Διπλωματικό επεισόδιο Ρωσίας – Ιαπωνίας μετά την επίσκεψη Πούτιν σε αμφισβητούμενα νησιά

Διπλωματικό επεισόδιο δοκιμάζει τις ήδη τεταμένες σχέσεις Ρωσίας – Ιαπωνίας μετά την επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στο νησί Ιτουρούπ την Πέμπτη, με το Τόκιο να αντιδρά έντονα και να επαναφέρει τη διαχρονική διεκδίκησή του επί των συγκεκριμένων εδαφών.

Το Ιτουρούπ, γνωστό στην Ιαπωνία ως Ετορόφου, βρίσκεται στην αλυσίδα των Κουρίλων, περίπου 100 χιλιόμετρα βόρεια της ιαπωνικής νήσου Χοκάιντο. Το νησί, όπως και άλλα εδάφη του συμπλέγματος, ελέγχεται από τη Ρωσία, ωστόσο αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιας εδαφικής διαμάχης μεταξύ Μόσχας και Τόκιο.

Ο Ιάπωνας υπουργός Εξωτερικών Τοσιμίτσου Μοτέγκι γνωστοποίησε ότι η κυβέρνησή του ενημερώθηκε για την επίσκεψη του Ρώσου προέδρου και εξέφρασε την έντονη αντίδραση του Τόκιο. Υποστήριξε ότι τα λεγόμενα «Βόρεια Εδάφη», στα οποία περιλαμβάνεται και το Ιτουρούπ, αποτελούν εγγενώς ιαπωνικό έδαφος τόσο βάσει της ιστορίας όσο και του διεθνούς δικαίου.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Ιάπωνα πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι, χαρακτηρίζοντας την επίσκεψη ασύμβατη με τη σταθερή θέση της Ιαπωνίας για τα επίμαχα νησιά και «απολύτως απαράδεκτη». Η ίδια τόνισε ότι, παρά τη σοβαρή επιδείνωση των ρωσοϊαπωνικών σχέσεων μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το Τόκιο είχε επιχειρήσει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας.

Κατά την Ιαπωνίδα πρωθυπουργό, η κίνηση του Πούτιν αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω το αρνητικό κλίμα απέναντι στη Ρωσία στην ιαπωνική κοινωνία και να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη οποιαδήποτε προσπάθεια βελτίωσης των διμερών σχέσεων σε βάθος χρόνου.

Η διαμάχη για τις Κουρίλες

Η Μόσχα απορρίπτει την ιαπωνική θέση και υποστηρίζει ότι τα νησιά πέρασαν στη ρωσική επικράτεια μετά την ήττα της Ιαπωνίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κυριαρχία επί των Κουρίλων αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα βασικά αγκάθια στις σχέσεις των δύο χωρών.

Το Ιτουρούπ έχει, επιπλέον, ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για τη Ρωσία, καθώς στο νησί λειτουργεί σημαντική στρατιωτική εγκατάσταση. Η ιαπωνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα εκφράσει ανησυχία για τη ρωσική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.

Μάλιστα, το 2025 το Τόκιο είχε διαμαρτυρηθεί για ρωσική στρατιωτική άσκηση με πραγματικά πυρά στα θαλάσσια ύδατα γύρω από τις Κουρίλες, υποστηρίζοντας ότι μέρος της δραστηριότητας αφορούσε ακόμη και ιαπωνικά χωρικά ύδατα. Η Ιαπωνία είχε τότε χαρακτηρίσει «απαράδεκτη» τη στρατιωτική ενίσχυση της Ρωσίας στην περιοχή.

Επίσκεψη σε ιχθυοκαλλιέργεια και… χαβιάρι

Σύμφωνα με ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, κατά την επίσκεψή του στο Ιτουρούπ ο Βλαντίμιρ Πούτιν βρέθηκε σε μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας και ενημερώθηκε για την αλιευτική δραστηριότητα στην περιοχή.

Κατά την ίδια ενημέρωση, τα νερά γύρω από τις Κουρίλες διαθέτουν σήμερα μεγάλες ποσότητες τόνου, με ορισμένα ψάρια να φτάνουν σε βάρος ακόμη και τα 300 κιλά. Στον Ρώσο πρόεδρο προσφέρθηκε, μεταξύ άλλων, και χαβιάρι.

Σκληρή απάντηση από τη Μόσχα 

Η αντίδραση της Ιαπωνίας δεν έμεινε αναπάντητη. Η Μόσχα απέρριψε ως «αβάσιμες» τις δηλώσεις του Τόκιο και υπερασπίστηκε την επίσκεψη του Ρώσου προέδρου.

Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε ότι η Ρωσία «απορρίπτει κατηγορηματικά» τις ιαπωνικές τοποθετήσεις, χαρακτηρίζοντάς τες πολιτικά ανάρμοστες και προσβλητικές, αλλά και χωρίς νομικό έρεισμα.

Η νέα αντιπαράθεση έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η εδαφική διαφορά για τις Κουρίλες εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα στις σχέσεις Μόσχας και Τόκιο, με την κατάσταση να έχει επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.