Ο αποχαιρετισμός της Νάντιας Βαλαβάνη στον Σπύρο Χαλβατζή

Με συγκίνηση αποχαιρέτισε η Νάντια Βαλαβάνη το ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ Σπύρο Χαλβατζή. Στην ομιλία της κατά την πολιτική κηδεία του η κ. Βαλαβάνη ανέφερε τα εξής:

«Επιτρέψτε μου να μιλήσω έτσι «απρόσεκτα», αποχαιρετώντας τον μπροστά στα δυο του αγόρια, τις νύφες του, τα εγγόνια του και, βέβαια πριν απ’ όλα, τη συντρόφισσα της ζωής του, τη Μαριάνθη, για τον δικό μου Σπύρο, «τον» Γραμματέα μου, που αγαπούσα κι εκτιμούσα σταθερά πενήντα χρόνια τώρα, σε όλη την ενήλικη ζωή μου.»

Έτσι έκλεινα το κείμενο που έγραψα προχθές, μαθαίνοντας το θάνατο του Σπύρου. Μ’ αυτό επιχειρούσα να μοιραστώ μια αίσθηση από αυτά που νιώθω και πιστεύω για τον Σπύρο, τη δική μου εκδοχή της προσωπικότητας, της προσφοράς του στους αγώνες και στην καθημερινή ζωή, αλλά και προσωπικά σε όλους εμάς που είχαμε την ευκαιρία και την τιμή να πορευτούμε κάποια δύσκολα, αλλά πολύ όμορφα χρόνια μαζί του στο πλαίσιο του κομμουνιστικού κινήματος της πατρίδας μας. Έκανα επίσης μια αναφορά στην ιδιόμορφη, μετά το 1989, προσωπική μας σχέση. 

Μόλις δημοσιοποιήθηκε αυτό που έγραψα για τον Σπύρο, συνειδητοποίησα ότι απ’ όσα ήθελα να πω, κάτι είχα αφήσει εντελώς απέξω: Για το πόσο ενδιαφερόταν για τα προβλήματα και τη ζωή των νεαρών ανθρώπων που καθοδηγούσε, για έναν-έναν ξεχωριστά, αλλά και για όλους συλλογικά - ξεκινώντας απ’ αυτό το αξέχαστο, διαστάσεων αστικού μύθου, που τον θυμάμαι ολοζώντανα να μας λέει το 1976 σε συνεδρίαση του Γραφείου Αθήνας: «Δεν είναι σωστό αυτό που κάνουμε, να μην αφήνουμε καθόλου προσωπικό χρόνο και χώρο στους συντρόφους μας. Στο εξής, πάρτε τα μέτρα σας και κανονίστε να μην μπαίνει καμμιά κομματική δουλειά τ’ απογέματα της Κυριακής!» (Γιατί βεβαίως κάθε Κυριακάτικο πρωϊνό βγαίναμε όλοι, ο καθένας με την οργάνωση του κι αυτός επίσης με τη δική του, για εξόρμηση με τον «Ριζοσπάστη»).

Είναι εξαιρετικά σημαντικά αυτά που σήμερα λεχθήκαν εδώ. Γι΄ αυτό το μόνο που θέλω να προσθέσω σε όσα έγραψα είναι να διαβεβαιώσω πως τα εννοώ όλα λέξη προς λέξη, υποστηρίζοντας ακριβώς το αντίθετο απ’ ότι υπονοεί η γνωστή φράση-κλισέ, «ο νεκρός δεδικαίωται»: Αλλοίμονο αν ο μεγάλος ισοπεδωτής, ο θάνατος, μπορούσε να δικαιώσει οποιονδήποτε άνθρωπο απλά και μόνο επειδή έφτασε στο τέρμα η ζωή του. Αντίθετα, ο ζωντανός είναι αυτός που δικαιώνεται. Και για τον Σπύρο, τον δικό μας Σπύρο, ισχύει ότι είναι η τροχιά της ζωής που διέγραψε όσο ακόμα μπορούσε να έχει επίδραση στους ζωντανούς ανθρώπους – κι ανάμεσα σε αυτούς που επέδρασσε συγκαταλεγόμαστε κι εμείς –, αλλά και στην ζωντανή, υπό διαμόρφωση, πραγματικότητα, αυτό που σήμερα τιμούμε και τον δικαιώνει: 

Είτε όταν σαν έφηβος από οικογένεια αγωνιστών δούλευε τη μέρα τη γούνα ανάμεσα στους άλλους γουνεργάτες και το βράδυ πήγαινε σχολειό, πρωτοστατώντας στο ΣΕΜΜΜΕ, εξαιρετικά νεαρός ηγέτης των Λαμπράκηδων στην Καστοριά. 

Είτε όταν στάθηκε εικοσάχρονος απέναντι στους βασανιστές και στους δήμιους, περνώντας συνολικά σχεδόν τέσσερα απ’ τα καλύτερα χρόνια της πρώτης του νιότης φυλακισμένος κι εξόριστος. 

Είτε στην παράνομη δουλειά στην Οργάνωση Αθήνας της ΚΝΕ, είτε όταν ήταν για χρόνια ο Γραμματέας μου και ο Γραμματέας όλων μας στην Αθήνα και, στη συνέχεια, σε όλη την Ελλάδα την περίοδο της μεγάλης άνθισης μιας ΚΝΕ που έφτασε να έχει 100.000 μέλη. 

Κι όταν χώρισαν οι δρόμοι μας, ο Σπύρος συνέχισε να υπηρετεί τους αγώνες της εργατικής τάξης και του λαού μας, μέσα απ’ τις γραμμές και τους δρόμους του ΚΚΕ - για μια σύντομη περίοδο και μέσα απ’ τη Βουλή. Για να ταχθεί, την τελευταία δεκαετία της ζωής του, στην υπηρεσία της πάλης για την ιστορική μνήμη μέσα κι έξω απ’ τον ΣΦΕΑ ΄67-’74, σ΄ αυτή την αποστολή που μοιραζόμαστε όλοι, ανεξάρτητα απ’ οποιεσδήποτε άλλες μεταξύ μας διαφορές: Στον πόλεμο για τη συλλογική ιστορική μνήμη στην πατρίδα μας και στον κόσμο, που ξεκίνησε ακόμα νωρίτερα κι απ’ την κοινή κληρονομιά μας του 1917, και σήμερα μαίνεται, δεν πρέπει να επιτρέψουμε αυτό που θα κληροδοτηθεί τελικά στις επόμενες γενιές για την πατρίδα μας και για τον κόσμο, να είναι μια ιστορία ξαναγραμμένη από τους «πάνω», μια μνήμη κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των μέχρι σήμερα – αλλά όχι και για πάντα - νικητών. 

Κόντρα στο φασιστικό “Viva la Muerte!”, δεν είναι ο θάνατος, αλλά η ζωή του Σπύρου αυτή που σήμερα γιορτάζουμε εδώ και δικαιώνεται σε τούτη την πολύ μεγάλη συγκέντρωση. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα σε σκεπάσει, Σπύρο!