Ο καιρικός… πόλεμος των 4 ημερών στην Κρήτη - και όμως αποφεύχθηκαν τα χειρότερα!

Το 2019 η κακοκαιρία που είχε ενσκήψει πάνω από την Κρήτη, “βουλιάζοντας” το νησί, στιγματίστηκε από τον τραγικό χαμό τριών ανθρώπων στον Γεροπόταμο, στη Μεσαρά Ηρακλείου. Υποδομές καταστράφηκαν, με πιο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο την κατάρρευση της ιστορικής γέφυρας του Κερίτη στον Αλικιανό Χανίων, σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση μάλιστα!

Τότε, το -σε δύο δόσεις- εκδηλωμένο καιρικό επεισόδιο, τον “κουτσό” σε μέρες, αλλά αμείλικτο σε συμπεριφορά Φλεβάρη, έφερε τις ονομασίες “Χιόνη” (13-17/2) και “Ωκεανίδα” (24-26/2). Οι ειδικοί το χαρακτήρισαν “γεγονός 500 ετών”.

Σύμφωνα με τους υδρολόγους, η περίοδος επαναφοράς του είναι πολύ μεγάλη: “πάνω από 100 χρόνια”, όπως αναλογίζεται ο κ. Γιώργος Τσακίρης, Ομότιμος Καθηγητής Υδραυλικών και Εγγειοβελτιωτικών Έργων στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ).

Ο πρώην Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στην υπηρεσιακή κυβέρνηση του 2023, αποκωδικοποιεί στο Cretalive.gr το πιο πρόσφατο περιστατικό, εξετάζοντάς το από μία πολυεστιακή επιστημονική ματιά.

Ο απολογισμός της ισχυρής νεροποντής, στο ξεπροβόδισμα του Σεπτέμβρη και στο… καλωσόρισμα του Οκτώβρη, ήταν θλιβερός: ένας νεκρός στις Καρίνες Ρεθύμνου και σημαντικές ζημιές σε καλλιέργειες, δρόμους και ιδιωτικές περιουσίες!

Ένας “πόλεμος πέντε ημερών” με τις αντοχές μας και τη φύση, που όσο δεν δείχνουμε στην τελευταία τον δέοντα σεβασμό, τόσο (θα) μάς εκδικείται με μεγάλη ένταση!

 Τί θα έπρεπε να έχει γίνει

“Αποφεύχθηκαν τα χειρότερα” είναι το πρώτο συμπέρασμα που εξάγει ο κ. Τσακίρης.

Η βροχή ήταν ασυνήθιστη ως προς το ύψος της, “γι’ αυτό υπάρχει αυτή η μεγάλη συσσώρευση όγκων νερού σε πολλές περιοχές όπως το Οροπέδιο, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στις καλλιέργειες, στη κτηνοτροφία και στις υποδομές” εξηγεί, ταυτιζόμενος απόλυτα με τους μετεωρολόγους για την αντιστοίχιση που κάνουν με το συμβάν του 2019.

Καμία υποδομή δεν μπορούσε να αντέξει τόση ποσότητα ύδατος, παραδέχεται. Αλλά και να συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα έπρεπε νωρίτερα να έχουν προχωρήσει δύο σημαντικές παρεμβάσεις, στον νομό Λασιθίου: η διευθέτηση του Χαυγά στο Οροπέδιο και η δημιουργία μικρών φραγμάτων συγκράτησης νερού και φερτών υλικών στην Ιεράπετρα!

Η πρόγνωση και η ερμηνεία ενός “δισδιάστατου φαινομένου”

Απ’ τα ελάχιστα θετικά που εντοπίζει και αναδεικνύει ο κ. Τσακίρης στην όλη διαταραχή είναι ότι

δεν χτυπήθηκαν ιδιαίτερα τα αστικά κέντρα της βόρειας Κρήτης, επικεντρώνοντας την προσοχή του σε μερικά βασικά πράγματα.

“Το φαινόμενο αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικά, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς και δίκαιοι,

από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, από την Περιφέρεια Κρήτης και τους τοπικούς φορείς” υποστηρίζει, δίνοντας τη γενικότερη εικόνα με την κινητοποίηση του αρμόδιου μηχανισμού.

Όπως θα πει, αρκετά ικανοποιητική ήταν η πρόγνωση από την Επιτροπή Εκτίμησης Κινδύνων που είναι στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης.

Η προειδοποίηση από το 112 βγήκε γρήγορα, η κατάσταση red code εκδόθηκε έγκαιρα και ανάμεσα στο πρώτο και το δεύτερο κύμα – Σάββατο προς Κυριακή- ενεργοποιήθηκαν διαδικασίες και πρωτόκολλα!

Οι υδρολόγοι αντιμετωπίζουν αυτό που συνέβη ως ένα δισδιάστατο φαινόμενο: ακραίο ως προς το συνολικό όγκο νερού και το βροχομετρικό ύψος, πολύ πάνω από μία περίοδο επαναφοράς 100 χρόνων. “Να σκεφτείτε ότι τα (ανάλογα) έργα τα μελετούμε για 50 χρόνια” μας λέει ο κ. Τσακίρης.

 Τί μάς επιφυλάσσει το μέλλον

Οι μεταβολές στο περιβάλλον, που λαμβάνουν διαστάσεις κρίσης και ασύμμετρης απειλής, είναι ορατές σε όλους.

Συνεχώς (θα) βρίσκουμε μπροστά μας την κλιματική αλλαγή και τις συνέπειές της, συμπεριλαμβανομένων και των ανθρώπινων παρεμβάσεων που τις δυσχεραίνουν.

Το (άμεσο) μέλλον μάς επιφυλάσσει παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας, όπως αυτές που βιώσαμε μόλις τα προηγούμενα έτη, αλλά και σφοδρές βροχοπτώσεις: ακραία και… στιγμιαία ξεσπάσματα καιρού, με κατακλυσμούς, καταιγίδες και πλημμύρες, που σίγουρα δεν είναι η “απάντηση” στην ανομβρία.

“Το βασικό πράγμα στην εκμετάλλευση του νερού είναι ο ρυθμός που πέφτει η βροχή” σημειώνει ο πρώην υπηρεσιακός Υπουργός. Αν πέσει σε 1-2 24ωρα, προφανώς η απόδοσή του δεν είναι η ευκταία!

Τα βροχομετρικά ύψη πρέπει να κατανέμονται σωστά και ισορροπημένα στο χώρο και στο χρόνο,

“για να μπορούν να τα απορροφήσουν οι υπόγειοι υδροφορείς” αποσαφηνίζει ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΚΠΑ.

Προφανώς, όπως θα τονίσει, η προσπάθεια αποκατάστασης των “τραυμάτων” στις πληγωμένες περιοχές, είναι αναγκαίο να προχωρήσει άμεσα, μακριά από τις συνηθισμένες γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, με την ταχύτερη δυνατή καταβολή αποζημιώσεων.

 Γιατί δοκιμάστηκε το Λασίθι

Πριν την εξοικείωση με τις νέες συνθήκες απαιτείται προσαρμογή σε αυτές, με τις ανάλογες τομές.

“Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τέτοια φαινόμενα” είναι η συμβουλή του κ. Τσακίρη, τα οποία όπως μάς προετοιμάζει“ θα μας φέρουν πολλά τέτοια γεγονότα: ακραία σύμφωνα με τα παλιά δεδομένα, τα οποία τείνουν να γίνουν πιο συνηθισμένα!”.

Όπως θα ξεκαθαρίσει, “η κλιματική αλλαγή δεν είναι αιτία όλων των κακών”, αποδίδοντας τη δοκιμασία που πέρασε ο νομός Λασιθίου, στην Ιεράπετρα και στο Οροπέδιο, σε συγκεκριμένα αίτια.

Στην πρώτη περίπτωση, φάνηκαν τα ολέθρια αποτελέσματα της πυρκαγιάς του 2025.

Μια φωτιά προκαλεί απώλεια χλωρίδας, με συνέπεια το έδαφος να γίνεται υδροφοβικό: να μην κρατά, αλλά να διώχνει το νερό!

“Μετά τις πυρκαγιές, έπρεπε να γίνουν κάποια φράγματα που θα συγκρατούν τα νερά, πριν αυτά κατεβαίνουν στην πεδινή ζώνη” διευκρινίζει ο πρώην Υπουργός.

Εν προκειμένω, η Αντιπεριφέρεια ενέκρινε πρόσφατα μελέτες που αφορούν 12 φράγματα, τα οποία είναι έτοιμα να δημοπρατηθούν.

Στο Οροπέδιο απαιτείται άμεση οριοθέτηση και διευθέτηση του ρέματος Χαυγά.

Με τόλμη και αποφασιστικότητα, όλα τα προηγούμενα πρέπει να μπουν σε τροχιά υλοποίησης, είναι η καταληκτική ευχή -προτροπή του κ. Τσακίρη.

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη