Στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου η μεγάλη αναδρομική έκθεση «Θωμάς Φανουράκης. 5 δεκαετίες ζωγραφικής»

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τρίτη 12 Μαΐου στις 19:00 στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.

Στη Λότζια παρουσιάστηκε η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στον ζωγράφο Θωμά Φανουράκη με τίτλο «Θωμάς Φανουράκης. 5 δεκαετίες ζωγραφικής». Τη διοργάνωση υπογράφουν ο Δήμος Ηρακλείου, η Αντιδημαρχία Πολιτισμού και η Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου.

Την έκθεση παρουσίασαν ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρένα Παπαδάκη – Σκαλίδη και η επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικός τέχνης Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου.

Η έκθεση περιλαμβάνει 125 έργα του σημαντικού ζωγράφου και καταγράφει πέντε δεκαετίες της καλλιτεχνικής του πορείας, από το 1940 -όταν επέστρεψε στο Ηράκλειο μετά τις σπουδές του στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας- έως το 1984, χρονιά κατά την οποία εγκατέλειψε οριστικά τη ζωγραφική και έκλεισε το εργαστήριό του στο Μπεντεβή.

Αλέξης Καλοκαιρινός: «Ο Θωμάς Φανουράκης άξιζε μεγαλύτερη αναγνώριση»

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου χαρακτήρισε την έκθεση ως μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για την πόλη, επισημαίνοντας πως ο Θωμάς Φανουράκης αποτελεί μια ξεχωριστή μορφή της νεοελληνικής ζωγραφικής.

Όπως ανέφερε, η αναγνώριση που έλαβε ο καλλιτέχνης κατά τη διάρκεια της ζωής του δεν ήταν αντίστοιχη της αξίας και της προσφοράς του στην ελληνική τέχνη του 20ού αιώνα.

«Ο Θωμάς Φανουράκης υπήρξε ένας πολύ σημαντικός νεοέλληνας ζωγράφος. Η αποτίμηση του έργου του σήμερα δείχνει ότι άξιζε μεγαλύτερη αναγνώριση από αυτή που τελικά είχε. Ήταν ένας άνθρωπος που επέλεξε συνειδητά να μείνει στο Ηράκλειο και δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ για την αυτοπροβολή. Παρότι η ζωγραφική του πέρασε από διαφορετικές φάσεις και αναζητήσεις, η καλλιτεχνική του ταυτότητα παραμένει απόλυτα διακριτή», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός μοιράστηκε επίσης προσωπικές αναμνήσεις από τον ζωγράφο, θυμούμενος τις επισκέψεις στο εργαστήριό του στις αρχές της δεκαετίας του ’70, στο Μπεντεβή, αλλά και τις συζητήσεις που είχε μαζί του γύρω από τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία και την ποίηση.

«Ήταν ένας βαθιά συγκροτημένος και αυτοσυνείδητος καλλιτέχνης», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τελευταία περίοδος της δουλειάς του, την οποία ο ίδιος ο Φανουράκης αποκαλούσε “οικοδομικά υλικά”. Όπως εξήγησε, μέσα από αυτά τα έργα αποτυπώνεται και η μεταμόρφωση της πόλης του Ηρακλείου, καθώς η θέα προς τη θάλασσα από το εργαστήρι του περιοριζόταν σταδιακά όσο η πόλη χτιζόταν γύρω του.

Image

«Έκθεση υψηλών προδιαγραφών»

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη διοργάνωση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειας του Δήμου να παρουσιάζει εκθέσεις υψηλού επιπέδου.

Όπως είπε, τόσο η έκθεση όσο και ο συνοδευτικός κατάλογος έχουν σχεδιαστεί με προδιαγραφές αντίστοιχες μεγάλων εθνικών πολιτιστικών οργανισμών, όπως η Εθνική Πινακοθήκη.

Παράλληλα, ευχαρίστησε όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση της έκθεσης, σημειώνοντας πως η διοργάνωση βασίστηκε στη δωρεά ενός σημαντικού πυρήνα έργων του Θωμά Φανουράκη προς τον Δήμο Ηρακλείου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη σύντροφο του ζωγράφου, Τσέλη Ντουράν, για τη συμβολή της στην πραγματοποίηση της δωρεάς, αλλά και στους ιδιώτες συλλέκτες και φορείς που παραχώρησαν έργα για τις ανάγκες της έκθεσης.

«Πέρα από ένα σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός, η έκθεση λειτουργεί και ως μια ουσιαστική ενίσχυση της συλλογικής μνήμης της πόλης», τόνισε.

Ρένα Παπαδάκη – Σκαλίδη: «Ένα σύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα»

Η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρένα Παπαδάκη – Σκαλίδη εξέφρασε τη χαρά της για τη διοργάνωση της μεγάλης αναδρομικής έκθεσης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της για το Ηράκλειο και τους πολίτες του.

Όπως σημείωσε, για πρώτη φορά συγκεντρώνονται σε έναν χώρο έργα του Φανουράκη από το 1940 έως το 1984, μαζί με τα έργα της δωρεάς προς τον Δήμο Ηρακλείου και τη Δημοτική Πινακοθήκη.

Η ίδια χαρακτήρισε την προσπάθεια ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς έργα που βρίσκονταν επί δεκαετίες διασκορπισμένα σε μουσεία, δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές επανενώνονται, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της πορείας του ζωγράφου.

Ευχαρίστησε την οικογένεια του Θωμά Φανουράκη, τους συλλέκτες που στήριξαν την πρωτοβουλία, αλλά και όλους τους συνεργάτες της έκθεσης, μεταξύ των οποίων τον Κωνσταντίνο Περράκη για τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και τον φωτισμό, τον Κώστα Μπουρναζάκη για το αφιερωματικό βίντεο σχετικά με την τέχνη του βιβλίου, καθώς και τη Ντενίζ Αλεβίζου και τη Μαριάννα Γιαλύτη για τη συνολική επιμέλεια και οργάνωση.

Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου: «Η έκθεση παρακολουθεί την περιπέτεια ενός ζωγράφου στο Ηράκλειο»

Η επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικός τέχνης Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου, μίλησε για τη σημασία του εγχειρήματος και για τη θερμή ανταπόκριση που συνάντησε από πολίτες και συλλέκτες.

Όπως είπε, πολλοί Ηρακλειώτες άνοιξαν τα σπίτια τους και δάνεισαν έργα που διατηρούσαν επί χρόνια στους προσωπικούς τους χώρους, γεγονός που —όπως τόνισε— αποδεικνύει τη βαθιά σχέση του ζωγράφου με την πόλη.

Αναφερόμενη στην καλλιτεχνική διαδρομή του Φανουράκη, σημείωσε ότι αμέσως μετά την επιστροφή του από τις σπουδές του στην Αθήνα βρέθηκε αντιμέτωπος με δύσκολες συνθήκες, καθώς την περίοδο της Κατοχής υπήρχε έλλειψη ακόμη και σε βασικά υλικά ζωγραφικής, γεγονός που τον οδήγησε αρχικά στην ακουαρέλα.

Η ίδια υπογράμμισε πως οι πειραματισμοί των δεκαετιών του ’50 και του ’60 πρέπει να ιδωθούν μέσα στο ευρύτερο ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο της εποχής, ενώ τόνισε ότι σταδιακά ο καλλιτέχνης οδηγήθηκε σε αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «επιστροφή στο αντικείμενο», διαμορφώνοντας τελικά την ώριμη ζωγραφική του πρόταση.

«Η έκθεση παρουσιάζει ολοκληρωμένα τη διαδρομή του και παρακολουθεί ουσιαστικά την περιπέτεια ενός ζωγράφου στο Ηράκλειο, αλλά και μιας προσωπικότητας που συνεχίζει να μας διδάσκει πολλά μέσα από το έργο της», ανέφερε.

Πέντε ενότητες και αφιέρωμα στην τέχνη του βιβλίου

Η έκθεση αναπτύσσεται σε πέντε βασικές ενότητες, παρακολουθώντας την εξέλιξη του έργου του Θωμά Φανουράκη από τα πρώτα έργα της περιόδου της Κατοχής, μέχρι τους έντονους καλλιτεχνικούς πειραματισμούς των δεκαετιών του 1950 και 1960 και την ώριμη δημιουργική του περίοδο στις δεκαετίες του 1970 και 1980.

Παράλληλα, μέσα από τη συνεργασία της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης, της Δημοτικής Πινακοθήκης Ηρακλείου, της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών και του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, παρουσιάζεται και το αφιέρωμα «Ο Θωμάς Φανουράκης & η τέχνη του βιβλίου».

Η ειδική βιντεοπροβολή, σε επιμέλεια της Ντενίζ-Χλόης Αλεβίζου και του Κώστα Μπουρναζάκη, φωτίζει μια λιγότερο γνωστή πλευρά της δημιουργικής του δραστηριότητας: την καλλιτεχνική επιμέλεια και εικονογράφηση βιβλίων.

Πολυτελής δίγλωσση έκδοση

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος με φωτογραφίες όλων των έργων και αναλυτικά επεξηγηματικά κείμενα. Η έκδοση περιλαμβάνει τεκμηρίωση της έκθεσης αλλά και πρώτη δημοσίευση αρκετών άγνωστων μέχρι σήμερα έργων του καλλιτέχνη.

Ο κατάλογος θα διατίθεται στο βιβλιοπωλείο της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το τέλος της έκθεσης.

Πληροφορίες έκθεσης

«Θωμάς Φανουράκης. 5 δεκαετίες ζωγραφικής»

Αναδρομική έκθεση ζωγραφικής

12 Μαΐου 2026 – 12 Σεπτεμβρίου 2026

Βασιλική Αγίου Μάρκου, Ηράκλειο

Διοργάνωση:

Δήμος Ηρακλείου – Αντιδημαρχία Πολιτισμού – Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου

Δήμαρχος Ηρακλείου: Αλέξης Καλοκαιρινός

Αντιδήμαρχος Πολιτισμού: Ρένα Παπαδάκη – Σκαλίδη

Υπεύθυνη παραγωγής και συντονισμού:

Μαριάννα Γιαλύτη

Οργανωτική υποστήριξη:

Νίκος Τσαγκαράκης

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο