Αδικήματα σχετικά με το κεφάλαιο της ΑΕ

Στο πλαίσιο της διερεύνησης των ποινικών αδικημάτων που αναφέρονται στην εύρυθμη λειτουργία της ΑΕ, μας απασχόλησε ήδη η σύναψη σύμβασης με συνδεδεμένο μέρος χωρίς την αναγκαία έγκριση. Στο πλαίσιο της ίδιας ενότητας, θα μας απασχολήσει εδώ η ποινική διάσταση της παραβίασης επιμέρους υποχρεώσεων αναφορικά με το μετοχικό κεφάλαιο της ΑΕ, από μέρους των κατά τον νόμο υπευθύνων. 

Η Μη Πιστοποίηση και η Ψευδής Πιστοποίηση Καταβολής του Κεφαλαίου

Θεμελιώδες στοιχείο της ΑΕ αποτελεί το μετοχικό της κεφάλαιο. Γνωστές προβληματικές πρακτικές του παρελθόντος μέσω, λχ., εικονικών καταβολών κατέστησαν επιτακτική τη λήψη σοβαρών αποτρεπτικών, μέτρων. 

Με την ευθύνη πιστοποίησης έχουν επιφορτιστεί τα μέλη ΔΣ και οι ορκωτοί ελεγκτές λογιστές-ανάλογα με το μέγεθος της ΑΕ. Παραβίαση των σχετικών υποχρεώσεων επισύρει ποινικές κυρώσεις. 

Το αδίκημα τελείται μόνο από τους υπευθύνους για τη διενέργεια της πιστοποίησης˙ όσον αφορά, ειδικότερα, τα μέλη του ΔΣ, εκείνα  που υπερψήφισαν τη συλλογική απόφαση. 

Το αδίκημα μπορεί να λάβει χώρα είτε με την πράξη της ψευδούς πιστοποίησης (πό μέλη του ΔΣ ή ορκωτούς) είτε με την παράλειψη πιστοποίησης εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών (από μέλη, μόνον, του ΔΣ). 

Η Παράλειψη Αναπροσαρμογής του Κεφαλαίου 

Ο νόμος για τις ΑΕ προβλέπει σε ορισμένες περιπτώσεις την υποχρεωτική αναπροσαρμογή του μετοχικού κεφαλαίου. Πρόκειται για τις ακόλουθες περιπτώσεις: (α) μερική κάλυψη του μετοχικού κεφαλαίου, (β) άσκηση δικαιώματος κτήσης μετοχών και (γ) μετατροπή ομολογιακού δανείου σε μετοχές. Επί παραλείψεώς της τελείται αδίκημα από τα μέλη του ΔΣ. 

Κοινά Χαρακτηριστικά 

Για την υποκειμενική υπόσταση των ανωτέρω αδικημάτων αρκεί και ο ενδεχόμενος δόλος.

Σε προηγούμενη αρθρογραφία μας αναλύθηκε το αδίκημα της ψευδούς ή παραπλανητικής δήλωσης προς το κοινό.Το τελευταίο μπορεί να συρρέει με το έγκλημα της ψευδούς πιστοποίησης, όταν αυτό τελείται από μέλος του ΔΣ. Επίσης, ο ορκωτός ελεγκτής, όταν πιστοποιεί ψευδώς την καταβολή, τελεί ταυτοχρόνως και το αδίκημα της ψευδούς βεβαίωσης.

Νοητή είναι η συρροή των προαναφερθέντων αδικημάτων και με άλλα αδικήματα: απάτη, καταδολίευση δανειστών, απιστία, υπεξαίρεση, πλαστογραφία.

Τα εξεταζόμενα αδικήματα τιμωρούνται με ποινή στερητική της ελευθερίας ή, διαζευκτικά, χρηματική ποινή: φυλάκιση από 10 ημέρες έως 3 έτη ή  χρηματική ποινή από 5.000€ έως 50.000€. 

Τα συγκεκριμένα αδικήματα είναι πλημμελήματα και διώκονται αυτεπαγγέλτως. Αρμόδιο καθ’ ύλην είναι το Μονομελές Πλημμελειοδικείο. Καθώς με τις προαναφερθείσες διατάξεις προστατεύονται άμεσα η ΑΕ και η εύρυθμη λειτουργία της, είναι δυνατή η υποβολή δήλωσης προς υποστήριξη της κατηγορίας από μέρους της. Και η παράσταση, επίσης, πολιτικής αγωγής.

Προκειμένου ο νομοθέτης να αποτρέψει προβληματικές πρακτικές του παρελθόντος που συνδέονται με το μετοχικό κεφάλαιο της ΑΕ (αλλά και προκειμένου, εν τέλει, να διασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία της) επέλεξε, εύλογα, να συνδέσει με ποινικές κυρώσεις την παραβίαση των σχετικών διατάξεων. Μεταξύ αυτών οι ποινικές ευθύνες που συνδέονται με την παράλειψη ή ψευδή πιστοποίηση του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΕ αλλά και την παράλειψη της αναπροσαρμογής του. Τα υπόχρεα πρόσωπα οφείλουν, και για την προσωπική τους διασφάλιση, ιδιαίτερη προσοχή και επιμέλεια. Με ποινικές, όμως, ευθύνες απειλούνται και τα μέλη του ΔΣ που παραλείπουν να συντάξουν (ή συντάσσουν εκπρόθεσμα) σημαντικά έγγραφα της ΑΕ (λ.χ. χρηματοοικονομικές καταστάσεις). Περί αυτών, όμως, σε επόμενη αρθρογραφία μας.-

Σταύρος Κουμεντάκης

Managing Partner

Koumentakis and Associates Law Firm

Σημ.: Σε πλήρη μορφή το άρθρο Αδικήματα σχετικά με το κεφάλαιο της ΑΕ