Anne Hathaway: Η διπλή επιστροφή μιας σταρ που δεν σταματά να αλλάζει

Η Anne Hathaway (συμπρωταγωνίστρια της Meryl Streep στο Ο Διάβολος Φοράει Prada 2, που έκανε πρεμιέρα την Πέμπτη 30/4) είναι στο πιο ώριμο φεγγάρι της ζωής της. Τα τελευταία χρόνια μοιάζει να βρίσκεται μέσα σε μια αργή, σχεδόν υπόγεια διαδικασία αποσύνθεσης και επανασύνθεσης.

Όχι με τον θεαματικό τρόπο μιας «μεταμόρφωσης», αλλά σαν μια σταδιακή αλλαγή: λιγότερες άμυνες, λιγότερη προσπάθεια ελέγχου, περισσότερη ανοχή στην άγνοια. Σε όλες τις πρόσφατες συζητήσεις της επιστρέφει σε μια λέξη που επαναλαμβάνεται σαν μοτίβο: beginner. Όμως, ως στάση προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.

Αυτή η προσέγγιση δεν προέκυψε απότομα. Η ίδια το τοποθετεί χρονικά κάπου γύρω στα 40, όταν συνειδητοποίησε ότι ο φόβος την είχε κυριεύσει. Και κάπου εκεί άλλαξαν όλα. Όχι γιατί νίκησε τον φόβο, αλλά γιατί έπαψε να είναι το βασικό συναίσθημα που την ορίζει. Περιγράφει τον εαυτό της παλαιότερα ως έναν άνθρωπο με «υπερ-προστατευτικό τείχος», μια μόνιμη κατάσταση επιφυλακής απέναντι στην κρίση, την αποτυχία, την έκθεση. Αυτό που ακολούθησε δεν είναι απελευθέρωση με τη στενή έννοια, αλλά μια αργή απομάκρυνση από τη συνεχή αυτοπαρακολούθηση.

«Ξεκλειδώνοντας» το σώμα

Αυτή η μετατόπιση περνάει έντονα μέσα από το σώμα της. Η Hathaway μιλά σχεδόν επίμονα για την αναπνοή, για το πώς έμαθε να αναπνέει «σωστά» μετά από χρόνια σωματικής κρίσης. Για το πώς δεν είχε πρόσβαση σε μια βαθιά, χαλαρωτική εισπνοή, σαν το σώμα της να ήταν κλειδωμένο. Παράλληλα, η εκπαίδευση στον χορό και στη σωματική έκφραση την ανάγκασε να ξεφύγει από τις σκέψεις της και να μπει σε μια λογική «να ζήσω την εμπειρία».

Σε αυτή τη διαδικασία υπάρχει κάτι σχεδόν αποδομητικό για τον τρόπο που δούλευε ως ηθοποιός. Από νωρίς στην καριέρα της, η Hathaway έγινε συνώνυμη με μια συγκεκριμένη καθαρότητα: η φωτεινή παρουσία, η πειθαρχημένη εκφραστικότητα, η ικανότητα να αποδίδει συναισθηματική ένταση μέσα σε αυστηρά δομημένους ρόλους. Από το Princess Diaries μέχρι το The Devil Wears Prada, η εικόνα της συνδέθηκε με την ιδέα μιας γυναίκας που προσαρμόζεται, εξελίσσεται, αποδεικνύει την αξία της μέσα σε συστήματα που την αναδεικνύουν. Η ίδια όμως διαβάζει αυτή τη διαδρομή αλλιώς: όχι ως ευθύγραμμη άνοδο, αλλά ως μια σειρά από εναλλαγές μεταξύ ελέγχου και απώλειας.

Οι ρόλοι που την τραβούν διαχρονικά είναι αυτοί που περιέχουν αυτή τη απώλεια. Από την Kym στο Rachel Getting Married μέχρι πιο πρόσφατους χαρακτήρες, υπάρχει μια σταθερή έλξη προς γυναίκες που δεν είναι «σταθερές». Που βρίσκονται σε μετάβαση, σε κρίση, ή σε αποδόμηση. Η ίδια το συνδέει με την εμπειρία της έκθεσης: σε αυτό το σημείο, η έννοια της ταυτότητας δεν είναι κάτι που κατέχεις, αλλά κάτι που διαρκώς διαπραγματεύεσαι.

Ξεπερνώντας το "Hathahate"

Αυτό γίνεται ακόμη πιο σύνθετο, όταν μιλά για τη δημόσια εικόνα της. Η περίοδος του λεγόμενου "Hathahate" δεν εμφανίζεται ως αφήγηση πόνου, αλλά ως εμπειρία υπερβολικής κριτικής. Το βλέμμα των άλλων γίνεται τόσο έντονο που αρχίζει να λειτουργεί ως παραμορφωτικός καθρέφτης. Αυτό που ακολουθεί δεν είναι άρνηση της δημοσιότητας, αλλά μια πιο συνειδητή αποστασιοποίηση από την ανάγκη να ερμηνεύει συνεχώς τον εαυτό της μέσα από αυτήν. Η λέξη που χρησιμοποιεί είναι "detachment", μια ήσυχη απομάκρυνση από την ιδέα ότι η δημόσια εικόνα πρέπει να είναι συνεπής ή ελέγξιμη.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια η καριέρα της αποκτά μια σχεδόν εκρηκτική πολυμορφία. Από indie, σκοτεινά projects μέχρι επιστροφές σε εμβληματικούς ρόλους και μεγάλα στούντιο φιλμ, η Hathaway δεν φαίνεται να επιλέγει πλέον ανάμεσα σε «σοβαρό» και «δημοφιλές». Αντίθετα, τα αντιμετωπίζει ως διαφορετικές εκδοχές του ίδιου πειραματισμού. Η ίδια απορρίπτει την ιδέα μιας γραμμικής καριέρας. Αντί γι’ αυτό, περιγράφει τον εαυτό της μέσα σε κύκλους: περιόδους έντασης, περιόδους αποχής, περιόδους επιστροφής σε γνώριμα μοτίβα με διαφορετική συνείδηση.

Η εμπειρία της με τη μουσική και το Mother Mary λειτουργεί σαν ακραίο παράδειγμα αυτής της λογικής. Η μεταμόρφωση σε pop star δεν είναι απλώς υποκριτική πρόκληση, αλλά μια πλήρης αποδόμηση του τρόπου που αντιλαμβάνεται τη δημιουργία. Αναγκάζεται να δουλέψει χωρίς «τελικό χαρακτήρα», χωρίς προκαθορισμένο αποτέλεσμα. Να ξεκινά από το μηδέν, καθημερινά. Να αποδέχεται ότι δεν ξέρει πώς «είναι» αυτό που φτιάχνει μέχρι να συμβεί. Αυτή η διαδικασία την οδηγεί σε κάτι που περιγράφει ως ριζική ταπείνωση: το να είσαι πρόθυμος να είσαι κακός πριν γίνεις κάτι.

Η ανάγκη για λιγότερο έλεγχο 

Μέσα σε όλα αυτά, εμφανίζεται και μια διαφορετική εκδοχή της σχέσης της με τον έλεγχο όπου χωρός να τον εγκαταλείπει πλήρως, παύει να τον θεωρεί απαραίτητο σημείο εκκίνησης. Η παλαιότερη ανάγκη να προλαμβάνει τα πάντα δίνει χώρο σε μια πιο χαλαρή σχέση με το άγνωστο. Κάτι αν για κάποιους είναι αφελές, για εκείνη είναι περισσότερο μια συμφιλίωση με το γεγονός ότι η ταυτότητα δεν σταθεροποιείται ποτέ πλήρως. Ότι μπορείς να είσαι ταυτόχρονα πολλά πράγματα χωρίς να τα οργανώνεις σε ιεραρχία.

Και κάπου εκεί, η Hathaway καταλήγει να περιγράφει κάτι που μοιάζει λιγότερο με καριέρα και περισσότερο με τρόπο ύπαρξης. Μιλάμε δηλαδή για μια διαρκή επιστροφή στην αρχή όπου δεν επαναλαμβάνεσαι αλλά επιλέγεις να παραμένεις ανοιχτός στις όποιες αλλαγές, να μην περιορίζεις τον εαυτό σου σε μία εκδοχή του, όσο επιτυχημένη ή αποδεκτή κι αν είναι και να αποδέχεσαι ότι το πιο σταθερό στοιχείο δεν είναι η ταυτότητα, αλλά η μετακίνηση μέσα της.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Anne Hathaway δεν μοιάζει να «έχει βρει τον εαυτό της». Μοιάζει περισσότερο να έχει συμφιλιωθεί με το ότι ο εαυτός της δεν είναι κάτι που βρίσκεις, αλλά κάτι που συνεχώς χτίζεται, αποδομείται και ξαναρχίζει. Και ίσως αυτό να είναι το πιο σταθερό της σημείο: η άνεση να μην καταλήγει ποτέ.