Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη & Εργασιακές Σχέσεις

Σε προηγούμενη αρθρογραφία μας ασχοληθήκαμε με τις υποχρεώσεις των Φορέων Εφαρμογής αναφορικά με τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου και τις επαπειλούμενες κυρώσεις που απορρέουν από τον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ). Στα συστήματα υψηλού κινδύνου, όπως ήδη αναλύσαμε, εντάσσονται και τα συστήματα που χρησιμοποιούνται στον εργασιακό τομέα. Οι ιδιαιτερότητες του εργασιακού τομέα, τα αντικρουόμενα συμφέροντα και διασταυρούμενα, ενδεχομένως, δικαιώματα που αναπτύσσονται στο πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων απαιτούν εντονότερη προσοχή κατά την συμμόρφωση με τον Κανονισμό. Οι Φορείς Εφαρμογής που φέρουν την ιδιότητα του εργοδότη βαρύνονται με τις γενικής φύσεως υποχρεώσεις των λοιπών Φορέων Εφαρμογής αλλά και με κάποιες πρόσθετες. Περί αυτών, το παρόν.

Συστήματα ΤΝ Στον Εργασιακό Τομέα

Τα συστήματα που χρησιμοποιούνται στον χώρο της εργασίας (ιδίως για πρόσληψη, αξιολόγηση, προαγωγή ή απόλυση εργαζομένων), χαρακτηρίζονται ως Υψηλού Κινδύνου. Συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούνται στον εργασιακό τομέα είναι:

(α) τα συστήματα ΤΝ που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για την πρόσληψη ή την επιλογή φυσικών προσώπων· 

(β) τα συστήματα ΤΝ που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για τη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν τους όρους των εργασιακών σχέσεων, την προώθηση ή την καταγγελία συμβατικών σχέσεων που σχετίζονται με την εργασία˙ για την κατανομή καθηκόντων με βάση τη συμπεριφορά του ατόμου ή τα προσωπικά γνωρίσματα ή χαρακτηριστικά˙ για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των επιδόσεων και της συμπεριφοράς των προσώπων, που τελούν σε τέτοιες σχέσεις.

Η (πρόσθετη) υποχρέωση Ενημέρωσης Εργαζομένων και Εκπροσώπων τους

Η διαφάνεια αποτελεί θεμελιώδη αρχή του Κανονισμού για την ΤΝ. Οι Φορείς Εφαρμογής-εργοδότες που χρησιμοποιούν συστήματα Υψηλού Κινδύνου στον χώρο εργασίας οφείλουν να ενημερώνουν τους εργαζόμενους ή τους εκπροσώπους τους πριν από τη θέση σε λειτουργία ή τη χρήση συστήματος ΤΝ. Η ενημέρωση πρέπει να γίνεται με τρόπο σαφή και εύληπτο. Δεν αρκεί η απλή αναφορά στην χρήση. Αντίστοιχες είναι και οι προβλέψεις του σχετικού ελληνικού νόμου.   

Συστήματα ΤΝ & Διακρίσεις

Τα συστήματα ΤΝ, όταν εκπαιδεύονται με δεδομένα που περιέχουν προκαταλήψεις, μπορεί να αναπαράγουν ή και να ενισχύσουν τις υπάρχουσες ανισότητες, οδηγώντας σε διακριτική μεταχείριση εργαζομένων με βάση το φύλο, την ηλικία, την εθνικότητα ή άλλα χαρακτηριστικά.

Προστασία Προσωπικών Δεδομένων Εργαζομένων

Η χρήση ΤΝ στον χώρο εργασίας συνδέεται άρρηκτα με την επεξεργασία μεγάλου όγκου προσωπικών δεδομένων. Η επεξεργασία τους διευκολύνει τον εργοδότη από πλευράς χρόνου και κόστους.

Η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων από συστήματα ΤΝ νομιμοποιείται, εφόσον υφίσταται νόμιμη βάση επεξεργασίας. Η συγκατάθεση του εργαζομένου ή του υποψηφίου δεν μπορεί με ασφάλεια να χαρακτηριστεί, σε κάθε περίπτωση, ως ελεύθερη.

Τα Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης Υψηλού Κινδύνου είναι, όπως ήδη διαπιστώσαμε, εκείνα με τα οποία περισσότερο ασχολείται, και δικαίως, ο σχετικός Ευρωπαϊκός Κανονισμός. Η χρήση τους στον χώρο των επιχειρήσεων είναι εξαιρετικά διαδεδομένη. Οι γενικής φύσεως υποχρεώσεις των Φορέων Εφαρμογής συστημάτων υψηλού κινδύνου καταλαμβάνουν, αυτονοήτως, και τους Εργοδότες. Τους τελευταίους, όμως, βαρύνουν πρόσθετες υποχρεώσεις από την χρήση τέτοιων συστημάτων (ενδ.: ενημέρωσης, παράλειψης διακρίσεων, προστασίας προσωπικών δεδομένων) οι οποίες ευλαβικά θα πρέπει να τηρούνται. Η προστασία, μάλιστα,  των τελευταίων (:προσωπικών δεδομένων) θα μας απασχολήσει, λόγω της σοβαρότητάς της, στην τελευταία ενότητα της παρούσας αρθρογραφίας μας.

Σταύρος Κουμεντάκης

Managing Partner

Koumentakis and Associates Law Firm

 Σημ.: Σε πλήρη μορφή το άρθρο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη & Εργασιακές Σχέσεις