H νέα γλώσσα της απόλυσης: Όταν ένα μήνυμα αλλάζει χιλιάδες ζωές

Παρά τη φαινομενική ελαφρότητά της, η ταινία «Ο διάβολος φοράει Prada 2» αρχίζει με ένα βαρύ κοινωνικό μήνυμα. Τον ήχο μιας απόλυσης που φτάνει ταυτόχρονα στα κινητά δεκάδων εργαζόμενων. Οχι βέβαια των ανθρώπων που βρίσκονται στην κορυφή αυτής της λαμπερής βιομηχανίας. Εκείνων με τους ασύλληπτους μισθούς και τη δύναμη να αποφασίζουν για χιλιάδες ζωές. Αλλά των απλών υπαλλήλων. Εκείνων που κρατούν όρθιες τις εταιρείες ενώ η δύναμη και τα τεράστια κέρδη συγκεντρώνονται στην κορυφή

Σήμερα, οι εργαζόμενοι δεν απολύονται μετά από μια δύσκολη, ανθρώπινη, συζήτηση αλλά μέσω email, μηνυμάτων και ξαφνικής απώλειας πρόσβασης στους λογαριασμούς τους. Ξυπνούν το πρωί και δεν μπορούν να μπουν στο εταιρικό τους ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Η κάρτα εισόδου τους δεν λειτουργεί. Ένα αυτοματοποιημένο μήνυμα τους ενημερώνει ότι «η θέση τους καταργείται στο πλαίσιο οργανωτικών αλλαγών».

Σαν να αφαιρέθηκε απλώς ένας αριθμός από το σύστημα

Από την Oracle μέχρι την Amazon, τη Meta και την Tesla, οι μαζικές απολύσεις μέσω email φαίνεται να γίνονται η νέα κανονικότητα. Στην Oracle, δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι ξύπνησαν στις 6 το πρωί με ένα email που τους ενημέρωνε ότι απολύονται:

«Μετά από προσεκτική αξιολόγηση των σημερινών επιχειρηματικών αναγκών της Oracle, αποφασίσαμε να καταργήσουμε τη θέση σας στο πλαίσιο μιας ευρύτερης οργανωτικής αλλαγής. Ως αποτέλεσμα, σήμερα είναι η τελευταία ημέρα εργασίας σας.», ανέφερε.

Αμέσως μετά, χάθηκε η πρόσβαση στα συστήματα της εταιρείας.  Εργαζόμενη, η οποία  απολύθηκε μετά από 30 χρόνια, έγραψε ότι «οι απολύσεις φαίνεται να βασίζονται σε έναν αλγόριθμο, ο οποίος στοχεύει κυρίως υψηλόβαθμα στελέχη και εργαζόμενους με πολλά χρόνια προϋπηρεσίας.»

Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας εποχής της εργασίας. Ότι η απόλυση μοιάζει όλο και λιγότερο να αφορά στον άνθρωπο. Στη διαδρομή του ή στη δουλειά του. Είναι μια ψυχρή διαδικασία «αναδιάρθρωσης». Πολλές φορές οι απολύσεις δεν παρουσιάζονται πλέον ως κρίση αλλά ως τεχνολογική εξέλιξη.

Οι εταιρείες μιλούν πια για:  

• «αναδιάρθρωση»,
• «μετασχηματισμό»,
• «αποτελεσματικότητα»,
• «στροφή στην τεχνητή νοημοσύνη».

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Business Insider σε εσωτερικά email απολύσεων, η πιο συχνή λέξη στα εταιρικά μηνύματα του 2026 ήταν ητεχνητή νοημοσύνη.

Και τι γίνεται με τους ανθρώπους;

Ψυχολόγοι και ειδικοί στην υγεία και την ασφάλεια της εργασίας, προειδοποιούν ότι ο τρόπος με τον οποίο γίνονται σήμερα οι απολύσεις αφήνει βαθύ ψυχικό αποτύπωμα. Επισημαίνεται  ότι πολλοί εργαζόμενοι βιώνουν σοκ, θυμό, θλίψη. Βιώνουν ότι αντιμετωπίζονται σαν αριθμοί. Υπάρχει μεγάλη διαφορά στο να αντιμετωπίζεται ένας εργαζόμενος ως άνθρωπος με αξία,
και στο να αντιμετωπίζεται ως «αναλώσιμος πόρος». Μια απόλυση, υποστηρίζουν, δεν είναι απλώς διοικητική πράξη. Είναι μια βαθιά ανθρώπινη στιγμή που επηρεάζει την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ταυτότητα ενός ανθρώπου.

Κι όμως, μια διαδρομή ζωής κλείνει με ένα email. Μια απενεργοποίηση λογαριασμού. Και αυτό ήταν.

Εκείνοι που δεν απολύθηκαν

Το λεγόμενο σύνδρομο του επιζώντα (workplace survival syndrome) περιγράφει ακριβώς αυτή τη συνθήκη. Τους εργαζόμενους που παρέμειναν στην εταιρεία αλλά ζουν πλέον με:

• ενοχές,
• φόβο ότι θα είναι οι επόμενοι,
• αυξημένο φόρτο εργασίας,
• και βαθιά ανασφάλεια.

Σύμφωνα με το Atlantic, πολλοί εργαζόμενοι νιώθουν ότι έχει σπάσει η άτυπη συμφωνία που είχαν στο μυαλό τους: ότι εάν δουλεύουν σωστά και σκληρά, η δουλειά τους θα είναι ασφαλής. Οι συνεχόμενες απολύσεις δημιουργούν μια μόνιμη ψυχολογική επιφυλακή. Οι άνθρωποι ελέγχουν διαρκώς το email τους, φοβούνται ξαφνικές συναντήσεις με ανώτερους και ζουν με την αίσθηση ότι κανείς δεν είναι πραγματικά ασφαλής.

Το παράδοξο είναι ότι πολλές από αυτές τις εταιρείες δεν βρίσκονται καν σε οικονομική κατάρρευση. Ο δημοσιογράφος Στίβεν Γκρίνχαουζ (Steven Greenhouse), στη Guardian υποστηρίζει ότι οι δισεκατομμυριούχοι προσπαθούν να μας πείσουν πως οι απολύσεις και η αντικατάσταση εργαζομένων από την τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι φυσικό και αναπόφευκτο. Όπως γράφει χαρακτηριστικά, «η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται συχνά ως μια φυσική εξέλιξη που θα αντικαταστήσει εργαζόμενους. Όμως πίσω από αυτή τη ρητορική βρίσκονται πολιτικές επιλογές, εταιρικές στρατηγικές και η επιθυμία για ακόμη μεγαλύτερα κέρδη.»

Κι εδώ προκύπτει το ερώτημα: γιατί γίνονται τόσες απολύσεις ενώ πολλές εταιρείες «κολυμπούν στο χρήμα»;

Είναι η απληστία;

Σύμφωνα με τον καθηγητή διοίκησης επιχειρήσεων, στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, Τζέφρι Φέφερ (Jeffrey Pfeffer), πολλές μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες έχουν τεράστια κέρδη και οι μετοχές τους βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Όπως υποστηρίζει, οι απολύσεις δεν γίνονται απαραίτητα επειδή οι εταιρείες αντιμετωπίζουν οικονομικό κίνδυνο αλλά επειδή η μία εταιρεία ακολουθεί την άλλη.

Εντωμεταξύ, το μισθολογικό χάσμα ανάμεσα στους διευθύνοντες συμβούλους και στους εργαζόμενους έχει εκτοξευθεί εδώ και δεκαετίες και σήμερα γίνεται ακόμη πιο ορατό μέσα στην εποχή των μαζικών απολύσεων και της τεχνητής νοημοσύνης.

Οσοι υπερασπίζονται τις τόσο υψηλές αμοιβές των CEO, υποστηρίζουν ότι διαχειρίζονται τεράστιες ευθύνες και αποφάσεις οι οποίες επηρεάζουν χιλιάδες εργαζόμενους και κινούν δισεκατομμύρια δολάρια. Εδώ όμως τίθεται ένα ερώτημα: μπορεί πραγματικά να δικαιολογηθεί το τεράστιο χάσμα; Πολλοί διευθύνοντες σύμβουλοι αμείβονται με τεράστια ποσά ακόμη και όταν οι εταιρείες τους προχωρούν σε μαζικές απολύσεις ή δεν έχουν καλές αποδόσεις.

Και ίσως τελικά το ερώτημα να μην αφορά μόνο στα χρήματα αλλά και στο πώς μια κοινωνία αντιλαμβάνεται την αξία του ανθρώπου και της εργασίας.