Το Βραβείο Καρλομάγνου, οι προσδιορισμοί της Ευρώπης σήμερα

Άρθρο του Γιώργου Α. Ζερβάκη *

Ο Καρλομάγνος, ο Κάρολος ο Α’, ο επονομαζόμενος και ως «Πατέρας της Ευρώπης», Βασιλεύς των Φράγκων, από το 800 μ.Χ. ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας στη Δυτική Ευρώπη μετά την κατάλυση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, σε ένα εκτεταμένο Φραγκικό Βασίλειο, ως συνεχιστής και κληρονόμος της πολιτικής του πατέρα του προς τον Παπισμό, προστατεύοντας τον. Ο Κάρολος ο Α’  βρέθηκε στο απώτερο στάδιο της διαδρομής του, όταν στα  800 μ.Χ. έλαβε χώρα η στέψη του ως Αυτοκράτορας από τον Πάπα Λέοντα τον Γ’, την Ημέρα των Χριστουγέννων στην Βασιλική του Αγίου Πέτρου. Ήταν ο Καρλομάγνος που ως «Πατέρας της Ευρώπης» προσδιόρισε την ένωση του μεγαλύτερου μέρους της Δυτικής Ευρώπης, κάτι που συνέβη για πρώτη φορά μετά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ήταν το Φραγκικό αυτοκρατορικό κράτος του Καρλομάγνου που από το αυτοκρατορικό κέντρο του Άαχεν, εμβάθυνε την πολιτιστική και πνευματική δραστηριότητα στα πλαίσια της Καθολικής Εκκλησίας.

Από τις αρχές του 6ου αιώνα ήταν πολλά και ισχυρά τα βασίλεια που αποτέλεσαν την διαδοχή της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, με πιο εμβληματικό αυτό του δυτικού Γερμανικού λαού των Φράγκων, ενώ διαρκείς ήταν οι διαμάχες και οι αποσχιστικές τάσεις. Το Φραγκικό βασίλειο είχε εξαπλωθεί στο μεγαλύτερο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης, μέσα από ένα πλαίσιο θρησκευτικών, πολιτικών και καλλιτεχνικών διεργασιών, που επηρέασαν κατά τρόπο καθοριστικό το σύνολο της Ευρώπης.

Στην Ευρώπη επι σειρά εκατονταετιών ήταν η Δυτική και η Ανατολική Αυτοκρατορία, που προσδιορίζονταν μέσα από διαφορετικές αντιθέσεις, αξιώσεις και ανταγωνισμούς. Με την στέψη του ο Κάρολος ο Α’, εμφανίζονταν ως ο  ανανεωτής μιας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που ήταν εμφανώς σε πιο υποβαθμισμένη πορεία σε σχέση με το Βυζάντιο. Η αυτοκρατορία που οικοδομήθηκε, επέδειξε μια αξιοσημείωτη διατηρησιμότητα, που όρισε την θεμελίωση των νεότερων κρατών, της Γαλλίας και της Γερμανίας.

Η κληρονομιά του Καρλομάγνου δημιούργησε μια σημαντική επιρροή ακόμα και στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, δημιουργώντας έναν από τους σημαντικότερους μεσαιωνικούς λογοτεχνικούς κύκλους, τον κύκλο του Καρλομάγνου ή Γαλλικό Κύκλο. Και είναι η πόλη του Άαχεν που έχει καθιερώσει από το 1949 το  διεθνές βραβείο Karlspreis der Stadt Aachen για να τιμήσει τον Καρλομάγνο, βραβείο που απονέμεται εδώ και 77 χρόνια σε «άξιες προσωπικότητες που έχουν προωθήσει την ιδέα της ένωσης της Ευρώπης, δια των πολιτικών». Το βραβείο Καρλομάγνου έχει απονεμηθεί μεταξύ άλλων στον ιδρυτή του Πανευρωπαϊκού Κινήματος Κόμη Ρίχαρντ Κουντενχόβε-Καλέργκι, στον Αλτσίντε ντε Γκάσπερι, στον Ζαν Μονέ,  στον Κόνραντ Αντενάουερ,  στον Ουίνστον Τσώρτσιλ, στον Ρομπέρ Σουμάν, στον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Αλλά και στην Σιμόν Βέϊλ, στον Ζακ Ντελόρ, στον Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν.

Σήμερα., όλοι οι σύγχρονοι Ευρωπαίοι πρέπει να μοιραζόμαστε ως κοινό μας  πρόγονο τον Καρλομάγνο, όπως τόνισε ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην φετινή εκδήλωση στο Άαχεν, «το Βραβείο Καρλομάγνου μας υπενθυμίζει ότι η Ευρώπη δεν ήταν απλώς ένα γεωγραφικό κατασκεύασμα, αλλά μια επιλογή: μια επιλογή που έγινε ξανά και ξανά από έθνη με διαφορετικές ιστορίες, γλώσσες, ενδιαφέροντα και συχνά οδυνηρές αναμνήσεις, για να ενώσουν το μέλλον τους». Και φέτος, το Βραβείο Καρλομάγνου απονεμήθηκε το 2026 στον Μάριο Ντράγκι, για την συμβολή του στην Ευρώπη και στην ευρωπαϊκή ενότητα. Είναι ο Μάριο Ντράγκι, που όπως επεσήμανε ο Έλληνας Πρωθυπουργός υπηρέτησε την χώρα του και την Ευρώπη ως οικονομολόγος, ως κεντρικός τραπεζίτης, ως πρόεδρος της ΕΚΤ, ως πρωθυπουργός, ως μια από τις πιο σημαντικές φωνές για την συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης, μέσω της ομώνυμης έκθεσης.

Είναι ο Μάριο Ντράγκι, που όπως το 2012, έτσι και σήμερα, βοηθάει την Ευρώπη να κοιτάξει τον εαυτό της στον παγκόσμιο οικονομικό και γεωπολιτικό καθρέπτη. Είναι η έκθεση Ντράγκι ως σημείο αφύπνισης, προειδοποιώντας και υπενθυμίζοντας μας για τα θεμέλια της Ευρώπης που πρέπει να διατηρούμε: το κοινωνικό μας μοντέλο, την παγκόσμια επιρροή της, την δημοκρατία, τις ευκαιρίες που πρέπει να μεταλαμπαδεύσουμε.

Σήμερα που η Ευρώπη πρέπει να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της, η αλληλεγγύη που επεδείχθη προς την Κύπρο από την Ελλάδα, την Γαλλία, την Ιταλία, την Ολλανδία και την Ισπανία απέναντι στην εκδήλωση απειλών προερχόμενων από τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, μπορεί να γίνει ο οδηγός για να αντιμετωπιστούν κοινές προκλήσεις, για να επανακάμψει ένα κοινό ευρωπαϊκό θάρρος, να προσδώσουμε αξία στην υπερεθνική αντίληψη, στην δύναμη του συλλογικού κοινοτισμού. Αυτά δηλαδή που εξέφραζαν οι μεγάλες προσωπικότητες που τιμήθηκαν με το Βραβείο Καρλομάγνου για την συνεισφορά τους στην ιδέα της Ευρώπης, της ενοποίησης της.

* Ο κ. Γιώργος Α. Ζερβάκης , είναι εκπρόσωπος των Ευρωπαίων Φεντεραλιστών Κρήτης. Το άρθρο έχει γραφεί για τον ιστότοπο Cretalive.gr.