Β. Παυλίδου: "Συνεχίζουμε να ψάχνουμε τους εξωγήινους με αισιοδοξία!"
Η διευθύντρια του Ινστιτούτου Αστροφυσικής του ΙΤΕ και του Αστεροσκοπείου Σκίνακα μιλά στο Cretalive για το αν υπάρχει ζωή πέρα από τη Γη και εξηγεί γιατί η συγκεκριμένη επιστήμη είναι τόσο γοητευτική!
Πριν από την εποχή των X Files, οι άνθρωποι προσπαθούσαν να απαντήσουν στην ερώτηση αν υπάρχει κάτι εκεί έξω.
Σήμερα, με την τεχνολογία που διαθέτουμε, ακόμα δεν έχουμε καταφέρει να πούμε “ναι” ή “όχι”.
Η Βασιλική Παυλίδου, καθηγήτρια Αστροφυσικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης, διευθύντρια Ινστιτούτου Αστροφυσικής–ΙΤΕ, διευθύντρια Αστεροσκοπείου Σκίνακα, μιλά στο Cretalive με αφορμή την πέμπτη εκδήλωση της καθιερωμένης σειράς δημόσιου διαλόγου «ΣΗΜΕΙΟ ΕΠΑΦΗΣ» του ΙΤΕ με τίτλο «Εξωγήινοι: Είμαστε μόνοι στο σύμπαν;».
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 16 Ιουνίου 2026, ώρα 20:00, στο Κέντρο Επιστήμης και Πολιτισμού ΙΤΕ, Αβέρωφ & Ζωγράφου, στο Ηράκλειο.
Η συνέντευξη έχει ως εξής:
Υπάρχει μέχρι σήμερα κάποια ένδειξη ότι τελικά... η αλήθεια είναι εκεί έξω; Ότι υπάρχει ζωή και πέρα από τα όρια της Γης;
“Υπάρχουν ισχυρότατες ενδείξεις για τη δημιουργία οργανικών μορίων σε άλλους πλανήτες και στο μεσοαστρικό μέσο - μορίων που είτε είναι οι δομικοί λίθοι της ζωής, τα «τουβλάκια» από τα οποία ζωή μπορεί να συναρμολογηθεί στο μέλλον, είτε στη Γη παράγονται από έμβιους οργανισμούς. Αυτό που δεν υπάρχει ακόμη είναι αδιάσειστες αποδείξεις ότι κάπου πέρα από τη Γη αυτά τα μόρια πράγματι παράγονται από βιολογικές διαδικασίες. Για όλες τις περιπτώσεις που έχουμε ανιχνεύσει μόρια που θα συνιστούσαν πιθανές βιοϋπογραφές, έχουν προταθεί και (περισσότερο ή λιγότερο εύλογες) μη-βιολογικές ερμηνείες για την προέλευσή τους.”
«Είμαστε μόνοι στο σύμπαν;» – Εκδήλωση του ΙΤΕ για την αναζήτηση εξωγήινης ζωής
Τι προσπάθειες γίνονται για την ανίχνευση εξωγήινης ζωής από τους επιστήμονες;
“Οι προσπάθειες έχουν τρεις άξονες: Ο πρώτος είναι η η ανίχνευση βιοϋπογραφών (των «ενδιαφέροντων μορίων» που συζητούσαμε πιο πάνω) μέσω παρατηρήσεων με επίγεια ή διαστημικά τηλεσκόπια. Οι βιοϋπογραφές αναζητούν ζωή οποιασδήποτε μορφής - από βακτήρια μέχρι εξωγήινους με διαστημόπλοια. Ο δεύτερος είναι ανίχνευση τεχνοϋπογραφών (για παράδειγμα ραδιοφωνικών σημάτων μη φυσικής προέλευση). Οι τεχνοϋπογραφές αναζητούν συγκεκριμένα μορφές ζωής πέρα από τη Γη μας οι οποίες είναι τεχνολογικά ανεπτυγμένες - ώστε να εκπέμπουν στο διάστημα, ή και να πραγματοποιούν διαστρικά ταξίδια, αποικισμό, διαστρικούς πολέμους. Ο τρίτος είναι η αναζήτηση των ίδιων των έμβιων οργανισμών σε άλλα σώματα του Ηλιακού μας συστήματος μέσω διαστημικών αποστολών. Ο Άρης, η Ευρώπη (ο δορυφόρος του Δία), ο Τιτάνας (ο δορυφόρος του Κρόνου) είναι όλοι κόσμοι που θα μπορούσαν δυνητικά να φιλοξενούν εξωγήινη ζωή.”
Πώς σχολιάζετε όσα έχουν διαρρεύσει από το Πεντάγωνο;
“Φαντάζομαι αναφέρεστε σε ιπτάμενα αντικείμενα αγνώστου προέλευσης. Θα πω - πολύ ενδιαφέρον, αλλά όχι για το θέμα που συζητούμε εδώ. Ο David Spergel, ο επικεφαλής της επιτροπής της NASA για την αξιολόγηση τέτοιου είδους φαινομένων μας επισκέφθηκε το 2024 - ήταν o βραβευθείς με την Διάλεξη Κυλάφη εκείνη τη χρονιά - και έκανε μια παρατήρηση που την είχα βρει τότε πολύ διαφωτιστική. Είχε πει λοιπόν ο Spergel, αν τεχνολογικά προηγμένοι εξωγήινοι ήταν εδώ, τότε αν θα ήθελαν να κρυφτούν από εμάς θα ήταν εξαιρετικά αποτελεσματικοί και ούτε θα τους καταλαβαίναμε ποτέ -- αν έχουν την τεχνολογία να φθάσουν εδώ από μακρινά άστρα, έχουν την τεχνολογία να διαφύγουν εντελώς και αποτελεσματικώς της ανίχνευσης από τα δικά μας συστήματα. Αν ήταν εδώ και ήθελαν να αντιληφθούμε την παρουσία τους, τότε δεν θα έπαιζαν κρυφτούλι - θα είχαν προσγειωθεί στον Λευκό Οίκο, στα Champs Elysees, στο Κρεμλίνο, στην Πλατεία Συντάγματος, και θα έλεγαν, χαίρετε, ήρθαμε. Επομένως, ό,τι κι αν είναι τα ιπτάμενα αντικείμενα αγνώστου προέλευσης, εξωγήινοι είναι εξαιρετικά απίθανο να είναι.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν είναι ενδιαφέροντα φαινόμενα. Ότι οι κυβερνήσεις διάφορων κρατών αναπτύσσουν προηγμένες τεχνολογίες πτήσης που θα ήθελαν να κρατήσουν μυστικές, οπότε αν κάποιος δει κάτι θα πει «α μπα δεν ξέρω τίποτε» δεν είναι ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη θέση. Επίσης ότι αντίστοιχα οι κυβερνήσεις διάφορων κρατών αναπτύσσουν προηγμένες τεχνολογίες ανίχνευσης που θα τους επέτρεπε να ξέρουν ακριβώς τι πετά πώς και πού μια αντίπαλη κυβέρνηση (αλλά αν τους ρωτήσεις τι είναι αυτό θα πουν «α μπα δεν ξέρω τίποτε» ακριβώς για να μην αποκαλύψουν το επίπεδο των ανιχνευτών τους) δεν είναι ούτε αυτή ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη θέση. Οπότε όλα αυτά τα διαβάζω με μέτριο ενδιαφέρον, αλλά δεν τα συνδέω ιδιαίτερα με τη ζωή πέρα από τη Γη.”
Η Βασιλική Παυλίδου νέα διευθύντρια του Ινστιτούτου Αστροφυσικής του ΙΤΕ
Ο αείμνηστος Γιώργος Γραμματικάκης μιλούσε για την εξωγήινη μοναξιά μας. Παρά τον ενθουσιασμό του για το τι κρύβει το ανεξερεύνητο σύμπαν διατηρούσε και επιφυλάξεις: είμαστε ικανοί να το διαχειριστούμε ή θα το καταστρέψουμε; Εσείς τι πιστεύετε;
“Να διαχειριστούμε το Σύμπαν; Η ζωή στη Γη έχει ηλικία ας πούμε τρία δισεκατομμύρια χρόνια, και το ανθρώπινο γένος έχει παρουσία στον πλανήτη περί τα τριακόσιες χιλιάδες χρόνια - επομένως μη ανθρώπινη ζωή υπάρχει εδώ σ’ αυτή τη γωνιά του ηλιακού συστήματος για δέκα χιλιάδες φορές περίπου την διάρκεια της παρουσίας του ανθρώπου σ’ αυτήν. Εν τω μεταξύ, είδη ήλθαν και παρήλθαν. Δεν νομίζω ότι μας παίρνει να καταστρέψουμε ούτε καν τον δικό μας τον πλανήτη. Αλλά το να καταστρέψουμε τους εαυτούς μας - μέχρι εκεί μπορούμε σίγουρα.”
Η εκδήλωση γίνεται στο πλαίσιο της προσπάθειας να έρθει το ΙΤΕ πιο κοντά στην κοινωνία. Έχω την αίσθηση πως η αστροφυσική είναι η πιο... λαϊκή επιστήμη, εκείνη που ενδιαφέρει το ευρύ κοινό. Γιατί είναι τόσο γοητευτική;
“Τα ερωτήματα που προσπαθεί να προσεγγίσει είναι συναρπαστικά για όλους - τι υπάρχει εκεί έξω; Είμαστε μόνοι; Από πού προήλθαμε; Από που προήλθαν τα πάντα; Τι θα συμβεί δισεκατομμύρια χρόνια αφού εμείς πάψουμε να υπάρχουμε; Είναι το πιο υπέροχο παραμύθι, γραμμένο με δεδομένα, όσο πιο κοντά στην αλήθεια μπορούμε να φτάσουμε με τα μέσα που έχουμε σήμερα.”
Από τη στιγμή που μπήκατε στο α’ έτος των σπουδών ως σήμερα, ποια θεωρείτε πως ήταν η σημαντικότερη εξέλιξη στον κλάδο σας;
“Η έκρηξη της ποσότητας και ποιότητας δεδομένων στην Κοσμολογία και στην Αστροβιολογία. Ερωτήσεις που όταν ξεκίνησα τις σπουδές μου ήταν φιλοσοφικά ερωτήματα πλέον μπορούν να απαντηθούν με δεδομένα. Η γεωμετρία του Σύμπαντος. Η προέλευση της δομής στο Σύμπαν. Το μέλλον του Σύμπαντος. Το γεγονός ότι τα περισσότερα άστρα του Γαλαξία μας έχουν πλανήτες, όπως και ο Ήλιος μας. Το γεγονός ότι ο πιο κοινός πλανήτης στον Γαλαξία μας έχει περίπου το μέγεθος της Γης.”
Τι ακολουθεί;
“Για τους εξωγήινους; Συνεχίζουμε να τους ψάχνουμε, με αισιοδοξία. Είναι σίγουρο πως η πρόοδος στον τομέα της Αστροβιολογίας θα είναι εκρηκτική τις ερχόμενες δεκαετίες - αυτό αναγνωρίζει και το Πανεπιστήμιο Κρήτης με την πρόσφατη ίδρυση Ινστιτούτου Αστροβιολογίας στα πλαίσια του ΠΑΚΕΚ - του Πανεπιστημιακού Κέντρου Έρευνας και Καινοτομίας, με το οποίο το Ινστιτούτο Αστροφυσικής του ΙΤΕ και το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα προσβλέπουν σε στενή συνεργασία.”
- Μεσαρά: Σοβαρό τροχαίο στο Πετροκεφάλι – Συγγενείς οι δύο οδηγοί
- Θανατηφόρο Αρχάνες: Κακουργηματική δίωξη στον 83χρονο οδηγό που παραμένει υπό κράτηση
- Οι Δήμοι Μαλεβιζίου και Ηρακλείου τίμησαν τη μνήμη των 62 Μαρτύρων
