Νέα τροπή λαμβάνει η υπόθεση των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, καθώς, λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την ακύρωση τριών αδειών, έγινε γνωστό ότι κατατέθηκαν αιτήσεις ακύρωσης και για τις άδειες επτά ακόμη ιδρυμάτων.
Την εξέλιξη γνωστοποίησε ο καθηγητής Νομικής του ΕΚΠΑ Πάνος Λαζαράτος, ο οποίος είχε προσφύγει και κατά των αδειών που βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρόσφατης απόφασης του ΣτΕ.
Στο ΣτΕ οι άδειες επτά ιδρυμάτων
Όπως ανέφερε ο κ. Λαζαράτος, κατατέθηκε αίτηση ακύρωσης κατά των αδειών των επτά ιδιωτικών πανεπιστημίων που έλαβαν άδεια λειτουργίας μέσα στη φετινή χρονιά.
Ο ίδιος επικεντρώνει την επιχειρηματολογία του, μεταξύ άλλων, στο ζήτημα των προγραμμάτων σπουδών που υποβλήθηκαν ως δικαιολογητικά για την αδειοδότηση.
Κατά την άποψή του, το πρόγραμμα σπουδών που χρησιμοποιείται για τη λήψη της άδειας δεν μπορεί να διαφοροποιείται από εκείνο που θα κληθεί να πιστοποιηθεί στο μέλλον, όταν θεσπιστούν τα νέα κριτήρια και διαμορφωθεί το νέο κανονιστικό πλαίσιο από την ΕΘΑΑΕ.
Η απόφαση που άνοιξε νέο κύκλο συζητήσεων
Η νέα δικαστική εξέλιξη έρχεται περίπου μία εβδομάδα μετά την απόφαση του Γ’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία ακυρώθηκαν οι άδειες τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων, μαζί με τα προγράμματα σπουδών τους στο σύνολό τους.
Συγκεκριμένα, η απόφαση αφορούσε τα ιδρύματα CITY College University of York, Keele University και Anatolia College, τα οποία λειτουργούν παραρτήματα στην Ελλάδα.
Η απόφαση έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση σχετικά με το τι ακολουθεί για τους φοιτητές, τα ιδρύματα αλλά και τη διαδικασία αδειοδότησης και πιστοποίησης των μη κρατικών πανεπιστημίων.
Παπαϊωάννου: «Δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος»
Την ίδια ώρα, το υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να καθησυχάσει φοιτητές και οικογένειες που ανησυχούν για τις συνέπειες της απόφασης.
Μιλώντας στο Open, ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου υποστήριξε με κατηγορηματικό τρόπο ότι το ακαδημαϊκό έτος δεν πρόκειται να χαθεί.
Όπως ανέφερε, τόσο οι φοιτητές που έχουν ήδη φοιτήσει όσο και εκείνοι που αναμένεται να ξεκινήσουν ή να συνεχίσουν τις σπουδές τους δεν θα πρέπει να ανησυχούν ότι θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος.
Σε ερώτηση εάν η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτελεί επίσημη εγγύηση προς τους γονείς και τους φοιτητές, ο υφυπουργός απάντησε ότι πρόκειται για την επίσημη θέση του υπουργείου.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται ζήτημα ακύρωσης της φοίτησης για τους φοιτητές που έχουν ήδη ολοκληρώσει δύο εξάμηνα. Όπως εξήγησε, για την αντιμετώπιση της κατάστασης θα ακολουθηθεί η προβλεπόμενη νομική διαδικασία.
Πού εντοπίζει το πρόβλημα το υπουργείο
Ο Νίκος Παπαϊωάννου υποστήριξε ακόμη ότι η απόφαση του ΣτΕ δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τη συνταγματικότητα του νόμου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Σύμφωνα με την ερμηνεία του υπουργείου, το Συμβούλιο της Επικρατείας εντόπισε συγκεκριμένες πλημμέλειες στη διοικητική διαδικασία που ακολουθήθηκε.
Μεταξύ των ζητημάτων που ανέφερε είναι η ανάγκη για μεγαλύτερη εξειδίκευση των κριτηρίων με τα οποία πιστοποιούνται τα προγράμματα σπουδών από την ΕΘΑΑΕ. Παράλληλα, αναφέρθηκε σε ζήτημα που αφορά τη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης ενός από τα πανεπιστήμια, αλλά και σε πλημμέλεια σχετικά με την έγκαιρη έκδοση των διαπιστωτικών πράξεων.
Κατά τον υφυπουργό, τα προβλήματα αυτά μπορούν να αντιμετωπιστούν και να «θεραπευτούν» από τους αρμόδιους φορείς, σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια και μέσω των νόμιμων διαδικασιών.
Λαζαράτος: Δεν πρόκειται απλώς για διοικητικές διορθώσεις
Διαφορετική είναι η προσέγγιση του Πάνου Λαζαράτου, ο οποίος εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στη δυνατότητα άμεσης επίλυσης του ζητήματος.
Ο καθηγητής Νομικής, σχολιάζοντας τις διαβεβαιώσεις του υπουργείου, τόνισε ότι «μαγικοί τρόποι στα νομικά δεν υπάρχουν».
Κατά τη δική του ερμηνεία της απόφασης του ΣτΕ, το ζήτημα δεν περιορίζεται σε ορισμένες τυπικές ή διαδικαστικές διορθώσεις. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι το πρόβλημα αφορά το ίδιο το κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών.
Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι απαιτείται επαναδιαμόρφωση των κριτηρίων, συγκρότηση νέων επιτροπών, νέοι έλεγχοι και εκ νέου πιστοποίηση των προγραμμάτων.
Το κρίσιμο ερώτημα για το ακαδημαϊκό έτος
Το σημείο στο οποίο συγκρούονται ουσιαστικά οι δύο διαφορετικές προσεγγίσεις είναι η τύχη του ακαδημαϊκού έτους που έχει ήδη ολοκληρωθεί.
Από τη μία πλευρά, το υπουργείο Παιδείας υποστηρίζει ότι οι σπουδές που έχουν πραγματοποιηθεί δεν πρόκειται να ακυρωθούν και ότι υπάρχει νόμιμος τρόπος ώστε το ακαδημαϊκό έτος να διασωθεί. Από την άλλη, ο Πάνος Λαζαράτος θεωρεί εξαιρετικά δύσκολη τη νομική αναδρομική επίλυση του ζητήματος.
Όπως υποστηρίζει, ακόμη και εάν το κανονιστικό πλαίσιο διορθωθεί άμεσα για το μέλλον, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσε να επικυρωθεί εκ των υστέρων ένα ακαδημαϊκό έτος που πραγματοποιήθηκε βάσει προγραμμάτων τα οποία επηρεάζονται από την ακυρωτική απόφαση.
Ο ίδιος δήλωσε ότι, με τα σημερινά δεδομένα, δεν μπορεί να φανταστεί με ποιον νόμιμο τρόπο θα μπορούσε να γίνει αυτή η αναδρομική επικύρωση.
Τι θα μπορούσαν να διεκδικήσουν οι οικογένειες
Ο καθηγητής Νομικής αναφέρθηκε και στις πιθανές κινήσεις των οικογενειών σε περίπτωση που τελικά δεν καταστεί δυνατό να διασωθεί το ακαδημαϊκό έτος.
Σύμφωνα με τη νομική του εκτίμηση, εάν υπάρξει απώλεια του έτους, οι οικογένειες θα μπορούσαν να ζητήσουν την επιστροφή των διδάκτρων που έχουν καταβάλει.
Παράλληλα, ανέφερε ως πιθανές νομικές επιλογές την άσκηση αγωγών αποζημίωσης τόσο κατά της αρμόδιας αρχής όσο και κατά του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο εκπροσωπείται από το υπουργείο Παιδείας.
Πρόκειται, ωστόσο, για τη νομική εκτίμηση του ίδιου του κ. Λαζαράτου και όχι για εξέλιξη που έχει ήδη κριθεί. Το τι τελικά θα συμβεί θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα μέτρα που θα λάβει η Πολιτεία προκειμένου να συμμορφωθεί με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Νέο κανονιστικό πλαίσιο ζητά ο Λαζαράτος
Ο Πάνος Λαζαράτος επιμένει ότι η επόμενη ημέρα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία απλή διοικητική παρέμβαση. Κατά την άποψή του, το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι η δημιουργία ενός νέου, επαρκώς εξειδικευμένου κανονιστικού πλαισίου. Ακολούθως θα πρέπει να συγκροτηθούν οι αρμόδιες επιτροπές και να πραγματοποιηθούν εκ νέου οι απαραίτητοι έλεγχοι τόσο στις εγκαταστάσεις όσο και στα προγράμματα σπουδών.
Η διαδικασία θα πρέπει, σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, να ολοκληρωθεί με νέα πιστοποίηση των προγραμμάτων. Μάλιστα, ο καθηγητής έθεσε ένα ακόμη ερώτημα: εάν όλα τα πανεπιστήμια που επηρεάζονται από τις εξελίξεις θα είναι διατεθειμένα να περάσουν εκ νέου από το σύνολο αυτής της διαδικασίας.
Έτσι, ενώ το υπουργείο Παιδείας εμφανίζεται βέβαιο ότι οι πλημμέλειες μπορούν να διορθωθούν χωρίς απώλεια του ακαδημαϊκού έτους, η πλευρά του Πάνου Λαζαράτου θεωρεί ότι μπροστά βρίσκεται μια πολύ πιο σύνθετη νομική διαδικασία, με ανοιχτά ακόμη τα ζητήματα τόσο της νέας πιστοποίησης όσο και της τύχης των σπουδών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
