Η "καρδιά" της ναυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς της Μεσογείου "χτύπησε" στα Χανιά

Με ιδιαίτερη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 31ου Φόρουμ της Ένωσης Ναυτικών Μουσείων Μεσογείου (Association of Mediterranean Maritime Museums - AMMM), το οποίο πραγματοποιήθηκε από τις 22 έως τις 25 Οκτωβρίου 2026 στα Χανιά, με οικοδεσπότη το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης.

 Το Φόρουμ πραγματοποιήθηκε σε συνδιοργάνωση της ΑΜΜΜ, της Γενική Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, της Περιφέρειας Κρήτης – Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, του Δήμου Χανίων και του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης.
 

Η σημαντική αυτή διεθνής συνάντηση φιλοξενήθηκε στο ιστορικό Νεώριο MORO, στο ενετικό λιμάνι των Χανίων, όπου στεγάζεται η Μόνιμη Έκθεση Αρχαίας και Παραδοσιακής Ναυπηγικής του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης. Η επιλογή του συγκεκριμένου χώρου προσέδωσε ιδιαίτερο συμβολισμό στη διοργάνωση, συνδέοντας τη μακραίωνη ναυτική και ναυπηγική παράδοση της Κρήτης με τις σύγχρονες προκλήσεις της διατήρησης, της μελέτης και της προβολής της θαλάσσιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το Φόρουμ συγκέντρωσε εκπροσώπους 50 ναυτικών μουσείων, πανεπιστημίων και πολιτιστικών οργανισμών και φορέων. Πραγματοποιήθηκαν 42 επιστημονικές εισηγήσεις, επιβεβαιώνοντας τον διεθνή χαρακτήρα και τη δυναμική της Ένωσης ως ενός σημαντικού δικτύου συνεργασίας στον χώρο της ναυτικής ιστορίας, της μουσειολογίας και της πολιτιστικής διαχείρισης.
 

Το φετινό Φόρουμ πραγματοποιήθηκε με κεντρικό θέμα:
«Μεσογειακή Ναυτική Κληρονομιά: Η Δύναμη της Δικτύωσης – Προκλήσεις, Ζητήματα και Μελλοντικές Προοπτικές»
Κατά την επίσημη έναρξη των εργασιών χαιρετισμούς απηύθυναν η Δρ Tea Perinčić, Πρόεδρος της AMMM, Έφορος και Μουσειακή Σύμβουλος του Ναυτικού και Ιστορικού Μουσείου της Κροατικής Ακτής, η Andreia Filipa Correia Pinto Conceição, Μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του International Congress of Maritime Museums (ICMM) και Πρόεδρος της Επιτροπής Πλοίων του ICMM, καθώς και ο Πρόεδρος του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης, Αρχιπλοίαρχος ε.α. Π.Ν. Εμμανουήλ Ι. Πετράκης.
Στον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης αναφέρθηκε στη σημασία της διεθνούς συνεργασίας και της ανάπτυξης σταθερών δικτύων επικοινωνίας μεταξύ των ναυτικών μουσείων, επισημαίνοντας τον ουσιαστικό ρόλο τους στη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης, στην ανάδειξη της κοινής μεσογειακής πολιτιστικής ταυτότητας και στη διαμόρφωση νέων προοπτικών συνεργασίας.
 

Έξι θεματικές ενότητες – Ένας κοινός στόχος
Το επιστημονικό πρόγραμμα του Φόρουμ αναπτύχθηκε σε έξι θεματικές ενότητες, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που απασχολούν τη σύγχρονη μουσειακή κοινότητα. Στο επίκεντρο των εργασιών βρέθηκαν η δικτύωση των ναυτικών μουσείων και η ανταλλαγή καλών πρακτικών, η διαχείριση και προστασία της ναυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς, η συμβολή των συνεργασιών στην ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας, η ανάδειξη της παρουσίας και του ρόλου των γυναικών στη μεσογειακή ναυτική ιστορία, καθώς και οι σύγχρονες προοπτικές του πολιτιστικού τουρισμού και της μουσειακής εκπαίδευσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, στην ανάπτυξη καινοτόμων εκπαιδευτικών προγραμμάτων και στη διαμόρφωση νέων τρόπων προσέγγισης του κοινού, με στόχο τα ναυτικά μουσεία να αποτελούν όχι μόνο χώρους διαφύλαξης της ιστορικής μνήμης, αλλά και ενεργούς φορείς εκπαίδευσης, έρευνας και πολιτιστικής δημιουργίας. Οι εισηγήσεις και οι συζητήσεις που ακολούθησαν ανέδειξαν την πολυμορφία της ναυτικής κληρονομιάς της Μεσογείου, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης της διασυνοριακής συνεργασίας για την αποτελεσματικότερη προστασία και προβολή της.
 

Διεθνής συμμετοχή και ενίσχυση των συνεργασιών
Στις εργασίες του Φόρουμ συμμετείχαν εκπρόσωποι ναυτικών μουσείων, πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, ερευνητικών κέντρων και πολιτιστικών οργανισμών και φορέων από πολλές μεσογειακές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Κροατία, η Σλοβενία, το Μαυροβούνιο και η Τουρκία.
Η παρουσία εκπροσώπων διαφορετικών επιστημονικών ειδικοτήτων και πολιτιστικών φορέων συνέβαλε στην ανάπτυξη ενός γόνιμου διαλόγου γύρω από τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ναυτικά μουσεία, δημιουργώντας παράλληλα νέες δυνατότητες συνεργασίας σε επίπεδο έρευνας, εκθέσεων, εκπαιδευτικών δράσεων και ανταλλαγής τεχνογνωσίας.
Σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε η διεύρυνση της Ένωσης Ναυτικών Μουσείων Μεσογείου, καθώς, στο πλαίσιο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης, το Δημοτικό Ναυτικό Μουσείο Καβάλας και το Δημοτικό Μουσείο «THALASSA» της Αγίας Νάπας Κύπρου εντάχθηκαν στην AMMM ως πλήρη μέλη, ενώ ο Σύλλογος Φίλων του Μουσείου Ναυπηγικών και Ναυτικών Τεχνών Αιγαίου, με έδρα τη Σάμο, απέκτησε την ιδιότητα του συνδεδεμένου μέλους. Η ένταξη των νέων μελών αποτελεί ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα προς την ενίσχυση της συνοχής και της αντιπροσωπευτικότητας του μεσογειακού δικτύου ναυτικών μουσείων.
 

Η συμβολή του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης
Το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης, πέρα από την ευθύνη της διοργάνωσης και της φιλοξενίας, συμμετείχε ενεργά στις επιστημονικές εργασίες, παρουσιάζοντας πτυχές της ερευνητικής, εκθεσιακής και εκπαιδευτικής του δραστηριότητας με την τοποθέτηση Χαρτογραφώντας τη ναυτική κληρονομιά: η ιστορική χαρτογραφική συλλογή του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης ως εργαλείο μάθησης και εμπλοκής.
Η διοργάνωση του 31ου Φόρουμ αποτέλεσε ιδιαίτερα σημαντική στιγμή στην πορεία του Μουσείου, καθώς προσέφερε την ευκαιρία να αναδειχθούν διεθνώς οι συλλογές, οι εκθέσεις και οι πρωτοβουλίες του, αλλά και η ευρύτερη ναυτική ιστορία της Κρήτης. Παράλληλα, η παρουσία σημαντικού αριθμού εκπροσώπων διεθνών πολιτιστικών και επιστημονικών φορέων στα Χανιά συνέβαλε στην προβολή της πόλης ως τόπου με ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα, ικανού να φιλοξενεί διεθνείς επιστημονικές συναντήσεις υψηλού επιπέδου.
 

Πολιτιστικές εκδηλώσεις και γνωριμία με την ιστορία των Χανίων
Πέρα από τις επιστημονικές εργασίες, το πρόγραμμα του Φόρουμ περιλάμβανε πολιτιστικές δράσεις, προσφέροντας στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να γνωρίσουν την ιστορία, τις παραδόσεις και την πολιτιστική φυσιογνωμία των Χανίων. Ξεχωριστή θέση κατείχε η μουσική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2026, στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», με τη συμμετοχή του διακεκριμένου συνθέτη και πιανίστα Στέφανου Κορκολή και της ερμηνεύτριας Σοφίας Μανουσάκη. Η παρουσίαση έργων του Μίκη Θεοδωράκη αποτέλεσε μία από τις ιδιαίτερες στιγμές της διοργάνωσης, προσφέροντας στους συνέδρους μια ξεχωριστή μουσική εμπειρία και αναδεικνύοντας τη δύναμη του πολιτισμού ως μέσου επικοινωνίας και σύνδεσης των λαών.
 

Ένας σημαντικός σταθμός για τη ναυτική κληρονομιά της Μεσογείου
Η ολοκλήρωση του 31ου Φόρουμ επιβεβαίωσε ότι η συνεργασία και η δικτύωση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη βιώσιμη διαχείριση και την αποτελεσματική ανάδειξη της κοινής ναυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς της Μεσογείου. Οι επιστημονικές παρουσιάσεις, η ανταλλαγή εμπειριών και η ανάπτυξη νέων επαφών ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο των ναυτικών μουσείων στη διατήρηση της ιστορικής γνώσης, στην εκπαίδευση των νεότερων γενεών και στην ενίσχυση της πολιτιστικής συνεργασίας.
Το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες προς την Πρόεδρο και τα μέλη της Ένωσης Ναυτικών Μουσείων Μεσογείου, τους εκπροσώπους των συμμετεχόντων μουσείων και οργανισμών, τους εισηγητές, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχή πραγματοποίηση της διοργάνωσης. Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται σε όλους τους φορείς, τους υποστηρικτές, τους συνεργάτες, τους εθελοντές, το διοικητικό συμβούλιου και το προσωπικό του Ναυτικού Μουσείου Κρήτης, που συνέβαλαν στην προετοιμασία και την υλοποίηση του Φόρουμ.
Με την ολοκλήρωση της φετινής διοργάνωσης, η σκυτάλη περνά στο Ναυτικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης, όπου θα πραγματοποιηθεί το 32ο Φόρουμ της AMMM το 2027, συνεχίζοντας την κοινή προσπάθεια για τη διαφύλαξη, τη μελέτη και την ανάδειξη της ναυτικής κληρονομιάς της Μεσογείου. Το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης, με σταθερό προσανατολισμό στην ιστορική έρευνα, τη μουσειακή εκπαίδευση και τη διεθνή πολιτιστική συνεργασία, συνεχίζει να συμβάλλει ενεργά στη διατήρηση και την προβολή της ναυτικής ιστορίας και παράδοσης, αναδεικνύοντας τα Χανιά και την Κρήτη στον διεθνή πολιτιστικό χάρτη.

 Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και τα Χανιά