Οι αλλαγές στην ιονόσφαιρα της Γης θα μπορούσαν να προκαλέσουν ηλεκτρικές δυνάμεις που ωθούν εύθραυστες περιοχές του φλοιού στη δημιουργία σεισμών, υποστηρίζουν ερευνητές.
Οι ηλιακές εκλάμψεις συχνά διαταράσσουν την ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης και βοηθούν στην εμφάνιση εκπληκτικών σελάτων. Τώρα, οι επιστήμονες προτείνουν ότι οι ίδιες εκρήξεις ηλιακής ενέργειας θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν τους σεισμούς.
Όταν μια ηλιακή έκλαμψη εκρήγνυται προς τον πλανήτη μας, μπορεί να αναδιατάξει διακριτικά φορτισμένα σωματίδια στην ιονόσφαιρα της Γης, μια περιοχή της ανώτερης ατμόσφαιρας γεμάτη με ηλεκτρικά φορτισμένο αέριο. Σε μια νέα αμφιλεγόμενη μελέτη, οι ερευνητές προτείνουν ότι αυτές οι αλλαγές ενδέχεται να μεταβάλουν ελαφρώς τις ηλεκτρικές δυνάμεις μέσα στον φλοιό της Γης και να επηρεάσουν τη σταθερότητα των ρηγμάτων, προκαλώντας σεισμούς.
Εάν αυτή η σύνδεση αποδειχθεί, θα συσχετίσει τη διαστημική μετεωρολογία με τον κίνδυνο σεισμών με έναν τρόπο που οι επιστήμονες δεν λαμβάνουν υπόψη επί του παρόντος.
Άλλοι ερευνητές ωστόσο προειδοποίησαν ότι το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο Διεθνές Περιοδικό Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Πλάσματος, είναι υπερβολικά απλοποιημένο και ότι η γεωλογία του πραγματικού κόσμου μπορεί να μετριάσει το φαινόμενο σχεδόν στο μηδέν.
Ένα ηλεκτρικό κύκλωμα στο μέγεθος πλανήτη
Ο πλανήτης μας βουίζει από φυσικά παραγόμενο ηλεκτρισμό. Συγκεκριμένα, οι ρωγμές στον φλοιό της Γης που έχουν υποστεί μεγάλη καταπόνηση περιέχουν θύλακες νερού που είναι τόσο ζεστοί και υπό πίεση που αυτό δεν είναι ούτε υγρό, ούτε αέριο. Αυτό το υπερκρίσιμο ρευστό (μια κατάσταση της ύλης που εμφανίζεται όταν μια ουσία βρίσκεται πάνω από την κρίσιμη θερμοκρασία και την κρίσιμη πίεσή της) είναι γεμάτο με φορτισμένα ιόντα, που σημαίνει ότι οι ρωγμές συμπεριφέρονται σαν πυκνωτής, αποθηκεύοντας ηλεκτρική ενέργεια.
Αυτές οι ρωγμές στον φλοιό, ή τα ρήγματα, είναι επίσης βασικές περιοχές που πυροδοτούν σεισμούς, επειδή σηματοδοτούν πού συγκρούονται και κινούνται οι τεκτονικές πλάκες, συσσωρεύοντας μηχανική ενέργεια που μπορεί να οδηγήσει σε σεισμούς.
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα μοντέλο που αντιμετώπισε τον φλοιό της Γης και την ιονόσφαιρα – ένα φορτισμένο στρώμα 250 μίλια (402 χιλιόμετρα) πάνω από τη Γη – ως δύο άκρα μιας γιγάντιας μπαταρίας.
