Η κουλτούρα των live και το παράδειγμα της Ρένας Μόρφη
Σκέψεις με αφορμή μια συναυλία, διανθισμένες με βίντεο και εικόνες, έτσι για την ατμόσφαιρα
Η τέχνη και οι εκφάνσεις της είναι ένας μηχανισμός ζωτικής σημασίας για τον άνθρωπο. Είναι επικοινωνία, ψυχική ανάταση, χαλάρωση, πάθος, έκφραση. Όσοι αγαπούν τη μουσική συμφωνούν ότι μία από τις κορυφαίες στιγμές απόλαυσης είναι οι συναυλίες. Τα lives των αγαπημένων καλλιτεχνών αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία θέασης και ακρόασης, σε ένα περιβάλλον μέθεξης και συνύπαρξης με κόσμο άγνωστο, που συνωθείται μπροστά από ένα stage με ένα κοινό σκοπό. Αυτά όλα, κατά κανόνα, εκτός κι αν είσαι μέλος ενός οργανωμένου καλλιτεχνικού fan club οπότε οι διπλανοί σου είναι και φίλοι σου και το όλο σκηνικό συνοψίζεται στη φράση "Ι'm with the band"... Σ' αυτή την περίπτωση μιλάμε, πια, για κάτι εντελώς διαφορετικό που έχει κι αυτό τη δική του ιδιαίτερη "μαγεία" αλλά δεν είναι του παρόντος.
Η αφορμή για όλα τούτα, λοιπόν, υπήρξε η πρόσφατη ζωντανή εμφάνιση της Ρένας Μόρφη στο Ηράκλειο με αφορμή την έναρξη του φεστιβάλ “Τέχνη καθ΄οδόν” μια διοργάνωση που το Μεγάλο Κάστρο έχει αγαπήσει. Εξάλλου, οι ανοιχτές συναυλίες ταιριάζουν πάρα πολύ στη φιλοσοφία του συγκεκριμένου φεστιβάλ.
Η Μόρφη υπηρετεί ένα ιδιαίτερο προσωπικό στιλ και μάλιστα με επιτυχία. Δεν μπορείς να την κατατάξεις σε κάποιο συγκεκριμένο είδος (στην πραγματικότητα δεν χρειάζεται κιόλας), μπορείς όμως να αντιληφθείς την ατμόσφαιρα που δημιουργεί και οπωσδήποτε να παραδεχθείς ότι τα lives της έχουν προσωπική σφραγίδα και ταυτότητα.
Εκείνο το βράδυ της Δευτέρας 15/6/2026 στην Πλατεία Ελευθερίας είχε συγκεντρωθεί ένα ετερόκλητο κοινό. Κάποιοι είχαν κατέβει κέντρο επί τούτου. Κάποιοι άλλοι ήταν περαστικοί και έμειναν και άλλοι κοντοστάθηκαν από περιέργεια. Η Ρένα Μόρφη τους κέρδισε όλους με μια πολύ χαρακτηριστική αμεσότητα, και μια περφόρμανς που “εκτόξευε” από τη σκηνή κύματα οικειότητας. Η ίδια, μάλιστα, σχολίαζε εκφράζοντας τη χαρά της για την παρουσία μικρών παιδιών και μωρών στη συναυλία, τα οποία ομολογουμένως αποδείχθηκαν εξαίρετοι θεατές/ακροατές είτε στις αγκαλιές είτε στα καροτσάκια τους.
Γιατί ήταν επιτυχημένο αυτό το live; Αφενός είναι η κουλτούρα της ανοιχτής συναυλίας, αυτής ακριβώς που διαμορφώθηκε τη δεκαετία του ’60 στο Woodstock και επεκτάθηκε ταχύτατα σε όλο τον κόσμο. Ανεξάρτητα από το είδος της μουσικής που ερμηνεύουν οι καλλιτέχνες στο stage και τον τρόπο με τον οποίο το μεταβολίζουν οι θιασώτες του, η ουσία είναι η ίδια γιατί η ανοιχτή, δημόσια συναυλία από το 1960 μέχρι και σήμερα εδράζεται στην ίδια θεμελιώδη αφετηρία. Αφετέρου, η άλλη συνιστώσα της επιτυχημένης βραδιάς ήταν η ίδια η Ρένα Μόρφη και το σχήμα της.
