Βουλή: Ξεκινά η επεξεργασία του νομοσχεδίου για την ενίσχυση της λειτουργίας των Οργανισμών Λιμένων

 Την ερχόμενη Παρασκευή, 2 Οκτωβρίου 2026, αρχίζει στην κοινοβουλευτική επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου, η επεξεργασία του σχεδίου νόμου του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής με τίτλο «Ενίσχυση λειτουργίας Οργανισμών Λιμένων και λοιπές διατάξεις».

   Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, η κατάθεση του οποίου ανακοινώθηκε σήμερα στην ολομέλεια της Βουλής, οι σχετικές ρυθμίσεις αντιμετωπίζουν θεσμικές, διοικητικές, οικονομικές και λειτουργικές δυσλειτουργίες που περιορίζουν την αποτελεσματική λειτουργία και τη βιώσιμη ανάπτυξη των Οργανισμών Λιμένων, καθυστερούν την υλοποίηση επενδύσεων και έργων λιμενικής υποδομής και δυσχεραίνουν την επίλυση ειδικότερων θεμάτων αρμοδιότητας του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.

   Οι ρυθμίσεις του Μέρους Β΄ αντιμετωπίζουν θεσμικές, οικονομικές και διοικητικές δυσλειτουργίες που περιορίζουν τη βιώσιμη λειτουργία και την αναπτυξιακή αξιοποίηση των οργανισμών και των υποδομών λιμένων.

   Όπως αναφέρει η ίδια έκθεση, το υφιστάμενο καθεστώς καθορισμού της τιμολογιακής πολιτικής των οργανισμών λιμένων που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων δεν παρέχει σε όλους τους φορείς την απαιτούμενη ευελιξία προσαρμογής των τελών τους στις πραγματικές οικονομικές και λειτουργικές συνθήκες. Η διαφοροποίηση αυτή σε σχέση με τους οργανισμούς λιμένων που έχουν ήδη αποκρατικοποιηθεί (Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς Α.Ε., Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης Α.Ε., Οργανισμός Λιμένος Ηγουμενίτσας Α.Ε., Οργανισμός Λιμένος Ηρακλείου Α.Ε., Οργανισμός Λιμένος Καβάλας, Οργανισμός Λιμένος Λαυρίου Α.Ε. υπό διαδικασία αξιοποίησης) δημιουργεί άνισους όρους λειτουργίας και ανταγωνισμού και περιορίζει τη δυνατότητα των οργανισμών που παραμένουν υπό δημόσια διαχείριση να καλύπτουν τις λειτουργικές και αναπτυξιακές τους ανάγκες με ίδια μέσα. Παράλληλα, απαιτείται να διατηρηθεί ειδικός μηχανισμός ελέγχου για τα τέλη που συνδέονται με την ακτοπλοΐα και για τις υπηρεσίες ως προς τις οποίες δεν υφίσταται επαρκής ενδολιμενικός ή διαλιμενικός ανταγωνισμός.

   Η υποχρέωση ένταξης έργων και μελετών σε επιχειρησιακά προγράμματα λειτουργεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, ως χρονοβόρος και περιοριστικός παράγοντας για την υλοποίηση λιμενικών παρεμβάσεων, ακόμη και όταν πρόκειται για έργα στρατηγικής σημασίας. Για τον λιμένα Σούδας απαιτείται, επομένως, σαφές πλαίσιο χρηματοδότησης των αναγκαίων έργων και μελετών, καθώς και προσδιορισμός της αρμόδιας αρχής σχεδιασμού και των όρων συνεργασίας της με τον φορέα διοίκησης του λιμένα.

   Στους λιμένες Πάχης Μεγάρων, Ρόδου και Μυτιλήνης υφίστανται εκκρεμότητες σχετικές με την οριοθέτηση, την ιδιοκτησία και τη διαχείριση των λιμενικών ζωνών. Οι εκκρεμότητες αυτές προκαλούν αβεβαιότητα ως προς την έκταση και το καθεστώς των λιμενικών ζωνών, τις αρμοδιότητες των φορέων διοίκησης και τη δυνατότητα ένταξης των σχετικών εκτάσεων σε αναπτυξιακά προγράμματα και διαδικασίες παραχώρησης, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η αξιοποίηση και ανάπτυξη των συγκεκριμένων λιμένων.

   Αναγκαία είναι, επίσης, η ρητή αναγνώριση της δυνατότητας των υποπαραχωρησιούχων του ν. 4597/2019 να ασφαλίζουν τον πάγιο εξοπλισμό που κατέχουν και διαχειρίζονται, ακόμη και όταν δεν τους έχει μεταβιβαστεί η κυριότητά του. Η απουσία σχετικής πρόβλεψης δημιουργεί αμφιβολίες ως προς τη νομιμοποίησή τους έναντι των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και δυσχεραίνει την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις οικείες συμβάσεις υποπαραχώρησης. Συγχρόνως, απαιτείται να διασφαλιστεί ότι οι νέες ρυθμίσεις δεν θίγουν ευνοϊκότερους ή ειδικότερους όρους των ήδη κυρωμένων συμβάσεων παραχώρησης και υποπαραχώρησης.

   Εάν τα ανωτέρω ζητήματα δεν ρυθμιστούν, προστίθεται στην αιτιολογική έκθεση, «θα διατηρηθούν οι άνισοι όροι λειτουργίας μεταξύ των οργανισμών λιμένων, οι καθυστερήσεις στον λιμενικό σχεδιασμό και στην υλοποίηση έργων, η αβεβαιότητα ως προς τη διαχείριση και αξιοποίηση συγκεκριμένων λιμενικών ζωνών και οι δυσχέρειες ασφάλισης του πάγιου εξοπλισμού. Οι συνέπειες αυτές θα περιορίζουν την οικονομική βιωσιμότητα και την αναπτυξιακή δυναμική των λιμένων και θα αποθαρρύνουν την πραγματοποίηση επενδύσεων».

   Οι ρυθμίσεις του Μέρους Γ΄ αντιμετωπίζουν ειδικότερες δημοσιονομικές, διοικητικές και υπηρεσιακές εκκρεμότητες αρμοδιότητας του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Καταρχάς, απαιτείται η θέσπιση σαφούς διαδικασίας για την παραλαβή των αναγκαίων στοιχείων, τον έλεγχο των δικαιολογητικών, την εκκαθάριση και την πληρωμή των οφειλών της Ελλάδας που απορρέουν από τη συμμετοχή της στην Υπηρεσία Περιπολίας κατά των Πάγων του Βορείου Ατλαντικού. Η απουσία ειδικής διαδικασίας δυσχεραίνει την έγκαιρη εκπλήρωση των σχετικών διεθνών υποχρεώσεων, προκαλεί συσσώρευση οικονομικών εκκρεμοτήτων και δημιουργεί κίνδυνο επέλευσης των συνεπειών που προβλέπονται από το εφαρμοστέο διεθνές πλαίσιο.

   Παράλληλα, διαπιστώνεται ανάγκη ορθότερης αποτύπωσης και αξιοποίησης συγκεκριμένων δημοσίων εσόδων στον προϋπολογισμό του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Η έλλειψη σαφούς σύνδεσης των σχετικών εσόδων με τις λειτουργικές ανάγκες του Αρχηγείου Λ.Σ-ΕΛ.ΑΚΤ. και της γενικής γραμματείας Ναυτιλίας και Λιμένων δυσχεραίνει την προσαρμογή των αντίστοιχων πιστώσεων στα πραγματικά δεδομένα και οδηγεί στην υποβολή πρόσθετων αιτημάτων για ενίσχυση των επιμέρους προϋπολογισμών. Απαιτείται, επομένως, να αποσαφηνιστεί ο προορισμός των σχετικών πιστώσεων και να προβλεφθεί ρητά η διάθεσή τους για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των οικείων φορέων.

   Τέλος, υφίστανται κενά ως προς την υγειονομική κάλυψη κατηγοριών προσωπικού του Λ.Σ.- ΕΛ.ΑΚΤ. Η ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπει ρητά την εφαρμογή του καθεστώτος υγειονομικής περίθαλψης στους δοκίμους των παραγωγικών σχολών, παρά την παρακράτηση ασφαλιστικών εισφορών υπέρ του κλάδου υγείας. Επιπλέον, τα στελέχη του Λ.Σ.- ΕΛ.ΑΚΤ. που υπηρετούν σε έδρες Ναυτιλιακών Ακολούθων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα εξαρτώμενα μέλη των οικογενειών τους δεν εντάσσονται ρητά στη δυνατότητα ιδιωτικής ασφάλισης που προβλέπεται για τους υπαλλήλους του υπουργείου Εξωτερικών. Η αυτοτελής σύναψη σχετικών συμβάσεων από το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής είναι διοικητικά δυσχερής και μπορεί να συνεπάγεται δυσανάλογο κόστος σε σύγκριση με την αξιοποίηση της συλλογικής σύμβασης του υπουργείου Εξωτερικών.

   Εάν τα ζητήματα αυτά δεν ρυθμιστούν, καταλήγει η αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, «θα παραμείνουν οι δυσχέρειες εκπλήρωσης διεθνών και δημοσιονομικών υποχρεώσεων, ο αυξημένος διοικητικός φόρτος των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και η αδυναμία αποτελεσματικής αξιοποίησης των σχετικών δημοσίων εσόδων. Παράλληλα, θα εξακολουθήσουν να υφίστανται κενά και άνιση μεταχείριση ως προς την υγειονομική κάλυψη των δοκίμων και των στελεχών του Λ.Σ.- ΕΛ.ΑΚΤ., με κίνδυνο καθυστερημένης ή ανεπαρκούς πρόσβασής τους στις αναγκαίες υπηρεσίες υγείας».