Υπογεννητικότητα: Τα βασικά συμπεράσματα του Συνεδρίου Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Ρέθυμνο

Ως ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό ζήτημα, που δεν εξαντλείται στους αριθμούς του δημογραφικού, αντιμετωπίζει την υπογεννητικότητα το 4ο Συνέδριο Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Ρέθυμνο από τις 2 έως τις 4 Οκτωβρίου 2026.

Στις εργασίες του Συνεδρίου συναντήθηκαν η Ορθόδοξη Θεολογία, η Βιοηθική, η Ιατρική, η Φιλοσοφία και η Κοινωνιολογία, με τη συζήτηση να επεκτείνεται από την οικογένεια και την τεκνογονία έως τη γονιμότητα, την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, τις αμβλώσεις και τον ρόλο της Εκκλησίας και της ιατρικής επιστήμης. 

Στο μήνυμά του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος αναγνώρισε ότι η οικονομική δυσπραγία και οι κοινωνικές μεταβολές επιδρούν στη μείωση των γεννήσεων, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το φαινόμενο έχει, κατά την προσέγγιση της Εκκλησίας, και βαθύτερη πνευματική διάσταση.

Όχι μόνο αριθμοί και δημογραφικοί στόχοι

Ένα από τα κεντρικά σημεία των πορισμάτων είναι ότι η στήριξη της οικογένειας και της τεκνογονίας θεωρείται αναγκαία, χωρίς όμως ο άνθρωπος και το παιδί να αντιμετωπίζονται ως μέσα για την επίτευξη δημογραφικών ή εθνικών στόχων.

Όπως υπογραμμίζεται, κάθε παιδί έχει αξία ως μοναδικό πρόσωπο, ενώ η συνέχεια ενός λαού δεν συνδέεται αποκλειστικά με την αριθμητική αύξηση του πληθυσμού αλλά και με την παιδεία, το ήθος και την πνευματική του ταυτότητα. 

Σεβασμός στις αποφάσεις των ζευγαριών

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ελευθερία και την ευθύνη των συζύγων. Τα συμπεράσματα αναφέρουν ότι ο πνευματικός δεν θα πρέπει να υποκαθιστά τις προσωπικές αποφάσεις ενός ζευγαριού ούτε να αντιμετωπίζει τον αριθμό των παιδιών ως κριτήριο πνευματικότητας.

Η ποιμαντική φροντίδα, σύμφωνα με τα πορίσματα, οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες ζωής, τους φόβους, τις αγωνίες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι άνθρωποι, ενώ όπου απαιτείται θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία με ειδικούς. 

Οικονομική ανασφάλεια και κρίση σχέσεων

Το Συνέδριο χαρακτηρίζει την υπογεννητικότητα «εξαιρετικά σύνθετο και πολυπαραγοντικό φαινόμενο», το οποίο δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο μέσα από οικονομικά ή κοινωνιολογικά δεδομένα.

Στα αίτια που καταγράφονται περιλαμβάνονται η οικονομική ανασφάλεια, η καθυστέρηση στη δημιουργία οικογένειας, το αυξημένο κόστος και οι απαιτήσεις της ανατροφής των παιδιών, αλλά και η αβεβαιότητα για το μέλλον. Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε αλλαγές που σχετίζονται με τις ανθρώπινες σχέσεις, την αποδυνάμωση της διάθεσης για δέσμευση και τη μεταβολή των αξιακών προτεραιοτήτων. 

Image

Ενημέρωση των νέων για τη γονιμότητα

Ξεχωριστή θέση στα πορίσματα καταλαμβάνει η ανάγκη για έγκαιρη, υπεύθυνη και επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση των νέων γύρω από τη γονιμότητα και τους παράγοντες που την επηρεάζουν.

Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι αυτή η ενημέρωση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε χειραγώγηση ή πίεση, αλλά να βοηθά τους νέους να λαμβάνουν ελεύθερες και συνειδητές αποφάσεις για τη ζωή τους. 

«Όχι» στην εργαλειοποίηση της γυναίκας

Σαφής είναι και η αναφορά στη θέση της γυναίκας. Το Συνέδριο τονίζει ότι η υπογεννητικότητα δεν μπορεί να αποτελέσει αφορμή για την υποτίμηση των γυναικών ή για την επιστροφή σε παρωχημένα κοινωνικά στερεότυπα.

Στα πορίσματα τίθενται ως βασικές προϋποθέσεις η ουσιαστική ισότητα των φύλων, η συνυπευθυνότητα άνδρα και γυναίκας μέσα στον γάμο και η έμπρακτη στήριξη της οικογένειας από την Πολιτεία, την κοινωνία και την Εκκλησία.

Αμβλώσεις και υποβοηθούμενη αναπαραγωγή

Για τις αμβλώσεις, το Συνέδριο επαναλαμβάνει τη θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας για την ιερότητα της ζωής, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι απαιτείται ουσιαστική στήριξη της εγκύου, της μητέρας και της οικογένειας, ειδικά όταν υπάρχουν οικονομικές, κοινωνικές ή ψυχολογικές πιέσεις. 

Αντίστοιχα, για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, τα πορίσματα αναφέρουν ότι δεν μπορεί να θεωρείται απλώς εργαλείο για την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας. Τονίζεται ότι οι δυνατότητες της σύγχρονης ιατρικής συνοδεύονται από σοβαρά βιοηθικά ερωτήματα και απαιτούν υπευθυνότητα, διάκριση και σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Οι εργασίες του Συνεδρίου ολοκληρώθηκαν στην Ιερά Μονή Αγίας Αναστασίας της Ρωμαίας, όπου εγκρίθηκαν τα τελικά πορίσματα μετά την καταληκτική συνεδρία.

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη