Φωκίων Καραβίας - Eurobank: «Το κοινωνικό συμβόλαιο στην Ευρώπη έχει διαρραγεί» – Τι είπε για συντάξεις, επενδύσεις και δημογραφικό

Την ανάγκη ανανέωσης του ευρωπαϊκού κοινωνικού συμβολαίου, με επίκεντρο τη δημογραφική κρίση, τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων και την ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων, ανέδειξε ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, κατά την ομιλία του, στο 9ο Athens Investment Forum, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Ο κ. Καραβίας περιέγραψε τις σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις, οι ενεργειακές πιέσεις και ο πληθωρισμός δεν αποτελούν απαραίτητα τις βαθύτερες αιτίες της κοινωνικής δυσαρέσκειας, αλλά ενδέχεται να λειτουργούν ως καταλύτες μιας κρίσης εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς.

«Κατά την άποψή μου, το κοινωνικό συμβόλαιο που αποτέλεσε τη βάση της ευρωπαϊκής πορείας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει πλέον διαρραγεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το δημογραφικό αλλάζει τις ισορροπίες στην Ευρώπη

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις δημογραφικές εξελίξεις, εξηγώντας ότι η υπογεννητικότητα και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής ανατρέπουν τις ισορροπίες στις οποίες στηρίχθηκαν επί δεκαετίες τα ευρωπαϊκά συστήματα κοινωνικής προστασίας.

Όπως σημείωσε, στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αντιπροσώπευαν το 16% του πληθυσμού στις αρχές του αιώνα, ενώ σήμερα το ποσοστό έχει φτάσει στο 22%.

Η αύξηση της διάρκειας ζωής αποτελεί σημαντική κοινωνική κατάκτηση, ωστόσο δημιουργεί αυξημένες ανάγκες για συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και μακροχρόνια φροντίδα, την ώρα που ο αριθμός των εργαζομένων που καλούνται να χρηματοδοτήσουν αυτές τις παροχές περιορίζεται.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Eurobank, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι μόνο δημοσιονομικός, αλλά αφορά τη σταδιακή υποχώρηση της εμπιστοσύνης των νεότερων γενεών στη λειτουργία του συστήματος.

Ένας νέος που αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξεύρεση προσιτής κατοικίας, καθυστερεί να δημιουργήσει οικογένεια, καταβάλλει υψηλές εισφορές και βλέπει τον χρόνο συνταξιοδότησής του να απομακρύνεται, είναι πιθανό να αμφισβητήσει κατά πόσο το υφιστάμενο κοινωνικό μοντέλο εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του.

Οι δύο πυλώνες για την αντιμετώπιση της κρίσης

Ο Φωκίων Καραβίας υποστήριξε ότι η ισχυρότερη οικονομική απάντηση στις προκλήσεις αυτές στηρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες: τη δημοσιονομική σύνεση και την αύξηση της παραγωγικότητας.

Σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, επισήμανε ότι οι σημερινές γενιές δεν πρέπει να μεταφέρουν πρόσθετα βάρη χρέους στις επόμενες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι δημογραφικές εξελίξεις ασκούν ήδη σημαντικές πιέσεις.

Αναφερόμενος στην Ελλάδα, σημείωσε ότι η σημασία των βιώσιμων δημόσιων οικονομικών έχει εμπεδωθεί μετά την πολυετή οικονομική κρίση, ωστόσο προειδοποίησε για τους κινδύνους που δημιουργούν οι πιέσεις του εκλογικού κύκλου.

Χαρακτήρισε μάλιστα μη παραγωγική τη δημόσια συζήτηση που επικεντρώνεται αποκλειστικά στην κατανομή του υπάρχοντος πλούτου, χωρίς να συνοδεύεται από επαρκείς προτάσεις για την αύξησή του.

«Θεωρώ μη παραγωγική τη δημόσια συζήτηση που εξαντλείται στο πώς θα μοιράσουμε την πίτα», ανέφερε, τονίζοντας ότι η προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας.

Ο δεύτερος πυλώνας αφορά την παραγωγικότητα, ώστε λιγότεροι εργαζόμενοι να μπορούν να δημιουργούν περισσότερο πλούτο.

Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται επενδύσεις στην τεχνολογία, στις υποδομές, στην ενέργεια, στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες, καθώς και ένα επιχειρηματικό περιβάλλον που θα χαρακτηρίζεται από σταθερούς κανόνες, ταχύτερες διαδικασίες και αποτελεσματική απονομή δικαιοσύνης.

Επενδύσεις: Στο 18,7% του ΑΕΠ από 11% το 2019

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην πορεία των επενδύσεων στην ελληνική οικονομία, επισημαίνοντας ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να προσεγγίσουν το 18,7%, έναντι μόλις 11% το 2019.

Παράλληλα, ανέφερε ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις ξεπέρασαν τα 12,5 δισ. ευρώ το 2025, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 5% του ΑΕΠ.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση των επενδυτικών κεφαλαίων, αλλά και η κατεύθυνσή τους σε δραστηριότητες υψηλής παραγωγικότητας και προστιθέμενης αξίας.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην έκθεση Ντράγκι για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι οι προτάσεις της δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς.

Ο ρόλος των ελληνικών τραπεζών

Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία ενός υγιούς, ανταγωνιστικού και κερδοφόρου τραπεζικού συστήματος για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης.

Όπως τόνισε, η ανάκαμψη των ελληνικών τραπεζών από την πολυετή κρίση αποτέλεσε καθοριστική προϋπόθεση για τη σημερινή επενδυτική δραστηριότητα.

Εξέφρασε, μάλιστα, την ικανοποίησή του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο που, όπως ανέφερε, διαδραμάτισε η Eurobank στις πρωτοβουλίες εξυγίανσης του τραπεζικού κλάδου.

Σύμφωνα με τον κ. Καραβία, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα διαθέτει πλέον τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει παραγωγικές επενδύσεις κάθε μεγέθους, με κατάλληλη αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου.

Συντάξεις: Αναγκαίες οι αλλαγές στο ευρωπαϊκό μοντέλο

Σημαντικό μέρος της τοποθέτησής του αφορούσε το μέλλον των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην Ευρώπη.

Ο Φωκίων Καραβίας εκτίμησε ότι, ακόμη και αν επιτευχθεί υψηλότερη παραγωγικότητα, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες θα κληθούν να λάβουν δύσκολες αποφάσεις για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του κοινωνικού τους μοντέλου.

Οι αποφάσεις αυτές, όπως εξήγησε, θα αφορούν μεταξύ άλλων τον χρόνο συνταξιοδότησης, την εξέλιξη των παροχών και την ισορροπία μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης.

Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε περισσότερες δύσκολες προσαρμογές σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εξαιτίας της προηγούμενης δημοσιονομικής κρίσης.

Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε θετική την κυβερνητική πρωτοβουλία για την ενίσχυση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και των ΟΑΠΕΣ, με φορολογικά κίνητρα που αποσκοπούν στη συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση.

Όπως υποστήριξε, η μελλοντική σύνταξη δεν θα πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά στον δημόσιο πυλώνα, ενώ οι τράπεζες μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της επαγγελματικής ασφάλισης.

Θετική αξιολόγηση διατύπωσε επίσης για την απόφαση θεσμοθέτησης του λεγόμενου «Κουμπαρά Νέας Γενιάς», ενός κρατικού ατομικού επενδυτικού λογαριασμού για τα παιδιά.

Οι πρωτοβουλίες της Eurobank για το δημογραφικό

Ο κ. Καραβίας αναφέρθηκε και στις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Eurobank από το 2021 για την αντιμετώπιση των συνεπειών του δημογραφικού προβλήματος.

Όπως σημείωσε, οι δράσεις αυτές δεν περιορίζονται στους εργαζομένους της τράπεζας, αλλά επεκτείνονται και στους κατοίκους των περιοχών των ανατολικών συνόρων της χώρας, από τον Έβρο και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου έως το Καστελόριζο.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ακόμη και μια άμεση αύξηση των γεννήσεων θα μπορούσε να ενισχύσει το εργατικό δυναμικό μόνο έπειτα από περίπου δύο δεκαετίες.

Σε ό,τι αφορά τη μετανάστευση, επισήμανε ότι μπορεί να καλύψει μέρος των δημογραφικών ελλείψεων, υπό την προϋπόθεση της ουσιαστικής ένταξης των μεταναστών στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, χωρίς ωστόσο να αποτελεί αυτόματη ή ανεξάντλητη λύση.

«Ευκαιρία για την Ελλάδα να ενισχύσει τον ενάρετο κύκλο ανάπτυξης»

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο επικεφαλής της Eurobank υποστήριξε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα: είτε θα προχωρήσει έγκαιρα στην ανανέωση του κοινωνικού της συμβολαίου είτε θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει στο μέλλον πολύ πιο απότομες και επώδυνες αλλαγές.

Για την Ελλάδα, εκτίμησε ότι η σημερινή συγκυρία δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία, καθώς η χώρα εμφανίζει θετικές επιδόσεις σε σχέση με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Ζήτησε να αξιοποιηθεί αυτή η δυναμική με την προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων, τη βελτίωση της παραγωγικότητας και τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.

«Να επιβεβαιώσουμε ότι η ελληνική οικονομία όχι απλώς κατάφερε να ανακάμψει, αλλά μπορεί να διατηρηθεί σε τροχιά ανάκαμψης, σύγκλισης και διαρκούς βελτίωσης σε βάθος χρόνου», ήταν το μήνυμα με το οποίο ολοκλήρωσε την παρέμβασή του στο 9ο Athens Investment Forum.