Στη συνέχεια, συνέδεσαν τον «πυκνωτή» του φλοιού με την ιονόσφαιρα με ένα ηλεκτρικό πεδίο.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν το μοντέλο τους για να προβλέψουν ότι όταν τα ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια μιας ηλιακής έκλαμψης χτυπούν τη Γη, μετατοπίζουν τα ηλεκτρόνια στην ιονόσφαιρα προς τα κάτω, γεγονός που τα συγκεντρώνει σε χαμηλότερα υψόμετρα, σχηματίζοντας ένα στρώμα αρνητικού φορτίου. Αυτό το φορτίο, με τη σειρά του, αυξάνει την ηλεκτροστατική δύναμη που ασκείται στα φορτία στον φλοιό της Γης, προκαλώντας αλλαγές στην πίεση, σύμφωνα με το μοντέλο. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτές οι αλλαγές στην πίεση είναι συγκρίσιμες με άλλες δυνάμεις που επηρεάζουν τη σταθερότητα των ρηγμάτων, όπως η βαρύτητα ή οι παλίρροιες.
Ουσιαστικά, η αύξηση της ηλεκτροστατικής δύναμης στον φλοιό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη άσκηση πίεσης στον περιβάλλοντα φλοιό, ωθώντας ένα ρήγμα να κινηθεί και να οδηγήσει σε σεισμό.
Δύσκολο να ελεγχθεί
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο σεισμός της χερσονήσου Noto το 2024 στην Ιαπωνία επιβεβαιώνει τα ευρήματα του μοντέλου τους, καθώς ο σεισμός επικαλύφθηκε με ισχυρή δραστηριότητα ηλιακών εκλάμψεων. Ωστόσο, η επικύρωση μιας σύνδεσης φλοιού-ιονόσφαιρας είναι δύσκολη στην πράξη.
Καταρχάς, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ έχει τονίσει εδώ και καιρό ότι οι σεισμοί δεν ακολουθούν τον 11ετή ηλιακό κύκλο του ήλιου με σαφή, επαναλαμβανόμενο τρόπο.
Υπάρχει επίσης ένα ακόμα πρόβλημα. Οι ηλιακές εκλάμψεις και οι σεισμοί είναι αρκετά συνηθισμένοι, επομένως τυχαία θα υπάρξει κάποια ταύτιση μεταξύ των δύο τύπων συμβάντων, ακόμα κι αν δεν επηρεάζουν απαραίτητα το ένα το άλλο.
Άλλοι ερευνητές σημείωσαν ότι το μοντέλο της μελέτης δεν αντικατοπτρίζει την πλήρη πολυπλοκότητα του φλοιού της Γης.
«Το προτεινόμενο μοντέλο είναι πολύ απλοποιημένο», δήλωσε ο Victor Novikov, γεωφυσικός στη Ρωσική Ακαδημία Επιστημών, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Πρόσθεσε ότι οι ερευνητές δεν έλαβαν πλήρως υπόψη την αντίσταση πολλών στρωμάτων βράχου στην αγωγιμότητα του ηλεκτρισμού, η οποία θα μπορούσε να καταστείλει το ηλεκτρικό πεδίο πριν συμβάλει στην πρόκληση σεισμού. «Τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων δεν υποστηρίζουν την προτεινόμενη ιδέα», δήλωσε ο Novikov, στο Live Science μέσω email.
Παρόλα αυτά, οι ερευνητές συνεχίζουν να αναζητούν μια σύνδεση μεταξύ της διαστημικής μετεωρολογίας και της τεκτονικής των πλακών, όσο ανεπαίσθητη κι αν είναι.
Προς το παρόν, η μελέτη θεωρείται καλύτερα ως μια προτεινόμενη θεωρία που θα μπορούσε να δοκιμαστεί με καλύτερες παρατηρήσεις και βαθύτερη ανάλυση, σημειώνουν οι ερευνητές.
Το αν ο Ήλιος μπορεί πράγματι και με αξιοπιστία να επηρεάζει (ή να «ταρακουνά») τα ρήγματα της Γης παραμένει ανοιχτό ερώτημα και αποτελεί υπενθύμιση ενός βασικού επιστημονικού κανόνα: η συσχέτιση δεν συνεπάγεται αιτιότητα.
