Η Κρήτη διεκδικεί αποκέντρωση στους ευρωπαϊκούς πόρους - Τι ζητούν πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα

Η ανάγκη να αποκτήσουν οι Περιφέρειες ουσιαστικότερο ρόλο στον σχεδιασμό και τη διαχείριση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, αλλά και να αποτυπωθούν στις προτεραιότητες της επόμενης προγραμματικής περιόδου οι πραγματικές ανάγκες της Κρήτης, βρέθηκε στο επίκεντρο της σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της Δευτέρας στα νέα γραφεία της Περιφέρειας Κρήτης, στην περιοχή του Λάκκου.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, ο γενικός διευθυντής Περιφερειακής και Αστικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Nicola de Michelis, εκπρόσωποι της DG REGIO, της Διαχειριστικής Αρχής, της Αυτοδιοίκησης, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών ιδρυμάτων του νησιού.

Image

Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος, ο οποίος είναι αρμόδιος για την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ιταλία, τη Μάλτα, την Πορτογαλία και την Ισπανία, συνοδευόταν από τον προϊστάμενο του Τμήματος Ελλάδας–Κύπρου της DG REGIO Παναγιώτη Πανταζάτο και το στέλεχος της υπηρεσίας Έλενα Μπανάβα. Παρούσα ήταν και η προϊσταμένη της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Κρήτη», Μαρία Κασσωτάκη. Σύμφωνα με την Περιφέρεια Κρήτης, κεντρικό θέμα της συνάντησης ήταν η διαχείριση των αναπτυξιακών προγραμμάτων σε περιφερειακό επίπεδο.

Ο Σταύρος Αρναουτάκης υπογράμμισε ότι οι Περιφέρειες γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου και χαρακτήρισε λανθασμένη επιλογή την κεντρική διαχείριση των περιφερειακών προγραμμάτων. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας έχει λάβει ομόφωνη απόφαση υπέρ της διαχείρισης των σχετικών αναπτυξιακών πόρων από τις ίδιες τις Περιφέρειες.

Image

Παράλληλα, συζητήθηκε η ανάγκη επιτάχυνσης των έργων του προγράμματος «Κρήτη 2021-2027», καθώς και οι προτεραιότητες της νέας ευρωπαϊκής προγραμματικής περιόδου 2028-2034. Ο Nicola de Michelis έθεσε ως στόχο για το επόμενο έτος δαπάνες ύψους 200 εκατ. ευρώ, ζητώντας την ιεράρχηση ώριμων παρεμβάσεων που μπορούν να υλοποιηθούν εντός των διαθέσιμων χρονικών ορίων.

Χαρμανδάρης (ΙΤΕ): Οι Περιφέρειες να αποφασίζουν για την κατανομή των πόρων

Τη θέση της Περιφέρειας Κρήτης για την αποκεντρωμένη διαχείριση των χρηματοδοτήσεων στήριξε ο πρόεδρος ΙΤΕ Βασίλης Χαρμανδάρης.

Όπως ανέφερε στο Cretalive, το ΙΤΕ υποστήριξε τη διεκδίκηση της Περιφέρειας, ώστε μέρος των ευρωπαϊκών πόρων να κατευθύνεται απευθείας στις Περιφέρειες και αυτές να αποφασίζουν για την κατανομή τους, στο πλαίσιο μιας κοινής ευρωπαϊκής και εθνικής στρατηγικής.

Image

Σήμερα, ακόμη και οι πόροι των περιφερειακών προγραμμάτων περνούν από την κεντρική κυβέρνηση και στη συνέχεια κατανέμονται με βάση τις επιλογές της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας. Ο πρόεδρος του ΙΤΕ επισήμανε ότι Περιφέρειες όπως η Κρήτη διαθέτουν την εμπειρία, τις υποδομές και το επιστημονικό δυναμικό για να διαχειριστούν αποτελεσματικά τους πόρους.

Έθεσε, επίσης, το πρόβλημα των συγχρηματοδοτούμενων ερευνητικών προγραμμάτων. Όπως εξήγησε, ελληνικοί ερευνητικοί φορείς καταθέτουν προτάσεις, αξιολογούνται θετικά και εξασφαλίζουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, χωρίς όμως να τους αποδίδεται πάντοτε η απαιτούμενη εθνική συμμετοχή. Πρόκειται, όπως σημείωσε, για ένα ζήτημα που μπορεί να στερήσει από τη χώρα σημαντικά ερευνητικά έργα.

Παπαδογιάννης (ΕΛΜΕΠΑ): Υποδομές, Τεχνητή Νοημοσύνη και φοιτητική στέγη

Στις ειδικές ανάγκες των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της Κρήτης αναφέρθηκε ο πρύτανης του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, Νεκτάριος Παπαδογιάννης.

Όπως τόνισε, η επόμενη προγραμματική περίοδος θα πρέπει να περιλαμβάνει στοχευμένες δράσεις για τις υποδομές των πανεπιστημίων. Στην περίπτωση του ΕΛΜΕΠΑ, οι ανάγκες αφορούν σύγχρονα κτίρια εκπαίδευσης και έρευνας, ενεργειακές αναβαθμίσεις και έργα παραγωγής ενέργειας, όπως η δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου.

Image

Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να περιορίσουν το λειτουργικό κόστος και να επιτρέψουν στο ίδρυμα να επενδύσει στη διεθνοποίηση, στην ανάπτυξη ξενόγλωσσων προπτυχιακών προγραμμάτων και στην προσέλκυση φοιτητών από το εξωτερικό.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι τα πανεπιστήμια καλούνται να προχωρήσουν σε μεγάλες αλλαγές στην εκπαίδευση, στην έρευνα και στη διοικητική λειτουργία τους. Για την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στα προγράμματα σπουδών και στις υπηρεσίες των ιδρυμάτων απαιτούνται, όπως υπογράμμισε, συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις.

Ο κ. Παπαδογιάννης ανέδειξε ακόμη το υψηλό κόστος ζωής και κυρίως τη στεγαστική πίεση που αντιμετωπίζουν φοιτητές και πανεπιστημιακοί στην Κρήτη. Πρότεινε την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των ιδρυμάτων, μέσα από μελέτες βιωσιμότητας, για την παραγωγή ενέργειας και τη δημιουργία κατοικιών για φοιτητές και καθηγητές.

Όπως υποστήριξε, η υπογεννητικότητα και η μείωση του φοιτητικού πληθυσμού δημιουργούν τον κίνδυνο τα πανεπιστήμια της Κρήτης να αποκτήσουν αποκλειστικά περιφερειακό χαρακτήρα. Η προσέλκυση φοιτητών από την υπόλοιπη Ελλάδα και τη Μεσόγειο είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της ακαδημαϊκής αλυσίδας, των μεταπτυχιακών προγραμμάτων και της ερευνητικής δραστηριότητας.

Βαμβακάκη (Πανεπιστήμιο Κρήτης): Η Κρήτη δεν είναι μόνο ήλιος και θάλασσα

Την ανάγκη να διευρυνθεί το αναπτυξιακό μοντέλο της Κρήτης πέρα από τον τουρισμό επισήμανε η αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων, Διά Βίου Μάθησης και Ερευνητικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Μαρία Βαμβακάκη.

Η κ. Βαμβακάκη τόνισε ότι το Πανεπιστήμιο Κρήτης διαθέτει διεθνή εμβέλεια, συνεργάζεται με κορυφαία ιδρύματα και επιχειρήσεις του εξωτερικού και παράγει γνώση που μετατρέπεται σε τεχνολογία και όφελος για την κοινωνία και την οικονομία. Παράλληλα, εκπαιδεύει τους νέους επιστήμονες που θα συνεχίσουν την αναπτυξιακή πορεία του νησιού.

Όπως ανέφερε, η Κρήτη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως τόπος «ήλιου, θάλασσας και άμμου». Η παρουσία του Πανεπιστημίου Κρήτης, του ΙΤΕ και των άλλων ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων έχει δημιουργήσει μια κρίσιμη μάζα επιστημόνων, η οποία μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η λειψυδρία, η κλιματική αλλαγή και η βιωσιμότητα.

Image

Αναφέρθηκε, μάλιστα, στην πρόταση συνεργασίας που έχει δεχθεί το Πανεπιστήμιο Κρήτης από το Georgetown University για θέματα κλιματικής αλλαγής, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι και οι φορείς της Κρήτης διαθέτουν την απαιτούμενη τεχνογνωσία για να δώσουν λύσεις στα προβλήματα του νησιού.

Στις προτεραιότητες του Πανεπιστημίου περιλαμβάνεται και η αναβάθμιση των ερευνητικών υποδομών. Ο σύγχρονος εξοπλισμός, όπως εξήγησε, είναι απαραίτητος για την παραγωγή έρευνας αιχμής και μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για τον επαναπατρισμό διακεκριμένων επιστημόνων.

Για την επίτευξη του περιβόητου «brain gain», ωστόσο, δεν αρκούν μόνο οι μισθοί. Απαιτείται ένα διεθνοποιημένο ακαδημαϊκό περιβάλλον, σύγχρονες υποδομές και ποιοτικές υπηρεσίες για τις οικογένειες των επιστημόνων. Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε σημαντική την προοπτική λειτουργίας Ευρωπαϊκού Σχολείου στην Πανεπιστημιούπολη των Βουτών και την ενδεχόμενη εγκατάσταση του Πρότυπου Σχολείου Ηρακλείου κοντά στο Πανεπιστήμιο.

Η κ. Βαμβακάκη αναφέρθηκε ακόμη στη συμβολή των πανεπιστημίων στην κοινωνική ένταξη των μεταναστών. Μέσα από την εκπαίδευση, την αναβάθμιση των υφιστάμενων δεξιοτήτων και την απόκτηση νέων, οι άνθρωποι που παραμένουν στο νησί μπορούν να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία και να εργαστούν με αξιοπρέπεια. Καθοριστικό εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση μπορούν να αποτελέσουν τα προγράμματα του Κέντρου Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Μυλωνάς (ΕΛΚΕΘΕ): Χαρτογράφηση των δυνατοτήτων έρευνας και καινοτομίας

Στον ρόλο του Περιφερειακού Συμβουλίου Έρευνας και Καινοτομίας αναφέρθηκε ο Κωνσταντίνος Μυλωνάς, διευθυντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Υδατοκαλλιεργειών του ΕΛΚΕΘΕ.

Όπως εξήγησε, στο Συμβούλιο συμμετέχουν ερευνητές, πανεπιστημιακοί και εκπρόσωποι παραγωγικών φορέων που δραστηριοποιούνται στην έρευνα και στην ανάπτυξη νέων προϊόντων και μεθόδων. Στόχος είναι να χαρτογραφηθούν οι ερευνητικές δυνατότητες της Κρήτης και να εντοπιστούν οι τομείς στους οποίους το νησί διαθέτει πραγματικές ανάγκες ή συγκριτικά πλεονεκτήματα λόγω της θέσης, του κλίματος και του ανθρώπινου δυναμικού του.

Image

Το Περιφερειακό Συμβούλιο Έρευνας και Καινοτομίας έχει αναλάβει να προτείνει στην Περιφέρεια συγκεκριμένες δράσεις που μπορούν να χρηματοδοτηθούν, με σαφή περιγραφή του αντικειμένου, των ωφελειών, των φορέων υλοποίησης, του χρονοδιαγράμματος και των οικονομικών αναγκών τους.

Η Κρήτη, όπως επισήμανε, διαθέτει σημαντικές δυνατότητες τόσο στην παραγωγή ερευνητικών δεδομένων όσο και στην ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών. Οι δυνατότητες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν μέσα από τη συνεργασία επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών ιδρυμάτων, ώστε οι ευρωπαϊκοί πόροι να κατευθυνθούν σε δράσεις με πραγματικό αντίκτυπο στην οικονομία και στην κοινωνία του νησιού. 

Σε αυτό το πλαίσιο, το ζητούμενο για την Κρήτη είναι η έρευνα και η καινοτομία να μεταφραστούν σε μετρήσιμα αποτελέσματα, με νέες συνεργασίες, επενδύσεις και λύσεις που θα απαντούν στις πραγματικές ανάγκες του νησιού. Η αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης, αρκεί να συνοδευτεί από σαφή στόχευση, συνέργειες και συνέχεια.

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο