Γιατί πέφτουν τα κτίρια στην Κρήτη - Πάνω από 750 επικίνδυνα κτίσματα μόνο στην παλιά πόλη του Ηρακλείου
Η παλαιότητα, η έλλειψη συντήρησης, οι σεισμοί και η αδράνεια «πίσω» από τα αλλεπάλληλα περιστατικά
Ανησυχία προκαλούν στην Κρήτη τα συνεχόμενα περιστατικά πτώσης μπαλκονιών, τμημάτων κτιρίων και σοβάδων, κυρίως στο Ηράκλειο αλλά και σε άλλες περιοχές του νησιού. Μόνο τους τελευταίους μήνες έχουν καταγραφεί νέα συμβάντα με αποκολλήσεις εξωστών και οικοδομικών στοιχείων σε κεντρικά σημεία της πόλης, προκαλώντας φόβο για το τι μπορεί να συμβεί την επόμενη φορά που ένα κομμάτι μπετόν θα πέσει σε πολυσύχναστο δρόμο.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι καινούριο. Εδώ και χρόνια μηχανικοί, υπηρεσίες και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ανατολικής Κρήτης προειδοποιούν ότι το κτηριακό απόθεμα της χώρας -και ειδικά των παλαιών αστικών ιστών- γερνά επικίνδυνα. Στο Ηράκλειο μόνο, η καταγραφή που είχε γίνει από το ΤΕΕ/ΤΑΚ είχε εντοπίσει περίπου 750 προβληματικά και επικίνδυνα κτίσματα μέσα στην παλιά πόλη.
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ, Γιώργος Ταβερναράκης, περιγράφει στο Cretalive με σαφήνεια μια πραγματικότητα που, όπως λέει, δεν αφορά μόνο εγκαταλελειμμένα σπίτια στο κέντρο του Ηρακλείου, αλλά ένα μεγάλο μέρος του παλιού κτηριακού αποθέματος της Κρήτης και συνολικά της χώρας.
Ηράκλειο: Κατάρρευση τμήματος μπαλκονιού στο κέντρο της πόλης – Από… τύχη δεν είχαμε θύματα!
«Το πρόβλημα όχι μόνο δεν λύθηκε, αλλά επιδεινώθηκε»
Όπως εξηγεί, πριν από περίπου έξι με επτά χρόνια είχε ολοκληρωθεί η καταγραφή των επικίνδυνων και ετοιμόρροπων κτισμάτων στο Ηράκλειο, στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης ανάμεσα στο ΤΕΕ/ΤΑΚ και τον Δήμο Ηρακλείου. Οι σχετικές καρτέλες παραδόθηκαν στην τότε δημοτική αρχή, με την ευθύνη παρακολούθησης να περνά στη συνέχεια στην Πολεοδομία και τον Δήμο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία εκείνης της καταγραφής, πάνω από το 40% των κτιρίων κρίθηκαν ως άμεσα κατεδαφιστέα, ενώ ένα ακόμη σημαντικό ποσοστό -ώστε συνολικά να αγγίζει περίπου το 70%- έχρηζε άμεσης άρσης επικινδυνότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτούνταν κατεδάφιση τμημάτων οικοδομών και σε άλλες ολική κατεδάφιση.
Όπως σημειώνει, έγιναν ορισμένες παρεμβάσεις τα προηγούμενα χρόνια, όμως το πρόβλημα όχι μόνο δεν αντιμετωπίστηκε συνολικά, αλλά στο μεταξύ επιδεινώθηκε. Τα περισσότερα από τα εγκαταλελειμμένα κτίρια συνέχισαν να μένουν χωρίς ουσιαστική συντήρηση, ενώ η φθορά τους αυξήθηκε τόσο από τις καιρικές συνθήκες όσο και από τη συνεχή σεισμική δραστηριότητα που χαρακτηρίζει την Κρήτη.
Οι σεισμοί, η θάλασσα και τα παλιά υλικά
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ εξηγεί ότι το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού κτηριακού αποθέματος έχει κατασκευαστεί με πολύ παλιούς αντισεισμικούς κανονισμούς, παλαιές προδιαγραφές και υλικά που πλέον δεν χρησιμοποιούνται καν στην αγορά.
Όπως λέει, πάνω από το 80% των κτιρίων στην Ελλάδα είναι παλαιότερα του 1985. Αυτό σημαίνει ότι πρόκειται για οικοδομές ηλικίας άνω των 40 ή και 50 ετών, οι οποίες χωρίς σωστή συντήρηση καθίστανται ιδιαίτερα ευάλωτες σε κάθε μορφής καταπόνηση.
Η Κρήτη, μάλιστα, έχει επιπλέον επιβαρύνσεις. Από τη μία είναι μια έντονα σεισμογενής περιοχή και από την άλλη μεγάλο μέρος των οικισμών της βρίσκεται κοντά στη θάλασσα. Το παραθαλάσσιο περιβάλλον επιταχύνει τη διάβρωση του σκυροδέματος και την οξείδωση των οπλισμών, ιδιαίτερα στις παλαιές οικοδομές που είχαν μικρές επικαλύψεις μπετόν πάνω από τα σίδερα.
Ο κ. Ταβερναράκης αναφέρεται χαρακτηριστικά στο φαινόμενο της αποφλοίωσης του σκυροδέματος, που παρατηρείται τόσο σε ιδιωτικά όσο και σε δημόσια έργα, ακόμη και σε γέφυρες του ΒΟΑΚ που σήμερα βρίσκονται σε διαδικασία αποκατάστασης. Όπως εξηγεί, οι σύγχρονοι κανονισμοί επιβάλλουν πλέον πολύ μεγαλύτερες επικαλύψεις οπλισμού και αυστηρότερες προδιαγραφές κατασκευής, ειδικά στις παραθαλάσσιες περιοχές.
«Πέφτουν μπαλκόνια σχεδόν μέρα παρά μέρα»
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι τα περιστατικά αυξάνονται συνεχώς και δεν περιορίζονται μόνο στο κέντρο του Ηρακλείου.
Όπως αναφέρει, μόνο πέρυσι (το 2025) καταγράφηκαν περίπου 200 έως 250 πτώσεις εξωστών σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ αρκετά περιστατικά δεν καταγράφονται καν επισήμως. «Σχεδόν ένα μπαλκόνι μέρα παρά μέρα», σημειώνει χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις υπήρξαν σοβαροί τραυματισμοί, ενώ παλαιότερα είχαν σημειωθεί ακόμη και απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Τα περιστατικά αυτά αφορούν τόσο εγκαταλελειμμένα όσο και κατοικημένα κτίρια, ενώ συχνά συνδέονται με ελλιπή ή λανθασμένη συντήρηση.
Εγκαταλελειμμένα κτίρια: 20.000 δυνητικές παγίδες θανάτου σε ολόκληρη την Ελλάδα
Η «παγίδα» των ενεργειακών αναβαθμίσεων
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ και στα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, όπως το «Εξοικονομώ».
Όπως υποστηρίζει, σε πολλές περιπτώσεις προχωρούν παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστικός έλεγχος του φέροντος οργανισμού των κτιρίων. Το ΤΕΕ, όπως λέει, έχει ζητήσει επανειλημμένα να καθιερωθεί υποχρεωτικός μακροσκοπικός έλεγχος από πιστοποιημένο πολιτικό μηχανικό πριν από κάθε ενεργειακή παρέμβαση, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως προβλήματα στατικότητας και φθοράς.
Επισημαίνει, ωστόσο, ότι ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί ενεργειακές αναβαθμίσεις, δεν προβλέπεται αντίστοιχη χρηματοδότηση για έλεγχο ή αποκατάσταση του φέροντος οργανισμού των οικοδομών.
Το μεγάλο πρόβλημα με τους ιδιοκτήτες
Ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα αφορά τις ίδιες τις διαδικασίες κατεδάφισης ή αποκατάστασης επικίνδυνων κτισμάτων.
Όπως εξηγεί ο κ. Ταβερναράκης, σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για παλιές ιδιοκτησίες με πολυάριθμους συνιδιοκτήτες, κατακερματισμένα ποσοστά και κληρονόμους που είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι ιδιοκτήτες έχουν αποβιώσει εδώ και χρόνια και η διαδικασία εντοπισμού των νόμιμων διαδόχων καθίσταται εξαιρετικά περίπλοκη.
Το ΤΕΕ/ΤΑΚ έχει ζητήσει να απλοποιηθεί το νομικό πλαίσιο ώστε να μπορεί ο Δήμος να παρεμβαίνει πιο άμεσα όταν υπάρχει αποδεδειγμένη επικινδυνότητα. Σήμερα, όπως αναφέρει, οι υπηρεσίες δόμησης εκδίδουν πρωτόκολλα επικινδυνότητας και δίνουν προθεσμία περίπου 20 ημερών στους ιδιοκτήτες για άρση της επικινδυνότητας, όμως οι διαδικασίες συχνά μπλοκάρουν είτε λόγω αδυναμίας εντοπισμού των ιδιοκτητών είτε λόγω νομικών εμπλοκών.
Το μόνο βέβαιο, πάντως, είναι ότι τα αλλεπάλληλα περιστατικά πτώσης μπαλκονιών και τμημάτων κτιρίων λειτουργούν πλέον ως ένα ηχηρό καμπανάκι κινδύνου - όχι μόνο για το Ηράκλειο και την Κρήτη, αλλά για ολόκληρη τη χώρα.
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο
- Ολιγόλεπτη διακοπή κυκλοφορίας στον ΒΟΑΚ την Τρίτη (12/05)
- Ανήλικος ο διακινητής των 35 μεταναστών που εντοπίστηκαν τα ξημερώματα στην Ψαρή Φοράδα
- Βιάννος: Δεκτές οι προτάσεις της δημοτικής Αρχής για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο
