Μιλάτε κρητικά; Οι επιστήμονες σας ψάχνουν!

Της Κατερίνας Μυλωνά

Αν είστε βέρος Κρητικός και μιλάτε με «βαριά» προφορά τότε είστε ακριβώς ό,τι ψάχνει η επιστήμη!

Ο υποψήφιος διδάκτορας Erik Morris, του Εργαστηρίου Γλωσσολογίας (http://www.llf.cnrs.fr/en) του Πανεπιστημίου Paris Cite (https://u-paris.fr/) της Γαλλίας, στα πλαίσια της διδακτορικής του διατριβής, πραγματοποιεί μία έρευνα πάνω στις ελληνικές διαλέκτους.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε;  Την εβδομάδα 1 ως 7 Μαρτίου θα χρειαστούν εθελοντές Έλληνες ομιλητές με διακριτή/έντονη κρητική προφορά για συμμετοχή στην έρευνα που διεξάγει. Ο κάθε εθελοντής αρκεί να προσφέρει 30 λεπτά από τον χρόνο του για να διαβάσει προτάσεις στα Ελληνικά και να περιγράψει μια εικόνα. Η ομιλία του θα καταγραφεί για να χρησιμοποιηθεί στην έρευνα.

Συγκεκριμένα, αναζητούνται άτομα:

- ηλικίας μεγαλύτερης των 35 ετών (ιδανικά, όχι δεσμευτικό όμως, αν είστε κάτω των 35 και ενδιαφέρεστε, μπορείτε να συνεχίσετε την ανάγνωση)

- που έχουν γεννηθεί στην Κρήτη (οπουδήποτε)

- που δεν έχουν ζήσει στο εξωτερικό

- και που έχουν έντονη τοπική προφορά

Η έρευνα θα πραγματοποιηθεί κυρίως στο Εργαστήριο Επεξεργασίας Σήματος Φωνής, στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης, όμως υπάρχει ευελιξία για εναλλακτικές περιοχές ηχογράφησης, σε περίπτωση που είναι απαραίτητο (ο εξοπλισμός είναι φορητός).

Για οποιαδήποτε πληροφορία μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον κ. Γιώργο Καφεντζή, μέλος Ε.ΔΙ.Π, Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών, Π.Κ, μέλος Εργαστηρίου Επεξεργασίας Σήματος Φωνής (kafentz@csd.uoc.gr ).

Ο κ. Καφεντζής εξηγεί στο Cretalive πως η διατριβή του κ. Erik Morris εξετάζει, σε ορίζοντα δύο ετών, πώς η έκθεση σε ποικιλία ομιλητών και διαλέκτων επηρεάζει τη μάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας. Σκοπός του κ. Morris είναι να παρακολουθήσει ενήλικες φυσικούς ομιλητές Γερμανικών που μαθαίνουν ενεργά Ελληνικά (σε σύγκριση με απλούς ακροατές χωρίς εμπειρία) και να μετρήσει τόσο την αντίληψη όσο και την παραγωγή συγκεκριμένων συμφωνικών αντιθέσεων μέσα από πειραματικές δοκιμασίες, ενώ σε μέρος των συμμετεχόντων θα εφαρμοστεί η τεχνική High Variability Phonetic Training (HVPT) - Φωνητική Εκπαίδευση Υψηλής Μεταβλητότητας. Κεντρική ιδέα είναι ότι η συστηματική έκθεση σε μεγαλύτερη διαλεκτική/ομιλητική ποικιλία (από 1 έως 16 ομιλητές και από 1 έως 4 περιοχές) μπορεί να επιταχύνει και να σταθεροποιήσει την απόκτηση των κρίσιμων ακουστικών ενδείξεων που χρειάζονται για «σωστή» κατηγοριοποίηση των ήχων της γλώσσας σε πραγματικές συνθήκες επικοινωνίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κρητική έχει το κομμάτι της έρευνάς του που εστιάζει σε ένα χαρακτηριστικό φαινόμενο των ελληνικών διαλέκτων: το velar fronting (μετατόπιση των υπερωικών συμφώνων προς πιο πρόσθιο τόπο άρθρωσης). Η έρευνα αναδεικνύει ρητά τον «κρητικού τύπου» σχηματισμό (έντονα προσθιοποιημένα ουρανικά - τα γνωστά μας "κ" που γίνονται "κχ", το "γ" που γίνεται "ζ", κλπ.), ως διαλεκτικό «ορόσημο» που μπορεί να δυσκολέψει—αλλά και να εκπαιδεύσει—τον αλλόγλωσσο ομιλητή. Για τον σκοπό αυτό θα ηχογραφηθούν φυσικοί ομιλητές από την Κρήτη (μαζί με άλλες περιοχές) με ελεγχόμενες λέξεις/ελάχιστα ζεύγη και φυσικές προτάσεις, ώστε να μοντελοποιηθούν οι ακουστικές ενδείξεις που διακρίνουν τα χαρακτηριστικά μεταξύ των διαλέκτων. Πέρα από τη θεωρητική συμβολή, η έρευνα δίνει έμφαση και τεκμηρίωση σε έναν εμβληματικό κρητικό φθογγικό μηχανισμό, με άμεση αξία τόσο για τη γλωσσολογική περιγραφή όσο και για τη διδακτική/κατανόηση της κρητικής προφοράς από μη φυσικούς ομιλητές.

«Με απλούστερα λόγια, ο Erik υποστηρίζει ότι αν εκτεθεί ένας μη φυσικός ομιλητής της Ελληνικής γλώσσας σε μια ποικιλία διαλέκτων και ομιλητών (συμπεριλαμβανομένης της Κρητικής διαλέκτου), η εκμάθηση της Ελληνικής θα είναι σημαντικά αποτελεσματικότερη», εξηγεί.

«O Erik απευθύνθηκε στο Εργαστήριο Επεξεργασίας Σήματος Φωνής του Τμήματος Η/Υ του Π.Κ. λόγω των ισχυρών δεσμών μας σε επίπεδο έρευνας με το Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας του ΑΠΘ (καθηγήτρια Κατερίνα Νικολαϊδου, μέλος της επιτροπής αξιολόγησης της διδακτορικής διατριβής του Erik, και διευθύντρια του Εργαστηρίου Φωνητικής του ΑΠΘ). Το εργαστήριο μας (www.csd.uoc.gr/~sspl) έχει αρκετές συνδημοσιεύσεις με το ΑΠΘ πάνω στα ακουστικά χαρακτηριστικά της Ελληνικής Γλώσσας, όπως αυτά αναλύονται από ηλεκτρονικούς υπολογιστές, και πολύ σύντομα θα δημοσιεύσει σε συνεργασία με το Ι.Τ.Ε. μια από τις μεγαλύτερες βάσεις δεδομένων ομιλίας στην Ελληνική γλώσσα (https://stoma.iacm.forth.gr/) για εφαρμογές σύνθεσης Ελληνικής ομιλίας από κείμενο», σημειώνει.