Χωροταξικό για τις ΑΠΕ: Εκκωφαντικό «όχι» της Περιφέρειας Κρήτης στο νέο Ειδικό Πλαίσιο (χάρτες)

Η γνωμοδότηση της Περιφέρειας Κρήτης επί του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ) και της συνοδευτικής Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) βρέθηκε στο επίκεντρο της έκτακτης συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου, λίγες ημέρες πριν τη λήξη της δημόσιας διαβούλευσης του Υπουργείου, στις 10 Ιουλίου.

Παρότι η υπηρεσιακή εισήγηση της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος προέβλεπε θετική γνωμοδότηση με αυστηρές παρατηρήσεις και προϋποθέσεις, η πολιτική θέση που διατυπώθηκε κατά τη συνεδρίαση ήταν σαφής. Λαμβάνοντας τον λόγο, ο Περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, υπογράμμισε ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υπάρξει θετική γνωμοδότηση μέσα στο ασφυκτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Η συζήτηση ανέδειξε τον έντονο προβληματισμό της αυτοδιοίκησης για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η ενεργειακή μετάβαση στο νησί, με κοινή συνισταμένη ότι η Κρήτη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τα ίδια χωροταξικά κριτήρια που ισχύουν για την ηπειρωτική Ελλάδα.

Ο αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος, Νίκος Ξυλούρης, ξεκαθάρισε ότι η Περιφέρεια εκφράζει την αντίθεσή της στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μέσα σε περιοχές Natura, παρότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν τις απαγορεύει συνολικά. Παράλληλα υπογράμμισε ότι οι αιτήσεις που έχουν ήδη κατατεθεί θα εξεταστούν με βάση το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο, ενώ όσες υποβληθούν μετά την εφαρμογή του νέου θα υπάγονται στους νέους κανόνες. 

Ο ίδιος επισήμανε ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, η φέρουσα ικανότητα του ενεργειακού συστήματος της Κρήτης ανέρχεται περίπου στα 2.500 MW, ενώ οι ήδη εγκεκριμένες εγκαταστάσεις προσεγγίζουν τα 2.000 MW, αφήνοντας περιορισμένο περιθώριο για νέες αδειοδοτήσεις. Για τον λόγο αυτό, όπως ανέφερε, απαιτείται να τεθεί ουσιαστικό «ανάχωμα» στις νέες εγκρίσεις αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων. 

Παράλληλα, η Περιφέρεια ζητά να δεσμευθεί ενεργειακός χώρος υπέρ των ενεργειακών κοινοτήτων, των δήμων, των ΤΟΕΒ και άλλων τοπικών φορέων, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να αποφέρει άμεσα οφέλη στους πολίτες. Θέτει επίσης θέμα ενίσχυσης των ανταποδοτικών ωφελημάτων προς τις τοπικές κοινωνίες, πέραν του ποσοστού 3% που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.

Έντονες αντιδράσεις από την αυτοδιοίκηση

Στην έκτακτη συνεδρίαση διατυπώθηκαν έντονες επιφυλάξεις από δημάρχους και αυτοδιοικητικούς.

Ο αντιπεριφερειάρχης Χανίων, Νίκος Καλογερής, υποστήριξε ότι τα συνοδά έργα συχνά επιβαρύνουν περισσότερο το περιβάλλον από τις ίδιες τις εγκαταστάσεις ΑΠΕ και έκανε λόγο για σημαντικές εξαιρέσεις από το νέο πλαίσιο, εκφράζοντας την άποψη ότι η εισήγηση θα έπρεπε να απορριφθεί. 

Ο δήμαρχος Αποκορώνου, Χαράλαμπος Κουκιανάκης, προειδοποίησε ότι η Κρήτη δεν μπορεί να μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο ενεργειακών εγκαταστάσεων χωρίς κοινωνική συναίνεση, επισημαίνοντας τις σημαντικές επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων δικτύων μεταφοράς μέσα από προστατευόμενες περιοχές και το Γεωπάρκο Ψηλορείτη. 

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν ο δήμαρχος Μαλεβιζίου, Μενέλαος Μποκέας, ο οποίος υποστήριξε ότι η περιοχή δεν μπορεί να δεχθεί επιπλέον ενεργειακές εγκαταστάσεις, καθώς και ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας, Βασίλης Κεγκέρογλου, που έκανε λόγο για ενεργειακή μετάβαση χωρίς ενεργειακή δημοκρατία και δικαιοσύνη. 

Αρνητική γνωμοδότηση έχει ήδη εκδώσει και ο Δήμος Αγίου Νικολάου, θεωρώντας ότι το Άνω Μεραμπέλλο έχει υπερφορτωθεί από τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, ενώ κοινή ανακοίνωση των δήμων Αγίου Νικολάου, Ιεράπετρας, Σητείας και Οροπεδίου Λασιθίου απορρίπτει το μοντέλο ανάπτυξης που, όπως υποστηρίζεται, δεν λαμβάνει υπόψη τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής και το φυσικό τοπίο του Λασιθίου.

Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της παράταξης «Η Κρήτη μας αλλιώς», Σπύρος Δανέλλης, χαρακτήρισε τη διαδικασία προσχηματική, υποστηρίζοντας ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον για έργα ΑΠΕ υπερβαίνει κατά πολύ τις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες της χώρας και ότι οι ήδη κατατεθειμένες επενδυτικές προτάσεις εξαιρούνται ουσιαστικά από τους περιορισμούς που εισάγει το νέο πλαίσιο.

Image

Τι προβλέπει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο - Οι προτάσεις της Περιφέρειας Κρήτης

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο αντικαθιστά το αντίστοιχο του 2008 και καθορίζει τους κανόνες χωροθέτησης για όλες τις βασικές μορφές Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, όπως αιολικά, φωτοβολταϊκά, μικρά υδροηλεκτρικά, γεωθερμία, βιομάζα, αλλά και τα έργα αποθήκευσης ενέργειας και τα συνοδά δίκτυα. 

Μεταξύ άλλων προβλέπει τον καθορισμό περιοχών καταλληλότητας, επιτάχυνσης και αποκλεισμού, ενώ εισάγει αυστηρότερα κριτήρια για την προστασία των περιοχών Natura, της ορνιθοπανίδας, των αρχαιολογικών χώρων, των εθνικών δρυμών και άλλων περιοχών ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας. Για τα φωτοβολταϊκά προβλέπεται προτεραιότητα σε υποβαθμισμένες εκτάσεις και ανώτατο όριο κάλυψης 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα, ενώ για τα αιολικά θεσπίζονται νέοι περιορισμοί ως προς το υψόμετρο και τις τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές.

Image

Η Περιφέρεια, ωστόσο, ζητά σημαντικές βελτιώσεις, ενώ μεταξύ των βασικών προτάσεων περιλαμβάνονται η αναθεώρηση της έννοιας της φέρουσας ικανότητας, ο περιορισμός των μεταβατικών εξαιρέσεων μόνο σε ώριμα έργα, η προστασία των Καταφυγίων Άγριας Ζωής, η αξιολόγηση των συνοδών έργων, η απαγόρευση πλωτών φωτοβολταϊκών στους ταμιευτήρες της Κρήτης και η ουσιαστική προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας. 

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ανάγκη αυστηρότερης αξιολόγησης των σωρευτικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, αλλά και στην πληρέστερη τεκμηρίωση των μέτρων προστασίας για τις περιοχές Natura 2000.

Δείτε τους σχετικούς χάρτες:

Image

Image

Image

Image

Image

Image

Image

Image