Νέο Εργασιακό Πλαίσιο: Διευθέτηση του Χρόνου Εργασίας-Η ρύθμιση και οι προοπτικές της

Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας αποτελεί έναν από τους πλέον συζητημένους, τα τελευταία χρόνια, θεσμούς του ελληνικού εργατικού δικαίου. Εισάγαμε τη συζήτηση για τον εξορθολογισμό του σχετικού νομοθετικού πλαισίου στη βάση του κυπριακού μοντέλου-ήδη από τον Μάιο του 2020. Το υφιστάμενο, μέχρι πρόσφατα, θεσμικό πλαίσιο είχε αποδειχθεί ανεφάρμοστο και κενό περιεχομένου. Ο πρόσφατος εργασιακός νόμος έκανε ένα μικρό βηματάκι προς την ορθή (και έκτοτε προταθείσα) κατεύθυνση˙ όχι αρκετά, όμως, γενναίο...

Έννοια

Με απλά λόγια και σε γενικές γραμμές: Διευθέτηση του χρόνου εργασίας έχουμε όταν σε χρονικές περιόδους αυξημένης απασχόλησης παρέχεται εργασία, η οποία υπερβαίνει τα νόμιμα χρονικά όρια ενώ στις λοιπές μειώνονται, αντίστοιχα, οι ώρες απασχόλησης. Οι περιοδικές μεταβολές στην απασχόληση (και, εν τέλει, ο συμψηφισμός ωρών απασχόλησης) δεν αυξομειώνουν την αμοιβή του εργαζόμενου.

Το προϋφιστάμενο (και νέο) θεσμικό πλαίσιο

Η σημαντικότερη καινοτομία της νέας ρύθμισης είναι η δυνατότητα εβδομαδιαίας διευθέτησης του χρόνου εργασίας. Επιτρέπεται, ήδη, να συμφωνείται περίοδος αναφοράς ελάχιστης διάρκειας μίας εβδομάδας, μέσα στην οποία οι πρόσθετες ώρες εργασίας μιας ημέρας μπορούν να ισοσταθμίζονται με αντίστοιχα μειωμένες ώρες άλλης ημέρας της ίδιας εβδομάδας. Επιτρέπεται, στο πλαίσιο αυτό και η εφαρμογή συστήματος 4ήμερης παροχής εργασίας επί δέκα (10) ώρες ημερησίως καθ’ όλο το έτος.  

Σημειώνεται πάντως πως ο μέσος όρος των ωρών εβδομαδιαίας εργασίας ανά περίοδο αναφοράς παραμένει (λογικά) στις σαράντα (40) ώρες. Σε περίπτωση που συνυπολογισμού ωρών υπερεργασίας και υπερωρίας, ο μέσος όρος δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις σαράντα οκτώ (48) ώρες εβδομαδιαίως. Υπό την επιφύλαξη, βεβαίως, εφαρμογής μικρότερου συμβατικού ωραρίου.

Επιπλέον, η νέα ρύθμιση επιτρέπει τη χορήγηση πρόσθετων ημερών κανονικής άδειας μετ’ αποδοχών ως μέσο ισοστάθμισης των αυξημένων ωρών εργασίας. Εναλλακτικά, η αυξημένη απασχόληση αντισταθμίζεται με μειωμένο ωράριο εργασίας ή με χορήγηση ημερών ανάπαυσης (ρεπό).

Πλεονεκτήματα, προστατευτικές ρυθμίσεις & ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής

Η παρεχόμενη ευελιξία δεν θίγει τις βασικές προστατευτικές διατάξεις υπέρ των εργαζομένων.

Το σύστημα διευθέτησης δεν μπορεί να επιβληθεί μονομερώς από τον εργοδότη. Η δυνατότητα σύναψης ατομικής συμφωνίας συνεχίζει, (δυστυχώς) να ενεργοποιείται μόνο όταν δεν υπάρχει συνδικαλιστική οργάνωση, συμβούλιο εργαζομένων ή ένωση προσώπων στην επιχείρηση, ή όταν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτύχουν.

Βασικό πλεονέκτημα της νέας ρύθμισης είναι η παροχή στις επιχειρήσεις της δυνατότητας να οργανώνουν πιο αποτελεσματικά την παραγωγική τους λειτουργία, προσαρμόζοντας τα ωράρια απασχόλησης του προσωπικού τους στις περιόδους αυξημένης ή μειωμένης δραστηριότητας. Η δυνατότητα επίσης, των εργαζομένων να προσαρμόζουν τον χρόνο   εργασίας στη βάση (και) των ατομικών ή οικογενειακών αναγκών τους.

 Η μεταρρύθμιση του θεσμού της διευθέτησης του χρόνου εργασίας αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τον εκσυγχρονισμό του ελληνικού εργατικού δικαίου. To σύστημα αποκτά, για πρώτη φορά, ρεαλιστικές προϋποθέσεις εφαρμογής, που μπορούν να ωφελήσουν τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Η ορθή αξιοποίηση (και περαιτέρω, όμως, εξορθολογισμός) του αναμορφωμένου θεσμού της διευθέτησης του χρόνου εργασίας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην εξυπηρέτηση των αναγκών της επιχειρηματικότητας και της εργασίας˙ στην προσαρμογή των ελληνικών δεδομένων στην ευρωπαϊκή κανονικότητα˙ στην διασφάλιση ενός εργασιακού πλαισίου που στηρίζει την ανταγωνιστικότητα, χωρίς να θίγει την αξιοπρέπεια της εργασίας.

 Σταύρος Κουμεντάκης

Managing Partner

Koumentakis and Associates Law Firm

Σημ.: Σε πλήρη μορφή το άρθρο Νέο Εργασιακό Πλαίσιο: Διευθέτηση του Χρόνου Εργασίας