Έρευνες για υδρογονάνθρακες: Νέα σεισμικά δεδομένα από το Ιόνιο έως την Κρήτη

Η Ελλάδα επιχειρεί να ξαναβάλει στον διεθνή επενδυτικό χάρτη περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας που παραμένουν είτε ανεξερεύνητες είτε εκτός ενεργών παραχωρήσεων, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο σεισμικών ερευνών σχεδόν 14 χρόνια μετά τη μεγάλη αποτύπωση του 2012-2013. Με τη δημοσίευση, στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της διεθνούς δημόσιας πρόσκλησης της ΕΔΕΥΕΠ, ενεργοποιήθηκε επίσημα η διαδικασία επιλογής σεισμογραφικών εταιρειών που θα μπορούν να αποκτήσουν και να επεξεργαστούν νέα δεδομένα μη αποκλειστικής χρήσης (non-exclusive seismic data) σε μια εκτεταμένη θαλάσσια ζώνη από την Κέρκυρα έως νότια της Κρήτης. Πρόκειται για μια εξέλιξη την οποία είχε προαναγγείλει ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ Αρης Στεφάτος πριν αρκετούς μήνες.

Η κίνηση αποσκοπεί αφενός να επικαιροποιήσει τη γεωλογική εικόνα περιοχών για τις οποίες τα διαθέσιμα δημόσια δεδομένα είναι σε μεγάλο βαθμό παλαιότερης γενιάς και αφετέρου να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την προσέλκυση νέων εταιρειών στην ελληνική αγορά έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων οι οποίες θα πραγματοποιήσουν είτε δισδιάστατες είτε τρισδιάστατες έρευνες δεδομένων.

Από τη δημοσίευση της πρόσκλησης τρέχει προθεσμία 90 ημερών και, σύμφωνα με τους όρους της διαδικασίας, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αιτήσεις έως την πρώτη εργάσιμη ημέρα μετά τη συμπλήρωσή της, δηλαδή έως την Τρίτη 10 Νοεμβρίου.

Η PGS επιστρέφει ουσιαστικά στην Ελλάδα καθώς ήταν εκείνη που πραγματοποίησε την μεγάλη σεισμική έρευνα στις ελληνικές θάλασσες, από το Ιόνιο μέχρι νότια της Κρήτης, μεταξύ 2012-2013 δημιουργώντας τη βάση δεδομένων πάνω στην οποία στηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό ο επόμενος γύρος παραχωρήσεων.

Η νέα εκδήλωση ενδιαφέροντος έχει διαφορετικό χαρακτήρα. Οι σεισμογραφικές εταιρείες δεν έρχονται ως παραχωρησιούχοι για να αναζητήσουν οι ίδιες κοιτάσματα. Επενδύουν στην απόκτηση και επεξεργασία γεωφυσικών δεδομένων, τα οποία μπορούν στη συνέχεια να διαθέτουν εμπορικά σε πετρελαϊκές εταιρείες που εξετάζουν πιθανή είσοδο σε μια περιοχή.

Υπό αυτή την έννοια, η κίνηση της PGS Exploration να επιλέξει νέα είσοδο στην ελληνική αγορά με δική της πρωτοβουλία, εκλαμβάνεται ως ένδειξη ότι διαβλέπει δυνητική εμπορική ζήτηση για νεότερα δεδομένα από τη Δυτική και Νότια Ελλάδα.
 

Μια νέα «ακτινογραφία» του υπεδάφους

Η τελευταία μεγάλης κλίμακας δημόσια σεισμική αποτύπωση της συγκεκριμένης ζώνης απέχει πλέον περίπου 14 χρόνια. Στο διάστημα που μεσολάβησε, τόσο οι τεχνικές συλλογής όσο και οι δυνατότητες επεξεργασίας και απεικόνισης των δεδομένων έχουν εξελιχθεί σημαντικά.

Ένα νέο πακέτο 2D και, κυρίως, 3D δεδομένων θα μπορούσε επομένως να προσφέρει πολύ ακριβέστερη εικόνα των γεωλογικών δομών και να μειώσει το αρχικό ρίσκο για έναν επενδυτή που εξετάζει μια περιοχή.

Το μοντέλο των non-exclusive δεδομένων έχει ακριβώς αυτή τη λογική. Αντί κάθε ενδιαφερόμενη πετρελαϊκή να χρηματοδοτεί από μηδενική βάση μια ακριβή σεισμική καμπάνια, μπορεί να αγοράζει πρόσβαση σε δεδομένα που έχουν ήδη συλλεχθεί και επεξεργαστεί από εξειδικευμένο πάροχο.

Με τον τρόπο αυτό μειώνεται το κόστος της πρώτης διερεύνησης και διευρύνεται δυνητικά η δεξαμενή των ενδιαφερόμενων επενδυτών, καθώς η πρόσβαση στην αρχική γεωλογική πληροφορία γίνεται ευκολότερη και για μικρότερους ή μεσαίους παίκτες του upstream.
Στο κάδρο και περιοχές που επέστρεψαν στο Δημόσιο

Η νέα διαδικασία αποκτά μεγαλύτερη σημασία και για θαλάσσιες ζώνες οι οποίες είχαν παραχωρηθεί στο παρελθόν αλλά επέστρεψαν στο Δημόσιο. Ανάμεσά τους βρίσκεται το μπλοκ «Δυτικά Κρήτης», το οποίο βρισκόταν έως πρόσφατα στο χαρτοφυλάκιο της κοινοπραξίας ExxonMobil – HELLENiQ ENERGY.

Η ύπαρξη νέων σεισμικών δεδομένων σε τέτοιες περιοχές μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την επαναξιολόγησή τους. Εφόσον η νέα γεωλογική εικόνα αναδείξει ενδιαφέρουσες δομές, το Δημόσιο θα διαθέτει ισχυρότερο πληροφοριακό υπόβαθρο για να εξετάσει στο μέλλον εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να επανέλθουν στην αγορά.
 

Η παράλληλη κινητικότητα της Chevron

Η νέα πρωτοβουλία συμπίπτει χρονικά με έναν ευρύτερο κύκλο κινητικότητας στις έρευνες υδρογονανθράκων στη χώρα. Chevron και HELLENiQ ENERGY προετοιμάζουν τα δικά τους προγράμματα σεισμικών ερευνών στις παραχωρήσεις «Νότια Πελοπόννησος», «Νότια Κρήτη Ι», «Νότια Κρήτη ΙΙ» και «Α2», δημιουργώντας περιθώρια τεχνικού και χρονικού συντονισμού.

Ανάλογα με τις προσφορές που θα κατατεθούν στον διαγωνισμό της ΕΔΕΥΕΠ, δεν αποκλείονται συνέργειες μεταξύ των δύο διαδικασιών. Μία σεισμογραφική εταιρεία θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προτείνει τρισδιάστατη αποτύπωση σε περιοχή όπου ένας παραχωρησιούχος σχεδιάζει δισδιάστατες έρευνες, υπό την προϋπόθεση βεβαίως της απαιτούμενης συναίνεσης.

Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να δημιουργήσει μεγαλύτερο όγκο γεωλογικής πληροφορίας σε μικρότερο χρονικό διάστημα και να ενισχύσει συνολικά την εικόνα της Ελλάδας ως ενεργού αγοράς upstream.
 

Το επόμενο ορόσημο

Οι υποψήφιοι θα αξιολογηθούν ως προς τη νομική τους ικανότητα, την τεχνική επάρκεια και την οικονομική δυνατότητα, αλλά και ως προς τα ανταγωνιστικά στοιχεία της τεχνικής και οικονομικής προσφοράς τους.

Μετά τη λήξη της προθεσμίας στις 10 Νοεμβρίου θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των φακέλων και η επιλογή της πλέον συμφέρουσας αίτησης ή αιτήσεων. Η ΕΔΕΥΕΠ θα υπογράψει στη συνέχεια τις σχετικές συμβάσεις με τον έναν ή περισσότερους αναδόχους που θα επιλεγούν.

Η γεωπολιτική σκακιέρα

Η γενικευμένη εικόνα επιτάχυνσης των διαδικασιών στο ελληνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων συνδέεται άρρηκτα με τις ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις με φόντο τους δύο μεγάλους πολέμους στην Ουκρανία και στο Ιράν, οι οποίοι αναβαθμίζουν τη σημασία της ασφάλειας εφοδιασμού για την Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στο φυσικό αέριο και δευτερευόντως στο πετρέλαιο, καθώς πρόκειται για το καύσιμο στο οποίο η Ε.Ε. έχει αναγνωρίσει μεταβατικό ρόλο στην πορεία προς την απανθρακοποίηση, όμως παραμένει σε συντριπτικό βαθμό εξαρτημένη από τις εισαγωγές, παλαιότερα κυρίως από τη Ρωσία και πλέον ολοένα περισσότερο από το αμερικανικό LNG.

Από αυτή την άποψη, το ελληνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων αποτελεί τμήμα του ευρύτερου ενεργειακού παζλ που δια μορφώνεται στην Ανατολική και Κεντρική Μεσόγειο, με την πρώτη να προσελκύει ολοένα εντονότερα, κατά την τελευταία δεκαπενταετία, το ενδιαφέρον διεθνών ενεργειακών κολοσσών, μετά την ανακάλυψη μεγάλων κοιτασμάτων στην Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Την αναβαθμισμένη σημασία της περιοχής ενισχύει εσχάτως η αυξανόμενη έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια, με φόντο τις διαδοχικές κρίσεις εφοδιασμού και ιδίως το πρόσφατο σοκ από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, με αρκετά κράτη της περιοχής να αναθερμαίνουν τα προγράμματα έρευνας και αξιοποίησης υδρογονανθράκων.

Είναι ενδεικτικό, σε αυτό το πλαίσιο, ότι μόλις την Κυριακή ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, σε συνέντευξή του στο Associated Press, εκτίμησε ότι η τροφοδοσία των ευρωπαϊκών αγορών με κυπριακό φυσικό αέριο μπορεί να αρχίσει ήδη από τον Μάρτιο του 2028. Είχε προηγηθεί, στις 28 Ιουλίου, η λήψη της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης από την κοινοπραξία Eni-TotalEnergies για την ανάπτυξη του κοιτάσματος «Κρόνος». Το αέριο θα μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιου αγωγού στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας του κοιτάσματος Ζορ στην Αίγυπτο και, στη συνέχεια, στη μονάδα της Νταμιέτα, όπου θα υγροποιείται προτού εξαχθεί στην Ευρώπη.

Τι περιλαμβάνει το 10ετές guidance της ΕΔΕΥΕΠ

Η ερευνητική γεώτρηση που προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο του 2027 στο «Μπλοκ 2», στο Βόρειο Ιόνιο, αποτελεί την πρώτη από μια σειρά εννέα πιθανών γεωτρήσεων σε οκτώ ενεργές θαλάσσιες παραχωρήσεις, τις οποίες περιλαμβάνει το δεκαετές guidance που παρουσίασε τον Φεβρουάριο η ΕΔΕΥΕΠ. Το πρόγραμμα, που αποτελεί ενδεικτικό σήμα προς την αγορά και όχι δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα, τοποθετεί μια πιθανή δεύτε η, επιβεβαιωτική γεώτρηση στο «Μπλοκ 2» στις αρχές του 2029, εφόσον η πρώτη οδηγήσει σε ανακάλυψη. Προηγουμένως, προβλέπει γεώτρηση στο «Μπλοκ Ιονίου» το πρώτο τρίμηνο του 2028, στο «Μπλοκ 10» στον Κυπαρισσιακό Κόλπο το δεύτερο τρίμηνο και στο «Νοτιοδυτικά της Κρήτης» το τρίτο τρίμηνο του ίδιου έτους.

Για τις παραχωρήσεις νοτίως της Πελοποννήσου και της Κρήτης, το guidance προβλέπει ερευνητική γεώτρηση στο «Α2» το δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο του 2031, στη «Νότια Πελοπόννησο» στα τέλη του 2031 με αρχές του 2032, στη «Νότια Κρήτη 1» το δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο του 2032 και στη «Νότια Κρήτη 2» στις αρχές του 2033. Σε αυτό το πλαίσιο, η περίοδος 2032-2035 προσδιορίζεται ως το πρώτο ρεαλιστικό παράθυρο πι θανής έναρξης εγχώριας παραγωγής υδρογονανθράκων, ανάλογα πάντοτε με τα ερευνητικά ευρήματα, τις αδειοδοτήσεις και τις επενδυτικές αποφάσεις των κοινοπραξιών.

Η διεθνής συζήτηση για την απανθρακοποίηση

Το σύνολο των τελευταίων εξελίξεων λαμβάνει χώρα ενόσω διεξάγεται διεθνώς μια ευρεία συζήτηση για τον ρόλο των υδρογονανθράκων, σε έναν πλανήτη που, θεωρητικώς σε έναν βαθμό, βαδίζει, υπό τη φλέγουσα πίεση της κλιματικής κρίσης, προς την απανθρακοποίηση. Από τη μία πλευρά, εκτιμάται ότι οι υδρογονάνθρακες θα εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται για πολλές δεκαετίες, τόσο στην παραγωγή ενέργειας όσο και ως πρώτη ύλη για πλαστικά και άλλα πετροχημικά προϊόντα, ιδίως σε χρήσεις που δεν υποκαθίστανται εύκολα. Από την άλλη, υποστηρίζεται ότι το περιθώριο ανάπτυξης νέων κοιτασμάτων περιορίζεται, καθώς ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη έχουν θέσει ως στόχο την ενίσχυση του εξηλεκτρισμού και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας – η Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2050 και η Κίνα πριν από το 2060, με τους υδρογονάνθρακες να διατηρούν έναν πιο περιορισμένο ρόλο, κυρίως σε χρήσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν εύκολα διαθέσιμες εναλλακτικές ή μπορούν να εφαρμοστούν τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα.

Πηγή: newmoney.gr, naftemporiki.gr