Σκλήρυνση κατά πλάκας: Μπορεί να ξεκινά πάνω από 10 χρόνια πριν τα συμπτώματα

Η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ) συχνά αναγνωρίζεται μόνο μετά την εμφάνιση αδιαμφισβήτητων νευρολογικών προβλημάτων, όπως αλλαγές στην όραση ή την ισορροπία. Ωστόσο, μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας (UBC) υποδηλώνει ότι το σώμα μπορεί να σηματοδοτεί προβλήματα πολύ νωρίτερα.

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση JAMA Network Open, οι ερευνητές ανέλυσαν περιφερειακά αρχεία υγείας από περισσότερους από 12.000 ανθρώπους στη Βρετανική Κολομβία. Διαπιστώθηκε πως η ομάδα που τελικά εμφάνισε την πάθηση χρησιμοποιούσε ήδη συχνότερα τις ιατρικές υπηρεσίες. Αυτό ξεκίνησε περίπου 15 χρόνια πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα της ΣΚΠ.

Αντί να επικεντρωθεί σε ένα μεμονωμένο γεγονός, η ομάδα ανέλυσε το ιστορικό ιατρικής φροντίδας των συμμετεχόντων, το οποίο περιλάμβανε επισκέψεις σε οικογενειακούς γιατρούς, ειδικούς, τμήματα επειγόντων και υπηρεσίες απεικόνισης. Η εικόνα που προέκυψε δείχνει λιγότερο μια αιφνίδια έναρξη και περισσότερο μια αργή συσσώρευση, με τους ασθενείς να επιστρέφουν επανειλημμένα αναζητώντας απαντήσεις για συμπτώματα που συχνά είναι δύσκολο να προσδιοριστούν.

«Η ΣΚΠ μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωριστεί, καθώς πολλά από τα πρώιμα σημάδια – όπως κόπωση, πονοκέφαλος, πόνος και ζητήματα ψυχικής υγείας – είναι γενικά και εύκολα να συγχέονται με άλλες καταστάσεις», εξηγεί η Δρ. Έλεν Τρέμλετ, καθηγήτρια Νευρολογίας στο UBC.

«Τα ευρήματά μας αλλάζουν δραματικά το χρονοδιάγραμμα για το πότε θεωρείται ότι ξεκινούν αυτά τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, ανοίγοντας ενδεχομένως το δρόμο για έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση» σημειώνει η ερευνήτρια.

Για να διερευνήσουν αυτό το πρώιμο χρονικό διάστημα, οι ερευνητές μελέτησαν κλινικά και διοικητικά δεδομένα υγείας από επαρχίες, προκειμένου να εξετάσουν τις επισκέψεις σε ιατρούς κατά τη διάρκεια των 25 ετών πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων. Το σημείο έναρξης των συμπτωμάτων προσδιορίστηκε από νευρολόγο χρησιμοποιώντας λεπτομερή ιατρικά ιστορικά και κλινικές αξιολογήσεις.

Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που εντοπίζει τη χρήση υγειονομικής περίθαλψης τόσο παλιά στο ιατρικό ιστορικό των ασθενών. Προηγούμενη έρευνα επικεντρώθηκε στα πέντε έως δέκα χρόνια πριν από το πρώτο απομυελινωτικό συμβάν ενός ατόμου (όπως προβλήματα όρασης), βασιζόμενη κυρίως σε διοικητικά δεδομένα.

Σταδιακή αύξηση της χρήσης υπηρεσιών υγείας

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, τα άτομα με ΣΚΠ επισκέπτονταν συχνότερα υπηρεσίες υγείας, με τους διάφορους τύπους ιατρικών επισκέψεων να αυξάνονται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.

Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκαν τα εξής:

• 15 χρόνια πριν τη διάγνωση: Αύξηση επισκέψεων σε παθολόγους για συμπτώματα όπως κόπωση, πόνο, ζάλη, άγχος και κατάθλιψη.
• 12 χρόνια πριν: Αύξηση των επισκέψεων σε ψυχιάτρους.
• 8–9 χρόνια πριν: Αύξηση επισκέψεων σε νευρολόγους και οφθαλμίατρους (π.χ. για θολή όραση ή οφθαλμικό πόνο).
• 3–5 χρόνια πριν: Περισσότερες επισκέψεις σε τμήματα επειγόντων και ακτινολογικές υπηρεσίες.
• 1 χρόνο πριν: Κορύφωση επισκέψεων σε πολλαπλές ειδικότητες, συμπεριλαμβανομένων νευρολογίας, επειγόντων και ακτινολογίας.

«Τα μοτίβα αυτά υποδηλώνουν ότι η ΣΚΠ έχει μια μακρά και σύνθετη προδρομική φάση, όπου κάτι συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια αλλά δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί ως ΣΚΠ», εξηγεί η Δρ. Μάρτα Ρουίζ-Αλγκερό, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο UBC και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Μόλις τώρα αρχίζουμε να κατανοούμε ποια είναι αυτά τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, με τα θέματα ψυχικής υγείας να εμφανίζονται ως μερικά από τα πρώτα δείγματα» σημειώνει.

Η μελέτη βασίζεται σε προηγούμενη δουλειά της Τρέμλετ και της ομάδας της για την περιγραφή των πρώιμων σταδίων της ΣΚΠ, όταν τα διακριτικά συμπτώματα εμφανίζονται πριν αναγνωριστούν τα χαρακτηριστικά σημάδια. Οι προδρομικές περίοδοι είναι καλά τεκμηριωμένες σε άλλες νευρολογικές διαταραχές, όπως η νόσος του Πάρκινσον, όπου αλλαγές στη διάθεση, διαταραχές ύπνου και δυσκοιλιότητα εμφανίζονται χρόνια πριν τα πιο γνωστά κινητικά συμπτώματα, όπως το τρέμουλο και η ακαμψία.

Παρότι οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η πλειονότητα των ανθρώπων που παρουσιάζουν γενικά συμπτώματα δεν θα αναπτύξουν ΣΚΠ, τονίζουν ότι η αναγνώριση και η κατανόηση της προδρομικής φάσης της νόσου, μπορεί στο μέλλον να επιταχύνει τη διάγνωση και να βελτιώσει τα αποτελέσματα για τους ασθενείς.

«Εντοπίζοντας αυτά τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, ίσως τελικά να μπορέσουμε να παρέμβουμε νωρίτερα- είτε μέσω παρακολούθησης, υποστήριξης είτε μέσω προληπτικών στρατηγικών», δήλωσε η Δρ. Τρέμλετ. «Ανοίγει νέους δρόμους για έρευνα σχετικά με πρώιμους βιοδείκτες, παράγοντες του τρόπου ζωής και άλλους πιθανούς παράγοντες που μπορεί να παίζουν ρόλο κατά τη διάρκεια αυτής της προηγουμένως παραβλεπόμενης φάσης της νόσου» καταλήγει η ερευνήτρια.

Πηγή: Scitechdaily