Μάχη Λασιθίου, Μάϊος 1867

Γράφει ο Γιώργος Μηλιαράς

Κάπως έτσι φαίνεται πως έκφραζε τη στρατηγική σκέψη του  ο Ομέρ Πασάς , ο Οθωμανός στρατάρχης που είχε την αποστολή να καταπνίξει τη Μεγάλη Κρητική Επανάσταση των ετών 1866-1869, τη σημαντικότερη από τις πολλές που είχαν γίνει από τους αδούλωτους Κρητικούς.

Αποβιβάστηκε στα Χανιά και άρχισε το καταστροφικό  έργο  που είχε σχεδιάσει : «Φωτιά και τσεκούρι» σε όλη τη Κρήτη , από τη Δύση μέχρι την Ανατολή , πέρα εκεί στην Λασιθιώτικη αετοφωλιά της Δίκτης, το μόνιμο απόρθητο φρούριο  των επαναστατημένων κάθε φορά . Είχε το δίκιο του ! Πως να προσεγγίσει ; Ο  Λασιθιώτικος κάμπος ήταν μόνιμο απόρθητο καταφύγιο  . Ακόμη και αιώνες πριν που τον διαφέντευαν οι Ενετοί για να τον χρησιμοποιούν σαν σιτοβολώνα, είχαν βρει το μπελά τους από  τους απογόνους του Δία και είχαν εκδόσει διάταγμα ερήμωσης! Είχε απαγορευτεί η κατοίκηση του επί ποινή θανάτου για κοντά 200   χρόνια , κάπου εκεί το 13ο με 15ο αιώνα.

Image

Τα γνώριζε καλά όλα αυτά ο Ομέρ Πασάς και αυτή τη φορά οργανώθηκε περισσότερο . Κατέστρωσε σχέδια , οργάνωσε πανίσχυρο στρατό , ιππικό και κανόνια και ξεκίνησε την  εφαρμογή του σχεδίου του ! Μετά το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου επόμενος στρατηγικός στόχος ήταν ο μόνιμος μπελάς , το οχυρό Λασίθι ! Το πρώτο χρόνο ( 1866) έφθασε μέχρι το Καστέλλι και φαίνεται πως ο επερχόμενος χειμώνας τον εμπόδισε να συνεχίσει.

Τον  επόμενο (1867) χρόνο όμως , το Λασίθι έγινε το κεντρικό  θέατρο των επιχειρήσεων του Ομέρ Πασά , με καθοριστικές τις μάχες του Μαΐου σε όλο το οροπέδιο και για πρώτη φορά συναντήθηκαν στο κάμπο του Λασιθίου σε συνθήκες κανονικής Μάχης οι ολιγάριθμοι υπερασπιστές του Λασιθίου με  τον πολυάριθμο καλά οργανωμένο τακτικό στρατό του Ομέρ. Το παράδοξο ήταν πως αυτοί  οι λιγοστοί υπερασπιστές του Λασιθίου με μαχητές  εθελοντές από όλη τη Κρήτη , την Ελλάδα ακόμη και την Ιταλία, τη Γαλλία και το Μαυροβούνιο ,  κατανίκησαν και έτρεψαν σε φυγή αρκετές φορές τις υπέρμετρες Οθωμανικές και Αιγυπτιακές δυνάμεις που τους βοηθούσαν . Οι μάχες κράτησαν ολόκληρο το τρίτο δεκαήμερο του Μαΐου του 1867. Οι συγκρούσεις αποκλήθηκαν Γιγαντομαχία και μετά την νομοτελειακή διάλυση των επαναστατών από τις υπέρμετρες δυνάμεις του Ομέρ, άρχισαν με πρωτοφανή αγριότητα   σφαγές , πυρπολήσεις και καταστροφές στο Λασίθι . Ήταν τόσο απάνθρωπες οι βιαιότητες των οθωμανών  που ξεσηκώθηκαν και οι Ευρωπαίοι με πιέσεις κατά του Σουλτάνου , που υποχρεώθηκε λίγο αργότερα (1868) στην παραχώρηση  του λεγόμενου «οργανικού νόμου» που έδωσε υποτυπώδη προνόμια ήμι-αυτονομίας στους Χριστιανούς της Κρήτης και ονόμασε ολόκληρο το το νομό με το όνομα της επαρχίας Λασιθίου.

Image

Τα γεγονότα της γιγαντομαχίας εκείνης, σκεπάστηκαν από το σύθαμπο της λησμονιάς για κοντά ενάμισυ αιώνα .

Ο Δήμος οροπεδίου Λασιθίου το έτος 2007 επανέφερε τις μνήμες  της μεγάλης Μάχης στο προσκήνιο και τις καθιέρωσε με νόμο του Κράτους Δημόσια εορτή ! Γιορτάζεται με λαμπρότητα κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακή του Μαΐου, που φέτος συμπίπτει με την τελευταία ημέρα του Μαΐου ! Η φιλοξενία και οι τελετές γίνονται στο Πάρκο της Ελευθερίας , στην ΙΜ Κρυσταλένιας αμέσως μετά τη θεία λειτουργία .

Κατ´ ευτυχή σύμπτωση, ανοίγει  και το σπίτι του, το ΔΙΚΤΑΙΟΝ ΑΝΤΡΟΝ  ο τοπικός θεός Δίας που το κρατούσε κλειστό για ανακαίνιση διόμισυ χρόνια και περιμένει να μας φιλοξενήσει όλους!