Πρόσκληση

Στο διαδίκτυο κυκλοφόρησε μια ανακοίνωση της Ένωσης Αθέων (πρωτάκουστο οι άθεοι να έχουν συστήσει «ένωση», επειδή η λέξη παραπέμπει κυρίως σε επαγγέλματα ή επιστημονικές ενώσεις), με την οποία αναγγέλλεται ότι θα πραγματοποιηθούν δείπνοι κρεοφαγίας την Μ. Παρασκευή σε κάποιες ελληνικές πόλεις. Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά που γίνεται κάτι τέτοιο, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός. Εξάλλου, σε δημοκρατική χώρα ζούμε και θεωρούμε ότι ο καθείς μπορεί να πράττει κατά το δοκούν, όταν δεν ενοχλεί τους άλλους. Γεννιούνται, ωστόσο, κάποια σοβαρά ερωτήματα για την επιλογή αυτή της εν λόγω Ένωσης, ερωτήματα που άπτονται του σκοπού και του χρόνου που θα λάβει χώρα αυτή η πράξη.

    Η επιλογή μιας πράξης από ένα μέλος της κοινωνίας ή από μια συλλογικότητα πρέπει να έχει κάποιο σοβαρό σκοπό, να αποβλέπει σε κάτι που θα ωφελεί το ίδιο το άτομο αλλά και τη συλλογικότητα, διαφορετικά άτομο ή συλλογικότητα κινδυνεύουν είτε να γελοιοποιηθούν ή να δημιουργήσουν κινδύνους. Οι επιλογές που προηγούνται των πράξεων πρέπει να είναι, όπως λέει ο Αριστοτέλης, αποτέλεσμα όχι απλώς της βούλησης (θέλω να πράξω κάτι) αλλά πρωτίστως της προαίρεσης και της βούλευσης, δηλαδή της ελευθερίας του «επιλέγειν» και της απόφασης κατόπιν σκέψεως, οπότε σταθμίζονται όλα τα «υπέρ» και τα «κατά» της πράξεως στην οποία μέλλει να προβούμε. Στη λήψη της απόφασης αυτής ένας σημαντικός και αποφασιστικός παράγων είναι η κοινωνία στην οποία ζούμε. Διότι κάθε πράξη, ατομική ή συλλογική, που δεν λαμβάνει υπόψη τους συνανθρώπους, γίνεται με σκοπό είτε την ατομική ωφέλεια και το συμφέρον είτε την πρόκληση. Όμως, και στις δύο περιπτώσεις το αποτέλεσμα λειτουργεί αρνητικά:  στην πρώτη περίπτωση, επειδή το συμφέρον (και δεν εννοώ μόνο το οικονομικό) ενσπείρει στην κοινωνία το πνεύμα του ατομικισμού και του διχασμού, στη δεύτερη επειδή δημιουργεί κοινωνικές εντάσεις.

    Σκέφτομαι, λοιπόν, ποιος είναι ο σκοπός αυτής της επιλογής της λεγόμενης Ένωσης Αθέων. Να διατυμπανίσουν την ύπαρξή τους; Να δηλώσουν εμφατικά την παρουσία τους; Να κερδίσουν σε οπαδούς; Να προκαλέσουν τους Έλληνες Ορθοδόξους χριστιανούς; Μάλλον όλα αυτά μαζί. Ωστόσο, όλοι αυτοί οι στόχοι δεν νομίζω ότι προσδίδουν κάποιο κέρδος στους οπαδούς της αθεΐας. Δεν θα αυξήσουν τους οπαδούς τους, αν οι Έλληνες τους δουν να τρώγουν προκλητικά κρέας την Μ. Παρασκευή. Το πιο βέβαιο είναι ότι είτε θα τους προσπεράσουν αδιάφορα είτε θα νιώσουν από απέχθεια μέχρι θλίψη, όχι επειδή τρώνε κρέας, αλλά επειδή δεν δείχνουν τον ελάχιστο σεβασμό στην τεράστια πλειονότητα των Ορθοδόξων Ελλήνων, στο συλλογικό ασυνείδητο των οποίων είναι εγγεγραμμένος ο σεβασμός στην ορθόδοξη παράδοση. Τα μέλη της Ένωσης των Αθέων ασεβούν απέναντι σε ένα λαό, που για χιλιάδες χρόνια ζει σε τούτο τον τόπο, σεβόμενος την παράδοση της Ορθοδοξίας και ακολουθώντας τις λατρευτικές συνήθειες της Εκκλησίας του.

Να σημειώσουμε ότι η Ένωση Αθέων, όπως λειτουργεί, συνιστά μάλλον μια «σέκτα» και οι «σέκτες» (θρησκευτικές, πολιτικές, κοινωνικές) λειτουργούν πάντοτε με φανατισμό και αδιαλλαξία εντός του κοινωνικού σώματος και μόνο σε διχασμό και τριβές μεταξύ των μελών της κοινωνίας οδηγούν. Είναι δε βέβαιο ότι ο «σεχταρισμός» μπορεί να εξελιχθεί σε μια κοινωνική ασθένεια, από τη στιγμή που λειτουργεί απομονωτικά, επιβάλλοντας στα μέλη μιας σέκτας την αυστηρή προσκόλληση στις απόψεις και στις ιδέες της. Σήμερα, όμως, δεν έχουμε ανάγκη από τον φανατισμό και την αδιαλλαξία του «σεχταρισμού», που οδηγούν σε διχαστικές τάσεις, αλλά από ενότητα και σύμπνοια, κάτι που μόνο η Εκκλησία μπορεί να δώσει, αν σκεφτεί κανείς πώς λειτουργούν τα κόμματα στην Ελλάδα. Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι δεν λειτουργούν οι κοινωνικές, επαγγελματικές ή επιστημονικές και άλλες ομάδες και ενώσεις εντός του κράτους, αφού είναι αναπόσπαστα στοιχεία της δημοκρατίας. Το πρόβλημα δεν είναι οι ομάδες αλλά οι σέκτες και ο σεχταρισμός με όλα τα συμπαρομαρτούντα.

Ένα δεύτερο ερώτημα είναι ο χρόνος που η Ένωση Αθέων επέλεξε, για να γίνει η κρεοφαγία από τα μέλη της. Πρόκειται για την πιο ιερή ημέρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, την Μεγάλη Παρασκευή, όταν το σώμα του Κυρίου κρέμεται στον σταυρό και οι χριστιανοί ζουν την σταυρική οδύνη εντός των ναών και συμμετέχουν στο Πάθος του Χριστού νηστεύοντας αυστηρά. Τη στιγμή που μια ολόκληρη κοινωνία συμμετέχει, ουσιαστικά ή μη, στο Πάθος του Θεού, εκείνοι διάλεξαν να δηλώσουν προκλητικότατα, με ένα αντικοινωνικό θα έλεγα τρόπο, την παρουσία τους. Γιατί η Μ. Παρασκευή; Για να θίξουν τη χριστιανική πίστη, τη χριστιανική λατρεία, το χριστιανικό ήθος, λες και αυτά είναι τα μεγάλα προβλήματα του τόπου και δεν σκέφτονται ότι αυτά ακριβώς συνιστούν το πιο δυνατό ενοποιητικό στοιχείο των Ελλήνων μαζί με την γλώσσα. Αυτά κάνει όμως η αδιαλλαξία και ο φανατισμός της σέκτας.

Πάντοτε για τις κοινωνίες υπήρχε ο ιερός χρόνος και ο ιερός χώρος, έναντι των οποίων οι άνθρωποι έδειχναν σεβασμό και ένιωθαν ιερό δέος. Συνήθως οι βάρβαροι και αλλόπιστοι ήταν εκείνοι που ασεβούσαν στους ιερούς λατρευτικούς χώρους, αγνοούσαν επιδεικτικά κάθε έννοια ιερού χρόνου και καταργούσαν τις ντόπιες εορτές και τις θρησκευτικές τελετές . Στην Ελλάδα είχαμε τους Οθωμανούς στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, που στο στόχο της έβαζαν τις εκκλησίες, τις εικόνες και τους ιερείς. Ωστόσο, και αυτοί ακόμη έδειχναν καμιά φορά σεβασμό στα έθιμα των χριστιανών. Σήμερα παρατηρούμε αυτό το θλιβερό φαινόμενο της ασέβειας από ανθρώπους που είναι βαπτισμένοι χριστιανικά, στο όνομα των δικαιωμάτων και της ελευθερίας που τους παρέχει όχι μόνο η δημοκρατία αλλά και η ίδια η Ορθοδοξία, αφού η ελευθερία βρίσκεται στην ίδια την ουσία της. Άραγε θα μπορούσαν να πράξουν με την ίδια ευκολία κάτι παρόμοιο σε ένα μη χριστιανικό κράτος;

Και για να τελειώσω: η πρόκληση είναι καλή και απαραίτητη, όταν πράγματι φέρνει θετικό αποτέλεσμα στην κοινωνία. Ποιο είναι το αποτέλεσμα μιας επιλογής σαν κι αυτήν της Ένωσης Αθέων; Νομίζω μηδαμινό, επειδή η πρόκληση γίνεται για την πρόκληση, εξαντλείται δηλαδή στον εαυτό της, χωρίς να παράγει αποτέλεσμα. Διότι όταν κάτι γίνεται απλώς για να γίνεται, τότε αυτοκαταργείται, στρέφεται γύρω από τον εαυτό του, σαν μια βίδα με χαλασμένα τα πάσα. Πρέπει να προσθέσω, όμως, και κάτι ακόμα, που ίσως ακουστεί σαν κοινοτοπία, αλλά είναι η αλήθεια.  Η Εκκλησία και η Ορθοδοξία συχνά διώχθηκαν ή λοιδορήθηκαν ή περιθωριοποιήθηκαν. Ποτέ όμως δεν νικήθηκαν, επειδή Εκείνος που την ημέρα της κρεοφαγίας των Αθέων θα είναι κρεμάμενος επί του σταυρού, είναι ο νικητής του θανάτου, είναι το Φως το αληθινό που φωτίζει κάθε άνθρωπο ο οποίος θέλει να έχει τα μάτια και τα αυτιά της καρδιάς του ανοιχτά. Εξάλλου, ο ίδιος είπε στους ανά τους αιώνες μαθητές Του: «Ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἔχετε, ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον». Ας μείνουν, λοιπόν, με τα κρέατά τους οι κρεοφάγοι της Ένωσης. Αληθινοί νικητές θα είναι άλλοι.

Γιάννης Γ. Τσερεβελάκης