Το Πολυτεχνείο Κρήτης και η Περιφέρεια Κρήτης στην Έλμπα για την κλιματική ουδετερότητα των νησιών της Μεσογείου
Η κοινοτική πρωτοβουλία στοχεύει στη στήριξη της ενεργειακής αυτονομίας και της κλιματικής ουδετερότητας σε νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου και πεδίο εφαρμογής στην Κρήτη, την Κροατία και την Ιταλία
Tο Εργαστήριο Ανανεώσιμων και Βιώσιμων Ενεργειακών Συστημάτων της Σχολής Χημικών Μηχανικών & Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης, ως βασικός εταίρος στο ευρωπαϊκό έργο Interreg EuroMED CO2 PACMAN, συμμετείχε μαζί με την Περιφέρεια Κρήτης ενεργά στην εκδήλωση “Το Νησί που θα ήθελα» (“The Island I Would Like”) που πραγματοποιήθηκε στο νησί Έλμπα της Ιταλίας.
Στη σχετική ανακοίνωση του Εργαστηρίου Ανανεώσιμων και Βιώσιμων Ενεργειακών Συστημάτων επισημαίνονται τα εξής:
Η δράση “Το Νησί που θα ήθελα» (“The Island I Would Like”) στο Νησί Έλμπα υλοποιήθηκε ως ένα πολυδιάστατο Εργαστήριο, συνδυάζοντας δράσεις πεδίου, διαδραστικά εργαστήρια, επιστημονική τεκμηρίωση και θεσμικό διάλογο, με στόχο τη συν-διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού οδικού χάρτη για την κλιματική ουδετερότητα του νησιού. Οι εργασίες αναπτύχθηκαν σε διαφορετικούς χώρους και ημέρες, αναδεικνύοντας τη σύνδεση του φυσικού τοπίου, της τοπικής κοινωνίας και των πολιτικών αποφάσεων.
Στο πλαίσιο της δράσης, η επιστημονική ομάδα του Εργαστηρίου Ανανεώσιμων και Βιώσιμων Ενεργειακών Συστημάτων (RESEL@TUC) του Πολυτεχνείου Κρήτης έχει καθοριστικό ρόλο στην αξιοποίηση του ψηφιακού εργαλείου βιώσιμου ενεργειακού σχεδιασμού COMPOSE (reselplan), το οποίο έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο προηγούμενων ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων, καθώς και στη διαμόρφωση υποδειγμάτων ενεργειακής μετάβασης κατάλληλων για μεγάλα νησιά της Μεσογείου, όπως η Κρήτη. Μέσα από την επιστημονική υποστήριξη, τα εργαλεία συν-σχεδιασμού και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, το RESEL@TUC συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη ρεαλιστικών και εφαρμόσιμων λύσεων για την πορεία των νησιωτικών περιοχών προς την κλιματική ουδετερότητα.
Στις εργασίες συμμετείχε ενεργά και η Περιφέρεια Κρήτης, εκπροσωπούμενη από τον Αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος κ. Νίκο Ξυλούρη, ο οποίος ανέδειξε τη σημασία της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, της στενής συνεργασίας μεταξύ επιστημονικών φορέων και δημόσιας διοίκησης, καθώς και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών, ως βασικών προϋποθέσεων για τον σχεδιασμό και την επιτυχή υλοποίηση ρεαλιστικών στρατηγικών κλιματικής ουδετερότητας.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του τριήμερου εργαστηρίου, οι συμμετέχοντες είχαν τη δυνατότητα να προσεγγίσουν τις προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης μέσα από επιτόπιες δράσεις και καινοτόμες μεθοδολογίες, να γνωρίσουν το απογραφικό πλαίσιο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της Έλμπα και να διερευνήσουν εναλλακτικά σενάρια από-ανθρακοποίησης μέσω ψηφιακών εργαλείων, συνεργατικών εφαρμογών και δράσεων ανοικτής καινοτομίας. Παράλληλα, αναπτύχθηκε γόνιμος διάλογος μεταξύ επιστημονικών φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών, με έμφαση στη συν-διαμόρφωση ρεαλιστικών λύσεων και στην ευθυγράμμισή τους με περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές για την κλιματική ουδετερότητα. Η συνολική διαδικασία κατέληξε σε ένα συνεκτικό πλαίσιο προβληματισμού και κατευθύνσεων, θέτοντας τις βάσεις για τη διαμόρφωση ενός συμμετοχικού και εφαρμόσιμου οδικού χάρτη μετάβασης για το νησί.
Τα εργαστήρια του έργου CO2 PACMAN συνεχίζονται και ολοκληρώνονται με τη διοργάνωση του τελικού εργαστηρίου «Το Νησί που θα ήθελα» στην Κρήτη, το οποίο θα πραγματοποιηθεί από 28 έως 30 Απριλίου 2026 στο Ρέθυμνο. Το εργαστήριο της Κρήτης έρχεται να συνθέσει και να αξιοποιήσει την εμπειρία και τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τις πιλοτικές δράσεις στα νησιά Μπρατς (Κροατία) και Έλμπα (Ιταλία) , ενισχύοντας τη διασύνδεση των νησιωτικών περιοχών και θέτοντας τις βάσεις για την ολοκληρωμένη διαμόρφωση στρατηγικών κλιματικής ουδετερότητας σε μεσογειακό επίπεδο.
Η κοινοτική πρωτοβουλία CO2 PACMAN
Το CO2 PACMAN-COoperation and CO-designing Partnership for CliMAte Neutrality, που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του προγράμματος Interreg Euro-MED, στοχεύει στη στήριξη της ενεργειακής αυτονομίας και της κλιματικής ουδετερότητας σε νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου και πεδίο εφαρμογής στην Κρήτη, την Κροατία και την Ιταλία. Μέσω έξυπνων διαδραστικών εργαλείων, συμμετοχικών εργαστηρίων και καινοτόμων δράσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο το έργο ενισχύει της τοπικές κοινότητες στην διαμόρφωση κατάλληλων σεναρίων μέτρων και πολιτικών για την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας. Στο έργο συμμετέχουν αναγνωρισμένα ακαδημαϊκά ιδρύματα, όπως το Πολυτεχνείο Κρήτης (Ελλάδα) και τα Πανεπιστήμια της Σιένας και της Φλωρεντίας (Ιταλία), περιφερειακές αρχές από την Κροατία, μη κυβερνητικές οργανώσεις όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου, το Κέντρο Ενέργειας, Περιβάλλοντος και Πόρων (Βοσνία – Ερζεγοβίνη), το Διεθνές Κέντρο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Συστημάτων Ενέργειας, Υδάτων και Περιβάλλοντος (Κροατία), το Ίδρυμα Καινοτομίας για Πράσινη Βιομηχανία και Μεταφορά Τεχνολογίας (Βουλγαρία), οργανισμοί στήριξης επιχειρηματικότητας όπως το Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας (Βαλένθια), κ.α.
