Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος: Η κοινοβουλευτική «αντιμαχία» για το μερικό ασυμβίβαστο βουλευτή και υπουργού

Τις δύο παρεμβάσεις που προωθεί η Νέα Δημοκρατία στο πλαίσιο της αναθεωρητικής διαδικασίας, μία για τη δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων και μία για τη θεσμική κατοχύρωση του βουλευτικού ρόλου, έθεσε εμβόλιμα στη σημερινή συζήτηση στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, ο γενικός εισηγητής του κόμματος Ευριπίδης Στυλιανίδης.

Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται την πρόβλεψη επιφύλαξης νόμου στο άρθρο 29 του Συντάγματος (πολιτικά κόμματα), ο οποίος θα ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και δημοκρατικής εσωτερικής λειτουργίας τους. Στόχος είναι, όπως ανέφερε ο γενικός εισηγητής της ΝΔ Ευριπίδης Στυλιανίδης στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, περισσότερη εσωτερική δημοκρατία στα κόμματα η οποία θα σημάνει καλύτερη δημοκρατία των κομμάτων.

Τα ελληνικά κόμματα διέπονται από την αρχή της κομματικής αυτοτέλειας. Απουσιάζει ένας νόμος των κομμάτων, όπως στο γερμανικό μοντέλο, που θα εξειδικεύει, θα προσδιορίζει τη δημοκρατική δομή και λειτουργία τους και θα κατοχυρώνει την εσωκομματική δημοκρατία, είπε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, σημειώνοντας μάλιστα ότι η απουσία πλαισίου για τη δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων είναι και η αιτία για τη δημιουργία αρχηγικών κομμάτων. Αυτά δε, όπως είπε, συνδυαζόμενα με τη διαφθορά, την αναξιοπιστία, το ρουσφέτι των παραδοσιακών φορέων εξουσίας, οδήγησαν τους πολίτες, και κυρίως τους νέους, στην αποστασιοποίηση από την πολιτική.

Ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας τάχθηκε υπέρ της συνεχούς παρακολούθησης της τήρησης των δημοκρατικών αρχών και κανόνων των κομμάτων από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, ώστε να αντιμετωπίζονται πληρέστερα «αντιδημοκρατικές αποκλίσεις σαν αυτές που ζήσαμε με το φαινόμενο της Χρυσής Αυγής», και να κρίνεται διαρκώς η συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής ενός κόμματος στις εκλογές».

Ο κ. Στυλιανίδης χαρακτήρισε επίσης εθνική αναγκαιότητα την αποκατάσταση της θέσης του βουλευτή στη συνείδηση της κοινωνίας, «διότι, δυστυχώς, και με δική μας ευθύνη, κατέστη συστηματικά ο σάκος του μποξ για όλο το σύστημα» όπως χαρακτηριστικά ανέφερε.

«Μολονότι είναι ο θεσμός με την πιο ισχυρή και άμεση δημοκρατική νομιμοποίηση από το λαό, υποβαθμίζεται συνεχώς και βάλλεται είτε από τα ΜΜΕ, είτε από το βαθύτερο οικονομικοπολιτικό σύστημα της διαπλεκόμενης εξουσίας», σημείωσε επίσης ο βουλευτής και εξήγησε ότι η Νέα Δημοκρατία εισηγείται τη θεσμική θωράκιση του ρόλου του βουλευτή και σε συνταγματικό επίπεδο, «προκειμένου να ξανατονώσουμε τον νομοθετικό ρόλο (πρόταση νόμου), τον ελεγκτικό ρόλο (κοινοβουλευτικός έλεγχος) και το διαμεσολαβητικό ρόλο του βουλευτή (επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια)».

Καθίσταται συνταγματική υποχρέωση των υπουργών να απαντούν τεκμηριωμένα στον κοινοβουλευτικό έλεγχο των βουλευτών, καθώς επίσης καθίσταται υποχρεωτική η συστηματική επικοινωνία του βουλευτή με την εκλογική του περιφέρεια και η διαφανής δημόσια μεταφορά των δίκαιων συλλογικών ή ατομικών ζητημάτων προς την εκτελεστική εξουσία δια του Κοινοβουλίου, ανέφερε ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας.

Αναφερόμενος στην πρόταση αναθεώρησης των άρθρων 56 και 57 του Συντάγματος για τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα έργα με το βουλευτικό αξίωμα, ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας επισήμανε ότι η απαρίθμηση των κωλυμάτων και των ασυμβίβαστων στο Σύνταγμα αποσκοπούσε στο να μην μπορεί η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία να τα τροποποιεί ανάλογα με τις πολιτικές της σκοπιμότητες. Ωστόσο, ιδιαίτερα λεπτομερείς ρυθμίσεις, δεν προσιδιάζουν σε συνταγματικό κείμενο, ενώ δημιουργούν ερμηνευτικά ζητήματα κατά τη δικαστική επίλυση και επιτείνουν την ανασφάλεια του δικαίου. Επιπλέον, ένα αναλυτικό και άκαμπτο πλαίσιο προσδιορισμού των κωλυμάτων και των ασυμβίβαστων δυσχεραίνει την προσαρμογή τους στις διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες και στις νομικές εξελίξεις.

«Η μεταφορά στο νόμο εναρμονίζει την ελληνική με τη διεθνή πρακτική, σύμφωνα με την οποία στο συνταγματικό κείμενο δεν απαριθμούνται αναλυτικά τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα, αλλά παρέχεται εξουσιοδότηση στον κοινό νομοθέτη να προβεί στον καθορισμό τους», είπε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, επισημαίνοντας μάλιστα ότι ο εξαντλητικός κατάλογος αποκλειστικής περιγραφής κωλυμάτων και ασυμβίβαστων στο Σύνταγμα συνιστά ελληνική πρωτοτυπία.

Το Σύνταγμα θα μπορούσε να ορίζει ρητά μόνο τα κριτήρια ή ακόμη και κατηγορίες ιδιοτήτων που συνιστούν κώλυμα ή ασυμβίβαστο και να εξουσιοδοτεί τον κοινό νομοθέτη να τα συγκεκριμενοποιήσει με νόμο που ψηφίζεται με αυξημένη πλειοψηφία, είπε ο βουλευτής και πρόσθεσε ότι η Νέα Δημοκρατία προτείνει αντί να διαρρυθμίζονται εξαντλητικά τα κωλύματα εκλογιμότητας από το ίδιο το Σύνταγμα, να εξουσιοδοτηθεί προς τούτο ο νομοθέτης, όπως ισχύει για τους περιορισμούς του ενεργητικού εκλογικού δικαιώματος. «Το τυπικό Σύνταγμα ορίζει ρητώς δυνατότητα θέσπισης περιορισμών από τον νομοθέτη, καθορίζοντας τον σκοπό, τα κριτήρια ή ακόμη και κάποιες κατηγορίες ιδιοτήτων που συνιστούν οπωσδήποτε κώλυμα. Ο κοινός νομοθέτης εξουσιοδοτείται από το Σύνταγμα να συγκεκριμενοποιήσει τα κωλύματα, με νόμο που ψηφίζεται με αυξημένη πλειοψηφία, ώστε να αποτρέπεται η κατάχρηση από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται και η προσαρμοστικότητα στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και τις νομοθετικές εξελίξεις, τόσο σε εθνικό όσο και ενωσιακό επίπεδο από τον κοινό νομοθέτη», εξειδίκευσε την πρόταση του κόμματος για το πώς και το που πρέπει να αναφέρονται αναλυτικά κωλύματα και ασυμβίβαστα.

Το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή

Η συζήτηση για τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα έδωσε την αφορμή σε κόμματα της αντιπολίτευσης να αναφερθούν στο ζήτημα που έχει θέσει η Νέα Δημοκρατία για το μερικό ασυμβίβαστο βουλευτή και υπουργού, ως πρόταση που θα ανακόψει τον πελατειακό δεσμό του βουλευτή με τους εκλογείς.

«Στο θέμα αυτό θα αναφερθούμε σε άλλο άρθρο ειδικό και θα έχουμε την ευκαιρία να τοποθετηθούμε. Αλλά επί της αρχής, λέω ότι αυτό ήταν μια πρόκληση για συζήτηση που ανακοινώθηκε από τον πρωθυπουργό. Δεν ήταν μια πρόταση. Γιατί ακολούθησε η δική μας διαβούλευση, θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι και μέσα στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας υπάρχουν διαφορετικές οπτικές, ως προς αυτό το θέμα», ανέφερε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας και πρόσθεσε: «Θα το συζητήσουμε, θα τοποθετηθούμε με παρρησία, γιατί αυτό που μας έχει πει εμάς ο επικεφαλής της πλειοψηφίας είναι ότι στο Σύνταγμα ψηφίζουμε κατά συνείδηση, όχι με κομματική γραμμή. Οπότε τότε θα ακούσετε τις διαφορετικές εκδοχές και πιθανώς σε κάποιες να συμφωνήσουμε».

«Εσείς σκιαγραφήσατε μια δήθεν τολμηρή μεταρρύθμιση και είπατε ότι ο υπουργός θα χάνει τη βουλευτική του έδρα, προσωρινά, γιατί όταν θα σταματάει να είναι υπουργός θα επανέρχεται», είχε πει λίγο νωρίτερα, η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ Ευαγγελία Λιακούλη και παρατήρησε ότι η συγκεκριμένη πρόταση διατυπώθηκε δημόσια από τον πρωθυπουργό, εν μέσω αποκαλύψεων για μια σειρά σκανδάλων που συγκλόνισαν την ελληνική κοινωνία. «Το μόνο που καταφέρατε με αυτή την πρόταση ήταν βάναυσα να υποτιμήσετε τη νοημοσύνη του ελληνικού λαού και ημών. Η επικοινωνιακή διαχείριση του πολιτικού κόστους δεν μπορεί να παρουσιάζεται, ως δημοκρατική τομή. Η πρόταση αυτή αγνοεί ότι η οργανική σύνδεση κυβέρνησης και κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας δεν είναι ελάττωμα του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος αλλά δομικό του χαρακτηριστικό. Είναι αυτό ακριβώς που διασφαλίζει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της κυβέρνησης και την πολιτική ευθύνη των μελών της», είπε η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ για υπενθυμίσει ότι οι υπουργοί υπόκεινται στον έλεγχο που ασκείται από βουλευτές οι οποίοι είναι πολιτικά δεσμευμένοι με τον λαό που τους εξέλεξε. «Αν διακόψουμε αυτόν το δεσμό, δεν εξαλείφουμε τον πελατειασμό. Απομακρύνουμε τον υπουργό από τη λογοδοσία», είπε η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ. Σημείωσε δε ότι στην πραγματικότητα ένας υπουργός χωρίς τη βουλευτική έδρα, θα είναι πιο ανεξέλεγκτος, δεν θα είναι πιο ανεξάρτητος γιατί θα αποδυναμωθεί και η κοινοβουλευτική εποπτεία. «Ο υπουργός χάνει προσωρινά, λέτε, την βουλευτική του έδρα και όταν παύει να είναι υπουργός, επανέρχεται. Καταρρέει η διαχωριστική γραμμή που κάνει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο αποτελεσματικό. Ποιος ελέγχει ποιον; Όταν ο σημερινός ελεγκτής ξέρει ότι αύριο θα είναι στη θέση του ελεγχόμενου και αντιστρόφως; Είναι λογική που δεν ενισχύει τη διαφάνεια πουθενά», είπε η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ. Παράλληλα η βουλευτής σημείωσε ότι οι αναπληρωτές βουλευτές, οι οποίοι θα καταλαμβάνουν τις έδρες των συναδέλφων τους που υπουργοποιήθηκαν, θα βρίσκονται μοιραία, σε δυσχερή θέση, θεσμικά, αφού θα είναι βουλευτές υπό αίρεση και άρα θα υπάρχει και έξαρση του ανταγωνισμού αλλά και ενίσχυση της εκτελεστικής επιρροής στο νομοθετικό σώμα.

Αναφερόμενη στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την προτεινόμενη αναθεώρηση των άρθρων 56 και 57, η κ. Λιακούλη είπε ότι «η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας αποδυναμώνει την ασφάλεια δικαίου στο εκλογικό πεδίο, αφήνει τη ρύθμιση των κωλυμάτων και των ασυμβίβαστων στις διαθέσεις της εκάστοτε της πλειοψηφίας, πράγμα που είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Αποδυναμώνει επίσης τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, δημιουργεί θεσμικές παρενέργειες που θα καταδιώκουν το πολίτευμα μας και τις επόμενες γενιές για δεκαετίες». Για τους λόγους αυτούς, σημείωσε η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ, είπε ότι το κόμμα της δεν συναινεί στην αναγκαιότητα αναθεώρησης των άρθρων αυτών.