Η επικοινωνία με το κοινό ήταν άμεση, συνεχής αλλά όχι φλύαρη. Η καλλιτέχνιδα δεν ήταν αποστασιοποιημένη, ούτε απόμακρη και είχε έναν τρόπο να ευχαριστεί το κοινό και τους διοργανωτές για την παρουσία της στο Ηράκλειο που δεν φάνταζε ως “άντε να βγάλουμε την υποχρέωση”.
Το event ξεκίνησε στην ώρα του και διήρκεσε ένα χορταστικό δίωρο με ένα μικρό διάλειμμα περίπου στη μέση στη διάρκεια του οποίου η μπάντα της Μόρφη, ταλαντούχοι μουσικοί τους οποίους γνωρίσαμε οι περισσότεροι από το “Μουσικό Κουτί”, έδωσαν τη δική τους περφόρμανς με ένα πρόγραμμα οργανικά ενταγμένο παρ’ όλα αυτά στο concept του live.
Η ενεργητικότητα της Ρένας Μόρφη ήταν διαρκής και μεταδοτική. Η ερμηνεία της είχε στοιχεία teatrale χωρίς να διολισθαίνει στο γκροτέσκ ούτε για μια στιγμή. Και όλα αυτά μαζί συνέθεταν μια εικόνα που είχε άρωμα “παλιού ελληνικού κινηματογράφου”, προσωπικές επιτυχίες της καλλιτέχνιδας, ρυθμούς ξεσηκωτικούς, πολύ DNA Imam Baildi, άρτιες διασκευές, latin υπομνήσεις, vibes "Σάντα Τσικίτα", τα εμβληματικά “Ακρογιαλές δειλινά” και “Αργοσβήνεις μόνη” και φυσικά τα νέα της τραγούδια.
Εν πολλοίς, το live αυτό αντιμετωπίστηκε από το σχήμα με τρόπο, ανάλογο πιθανολογώ, μιας θερινής περιοδείας και όχι σαν ευκαιριακή εμφάνιση ενός επαρχιακού, δημοτικού φεστιβάλ. Και εκεί είναι που θέλω να καταλήξω. Η Ρένα Μόρφη και το σχήμα της, επέδειξαν επαγγελματισμό, σεβασμό στο κοινό και την πόλη που τους φιλοξένησε και άφησαν θετικά σχόλια και καλές εντυπώσεις.
Σ' αυτές τις θετικές εντυπώσεις (να τα λέμε κι αυτά) συγκαταλέγεται και η συνεχής αναφορά στους μουσικούς που τη συνόδευαν, έτσι για να θυμόμαστε ότι η συναυλία δεν είναι μόνο φωνή...
Όσο για την κουλτούρα των live (έτσι για να δικαιολογήσω και τον τίτλο του πονήματος τούτου), αυτό πια είναι μια ολόκληρη φιλοσοφία που απαντά στο ερώτημα “γιατί τέλος πάντων οι ανοιχτές συναυλίες προκαλούν αυτό το τόσο χαρακτηριστικό αίσθημα ευφορίας στο κοινό; Οποτεδήποτε και οπουδήποτε συμβούν;”
Να, μερικές σκέψεις…
Για τη συλλογική εμπειρία και την κοινωνική σύνδεση: Οι live εμφανίσεις δημιουργούν ένα μοναδικό περιβάλλον. Η ταυτόχρονη παρουσία ενός πλήθους που μοιράζεται το ίδιο πάθος για τη μουσική, οδηγεί σε μια αίσθηση ενότητας και κοινωνικής σύνδεσης. Αυτό το πολυπόθητο “βελούδινο” συναίσθημα του “ανήκω κι εγώ κάπου”, αυτή η κοινή συναισθηματική φόρτιση που ενισχύει την ευφορία και οδηγεί σε μια συλλογική έκσταση. Το περιβάλλον της ανοιχτής συναυλίας είναι δύσκολο να αναπαραχθεί κάτω από άλλες συνθήκες.
Η αυθεντικότητα και η αμεσότητα της στιγμής: Σε αντίθεση με τις ηχογραφημένες εκτελέσεις, οι live εμφανίσεις προσφέρουν το βίωμα μιας ακατέργαστης εμπειρίας. Η αμεσότητα της ζωντανής εκτέλεσης, με τις πιθανές ατέλειες, τους αυτοσχεδιασμούς και την αλληλεπίδραση των καλλιτεχνών με το κοινό, δημιουργεί μια αίσθηση μοναδικότητας. Κάθε εμφάνιση αποκτά οντότητα, σαν έμψυχο ον, τη στιγμή που εξελίσσεται και δεν μπορεί να επαναληφθεί. Ακόμη κι αν το πρόγραμμα είναι το ίδιο, ακόμη και αν καταβληθεί προσπάθεια επί τούτου.
Η ενεργοποίηση των αισθήσεων: Οι συναυλίες είναι πολυαισθητηριακό γεγονός. Η ένταση του ήχου, τα οπτικά εφέ, τα φώτα, οι δονήσεις που διαπερνούν το σώμα, και η ενέργεια του πλήθους (κυρίως αυτή), ενεργοποιούν όλες τις αισθήσεις. Αυτή η υπερδιέγερση οδηγεί σε μια προσωρινή μεν αλλά ευεργετική υπέρβαση της καθημερινότητας που παρασέρνει τον θεατή και τον απελευθερώνει.
Η ψυχολογική απελευθέρωση: Μια που μιλάμε για απελευθέρωση, η μουσική είναι η μορφή τέχνης που μπορεί πολύ εύκολα να λειτουργήσει ως απελευθερωτικός μηχανισμός. Οι θεατές εκτονώνουν συναίσθημα, μπορούν να ταυτιστούν με τον στίχο ή να ανασύρουν αναμνήσεις εξαιτίας ενός ρυθμού. Μπορούν άφοβα να τραγουδήσουν, να χορέψουν, να αφεθούν τελικά. Εξάλλου, και ο άγνωστος διπλανός τους το ίδιο ακριβώς κάνει…
Η δημιουργία νέας εμπειρίας: Οι ανοιχτές συναυλίες έχουν τη δυναμική της εμπειρίας σε βαθμό τέτοιο που να καθίστανται ακόμη και χρονικά ορόσημα στη ζωή κάποιου. Μπορούν να “φορτωθούν” με προσωπικές αναμνήσεις και σημαντικές στιγμές. Η ακρόαση αγαπημένων τραγουδιών μπορεί να αναβιώσει μνήμες, να προκαλέσει νοσταλγία. Μπορεί, όμως, να γίνει και η αφορμή για τη δημιουργία νέων εμπειριών.
Και κάπως έτσι χτίζεται η πολιτιστική ταυτότητα. Η προσωπική και η συλλογική. Αξία ανεκτίμητη η προσμονή για το νέο live του αγαπημένου καλλιτέχνη ή μπάντας.
Κι όλα αυτά, σκέψεις και συναισθήματα τα προκάλεσε η Ρένα Μόρφη, με το δικό της προσωπικό ύφος και στιλ. Μολονότι το δικό μου μουσικό πάθος, εντοπίζεται σε άλλα μετερίζια, μπορώ να πω με κέρδισε. Κι αυτό της το δίνω…
- Φωνάζει ο Δίας, μα ποιος ακούει;
- Αυτή η σχολική χρονιά τον ατελείωτο έχει!
- Αυταρχικότητα και Θεοκρατικές προεκτάσεις στη Μέση Ανατολή
