ΕΕ: Επενδύει δισεκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων

Ένα ευρωπαϊκό σχέδιο βιομηχανικής πολιτικής για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης ασκεί πιέσεις στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να εξασφαλίσουν τις απαραίτητες επενδύσεις, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει ακόμη περισσότερο έδαφος στην παγκόσμια κούρσα της AI.

Τα δύο τρίτα των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δεσμευτεί να διαθέσουν χρήματα για τη στήριξη ενός ευρωπαϊκού σχεδίου δημιουργίας επτά μεγάλων υποδομών υπολογιστικής ισχύος για την τεχνητή νοημοσύνη, στην πιο σημαντική μέχρι σήμερα προσπάθεια βιομηχανικής πολιτικής της ΕΕ στην παγκόσμια κούρσα για τις υποδομές AI. Ωστόσο, εννέα χώρες δεν έχουν δεσμευθεί ακόμη, επικαλούμενες κυρίως τις πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μέχρι στιγμής το προβάδισμα στην παγκόσμια κούρσα για την εξασφάλιση επαρκούς υπολογιστικής ισχύος που θα τροφοδοτήσει την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η OpenAI, η Anthropic και η xAI επενδύουν ιδιωτικά σε έργα όπως τα Stargate και Colossus, διευρύνοντας το προβάδισμά τους στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων.

Στην Ευρώπη, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε πέρυσι σχέδιο για τη διάθεση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης με στόχο τη δημιουργία επτά λεγόμενων gigafactories – τριών μεγαλύτερων και τεσσάρων μικρότερων – σε ολόκληρη την ΕΕ. Στόχος είναι να δοθεί σε ερευνητές και startups η δυνατότητα να εκπαιδεύουν πολύ μεγάλα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.

Πριν ξεκινήσουν την ανάπτυξη των κόμβων τεχνητής νοημοσύνης, οι κυβερνήσεις πρέπει να δεσμευτούν να αγοράζουν υπολογιστική ισχύ από το εθνικό τους πρόγραμμα «gigafactories». Οι δεσμεύσεις αυτές πρέπει να είναι ίσες ή μεγαλύτερες από τη χρηματοδότηση που έχει υποσχεθεί η ΕΕ. Η κρατική στήριξη θεωρείται κρίσιμη για τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών οι οποίοι αντιμετωπίζουν υψηλότερο ενεργειακό κόστος και πιο χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης.

Το κόστος της ευρωπαϊκής τεχνολογικής φιλοδοξίας

Τα κράτη-μέλη έπρεπε να γνωστοποιήσουν τις προθέσεις τους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως τα τέλη Ιουλίου. Τα δύο τρίτα των χωρών της ΕΕ έχουν δεσμευτεί να χρηματοδοτήσουν κοινοπραξίες επιχειρήσεων που διεκδικούν τη φιλοξενία ενός από τους επτά κόμβους, με το συνολικό ποσό να ανέρχεται σε περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Για ορισμένες κυβερνήσεις, ωστόσο, μια δημοσιονομική δέσμευση ύψους δεκάδων ή εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, δεν αποτελεί επιλογή. Η ολλανδική κυβέρνηση ανέφερε σε επιστολή της τον Μάρτιο ότι «στον τρέχοντα προϋπολογισμό δεν υπάρχει περιθώριο για την ανάληψη των απαιτούμενων οικονομικών υποχρεώσεων». Η κυβέρνηση προτιμά μια «ευέλικτη και βιώσιμη περαιτέρω ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να δεσμευτεί εκ των προτέρων σε μεγάλο βαθμό μελλοντικών gigafactories».

Άλλες χώρες είχαν ήδη δεσμεύσει χρήματα για παλαιότερα έργα υπολογιστικής ισχύος για την τεχνητή νοημοσύνη, όπως τα πολύ μικρότερα AI Factories, και επιθυμούν να επικεντρωθούν σε αυτά. Το σχέδιο εξελίσσεται σε μια μεγάλη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στο πλαίσιο της οποίας «η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη θα συγχρηματοδοτήσουν μέρος των gigafactories», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής σε δημοσιογράφους στα τέλη Ιουλίου. Η δημόσια χρηματοδότηση δεν θα ξεπερνά το 35% της συνολικής επένδυσης, σύμφωνα με αξιωματούχους, γεγονός που σημαίνει ότι το υπόλοιπο θα πρέπει να καλυφθεί από τη βιομηχανία.

Ποιες χώρες επενδύουν στις ευρωπαϊκές υποδομές AI

Μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον. Στην Ισπανία, η Telefónica και η Banco Santander ένωσαν τις δυνάμεις τους για να καταθέσουν κοινή υποψηφιότητα. Ωστόσο, ο ενθουσιασμός συνοδεύεται από επικρίσεις, καθώς πολιτικοί και ειδικοί αμφισβητούν τη σκοπιμότητα του σχεδίου και το επιχειρηματικό μοντέλο πίσω από τα gigafactories.

Συνολικά, 18 από τις 27 κυβερνήσεις δήλωσαν ότι θα διαθέσουν χρήματα. Η Γαλλία, η Δανία, η Πολωνία και η Τσεχία έχουν δεσμευτεί να διαθέσουν 100 εκατ. ευρώ για ένα «μικρότερο» gigafactory. Η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ελλάδα σχεδιάζουν να επενδύσουν 200 εκατ. ευρώ σε ένα «μεγαλύτερο gigafactory». Η πιο φιλόδοξη πρόταση είναι αυτή της Γερμανίας. Η χώρα έχει ήδη δεσμεύσει επιπλέον 800 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη της υποδομής, ανεβάζοντας τη συνολική εθνική συνεισφορά στο 1 δισ. ευρώ.

Άλλες χώρες έχουν δεσμευτεί για μικρότερα ποσά, από 50 εκατ. ευρώ στη Σουηδία έως μόλις 1 εκατ. ευρώ στη Λιθουανία, καθώς επιδιώκουν τη δημιουργία μιας μικρότερης εγκατάστασης που θα συνδέεται με την κύρια μονάδα της χώρας που θα φιλοξενεί το gigafactory. Η Κροατία, η Ουγγαρία και η Λιθουανία, για παράδειγμα, στηρίζουν την πολωνική πρόταση με συνολική συνεισφορά 36 εκατ. ευρώ. Η Ιρλανδία έχει δεσμεύσει 10 εκατ. ευρώ για ένα gigafactory που θα φιλοξενηθεί στη Γαλλία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να επιλέξει επτά έργα στις αρχές του επόμενου έτους και να τα στηρίξει αρχικά με 100-200 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το μέγεθός τους, ενώ στη συνέχεια προβλέπεται επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 400-800 εκατ. ευρώ. Σε πολλές περιπτώσεις, οι διαδικασίες προετοιμασίας των προϋπολογισμών έχουν ήδη ξεκινήσει, παρότι οι κυβερνήσεις δεν γνωρίζουν ακόμη εάν η υποψηφιότητά τους θα επιλεγεί, ενώ οι οικονομικές επιπτώσεις δεν αναμένεται να γίνουν αισθητές πριν από περίπου δύο χρόνια.

Στα μέσα Ιουλίου, το υπουργικό συμβούλιο της Πολωνίας ενέκρινε ψήφισμα για τη δέσμευση των 100 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με το υπουργείο Ψηφιακών Υποθέσεων της χώρας. Η δέσμευση της Λιθουανίας εγκρίθηκε επίσης στα μέσα Ιουλίου, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Οικονομίας. Η πραγματική επένδυση πραγματοποιείται μόνο όταν τα gigafactories τεθούν σε λειτουργία και η κυβέρνηση καταστεί «εγγυημένος πελάτης», σύμφωνα με το σχέδιο.

Η Κομισιόν σχεδιάζει να επιλέξει τις νικήτριες υποψηφιότητες στις αρχές του επόμενου έτους. Στη συνέχεια, οι εγκαταστάσεις μπορούν να κατασκευαστούν μέσα στους επόμενους περίπου 18 μήνες. Αυτό σημαίνει ότι πολλές κυβερνήσεις θα χρειαστεί να αρχίσουν να καταβάλλουν χρήματα από το 2028, με τις πληρωμές να κατανέμονται στα επόμενα πέντε χρόνια.