Τζίνα Τσαντρίζου: Τη γεωγραφία της Κρήτης δεν μπορούμε να την αλλάξουμε, μπορούμε όμως να αλλάξουμε το γεωγραφικό κόστος (βίντεο)
Μεταφορικό Ισοδύναμο, επενδύσεις στο εμπορευματικό σκέλος του λιμανιού Ηρακλείου και συμμετοχή των παραγωγικών φορέων στον σχεδιασμό ζήτησε από το Olympia Forum VII η κ. Τζίνα Τσαντρίζου
«Τη γεωγραφία της Κρήτης δεν μπορούμε να την αλλάξουμε. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε το κόστος της γεωγραφίας». Με αυτό το μήνυμα, η Γενική Γραμματέας του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Βιομηχανικής Περιοχής Ηρακλείου (ΣΕΒΙΠΕΗ) και Αντιπρόεδρος Κρήτης του Συνδέσμου Ελλήνων Οικονομικών Διευθυντών (ΣΕΟΔΙ), Τζίνα Τσαντρίζου, ανέδειξε από το βήμα του Olympia Forum VII τις επιβαρύνσεις που αντιμετωπίζουν οι κρητικές επιχειρήσεις για να μεταφέρουν τα προϊόντα τους και να ανταγωνιστούν στις αγορές της υπόλοιπης Ελλάδας και του εξωτερικού.
Το Olympia Forum VII πραγματοποιήθηκε από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου στην Αρχαία Ολυμπία.
Η κ. Τσαντρίζου συμμετείχε στο πάνελ «Ports, Maritime Transport and Connectivity: New Opportunities for Regional Development», μεταφέροντας τις ανάγκες των επιχειρήσεων που παράγουν, συσκευάζουν και εξάγουν από την Κρήτη.
Το κόστος που επιβαρύνει την κρητική παραγωγή
Η Γενική Γραμματέας του ΣΕΒΙΠΕΗ, υπογράμμισε την καθοριστική εξάρτηση της κρητικής παραγωγής από τις θαλάσσιες μεταφορές. Για τις επιχειρήσεις της ΒΙΠΕ Ηρακλείου, η λειτουργία του λιμανιού συνδέεται άμεσα με την έγκαιρη παράδοση, το τελικό κόστος των προϊόντων και τη δυνατότητα ανάπτυξης των εξαγωγών.
«Η φωνή που φέρνω εδώ δεν είναι θεωρητική· είναι η φωνή της καθημερινής εφοδιαστικής αλυσίδας, του container που πρέπει να φύγει έγκαιρα, του φορτηγού που περιμένει στην αποβάθρα, του κόστους που προστίθεται σε κάθε καθυστέρηση»
Εντόπισε τρεις βασικές πιέσεις στην ανταγωνιστικότητά τους: το κόστος της νησιωτικότητας, την πίεση σε χώρους και χρόνους εξυπηρέτησης από την ταυτόχρονη τουριστική και εμπορευματική κίνηση και τις περιορισμένες υποδομές διαχείρισης εμπορευματοκιβωτίων.
Όπως επισήμανε, οι καθυστερήσεις στη φορτοεκφόρτωση μεταφράζονται σε πρόσθετο κόστος αποθήκευσης και προβλήματα στις παραδόσεις, ιδιαίτερα για τα νωπά αγροτικά προϊόντα και τα τρόφιμα με περιορισμένο χρόνο ζωής.
Δείτε την παρέμβαση της κ. Τσαντρίζου στο βίντεο που ακολουθεί
Πέντε προτάσεις για τις επιχειρήσεις της Κρήτης
Εκ μέρους του Συνδέσμου, παρουσίασε πέντε συγκεκριμένες προτάσεις:
- Πλήρη ένταξη της Κρήτης στο Μεταφορικό Ισοδύναμο εμπορευμάτων, με αξιοποίηση της μελέτης που, όπως ανέφερε, έχουν ήδη καταθέσει τα Επιμελητήρια του νησιού.
- Αναθεώρηση των κριτηρίων του «ΜΙ Επιχειρήσεων», με βάση την πραγματική μεταφορική απόσταση και επαρκή προϋπολογισμό για την κάλυψη των αναγκών.
- Ξεχωριστό «παράθυρο» εμπορευματικής εξυπηρέτησης στον σχεδιασμό δρομολογίων και ωραρίων του λιμένα, ιδιαίτερα τους μήνες αιχμής.
- Επενδύσεις σε υποδομές εμπορευματοκιβωτίων, με μεγαλύτερους χώρους στοίβασης, σύγχρονο εξοπλισμό, σαφές χρονοδιάγραμμα και παρακολούθηση των χρόνων εξυπηρέτησης.
- Θεσμική συμμετοχή των παραγωγικών φορέων στον επενδυτικό σχεδιασμό, ώστε οι ανάγκες της εφοδιαστικής αλυσίδας να ενσωματώνονται εξαρχής.
Ένα λιμάνι για τον τουρισμό και την παραγωγή
Η ίδια διευκρίνισε ότι οι προτάσεις αυτές είναι συμπληρωματικές προς την ανάπτυξη της κρουαζιέρας. Αναγνωρίζοντας τη θετική πορεία του λιμανιού στον συγκεκριμένο τομέα, ζήτησε την ίδια συστηματικότητα και επενδυτική βούληση για τη διακίνηση εμπορευμάτων. «Ένα λιμάνι που εξυπηρετεί εξίσου καλά επιβάτες και εμπορεύματα είναι λιμάνι που στηρίζει σφαιρικά την τοπική οικονομία, όχι μόνο το ένα της σκέλος», τόνισε.
Κλείνοντας την παρέμβασή της, συνέδεσε τις επενδύσεις στις λιμενικές υποδομές με την προοπτική των κρητικών επιχειρήσεων στις αγορές: «Το λιμάνι Ηρακλείου έχει αποδείξει ότι μπορεί να είναι ιστορία επιτυχίας - το δείχνουν τα νούμερα της κρουαζιέρας. Ζητάμε, ως βιομηχανία, την ίδια συστηματικότητα και επενδυτική βούληση να εφαρμοστεί και στο εμπορευματικό σκέλος. Γιατί κάθε ευρώ που επενδύεται σήμερα στη σύνδεση και στις υποδομές του λιμένα, είναι ευρώ που κάνει πιο ανταγωνιστικό το κρητικό προϊόν αύριο. Κάθε ευρώ που επενδύεται σήμερα στη σύνδεση και στις υποδομές του λιμένα, είναι ευρώ που κάνει πιο ανταγωνιστικό το κρητικό προϊόν αύριο», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ακολουθεί το πλήρες περιεχόμενο της εισήγησης της κ. Τσαντρίζου:
Κυρίες και κύριοι, σας ευχαριστώ για την πρόσκληση στο Olympic Forum. Μιλώ σήμερα εκ μέρους του Συνδέσμου Επιχειρήσεων της Βιομηχανικής Περιοχής Ηρακλείου, δηλαδή εκ μέρους δεκάδων επιχειρήσεων που παράγουν, συσκευάζουν, εξάγουν και μεταφέρουν καθημερινά προϊόντα από την Κρήτη προς την υπόλοιπη Ελλάδα και το εξωτερικό. Η φωνή που φέρνω εδώ δεν είναι θεωρητική· είναι η φωνή της καθημερινής εφοδιαστικής αλυσίδας- του container που πρέπει να φύγει έγκαιρα, του φορτηγού που περιμένει στην αποβάθρα, του κόστους που προστίθεται σε κάθε καθυστέρηση.
Το λιμάνι Ηρακλείου σήμερα
Το λιμάνι Ηρακλείου βρίσκεται σε μια περίοδο ουσιαστικού μετασχηματισμού. Το 2024, το 67% του λιμένα πέρασε στον Όμιλο Grimaldi έναντι 80 εκατομμυρίων ευρώ, με σύμβαση παραχώρησης 38 ετών, έως το 2062. Αυτό δεν είναι απλώς μια αλλαγή ιδιοκτησίας - είναι δέσμευση για επενδύσεις σε υποδομές, σε κτίρια Λιμενικού Σώματος και πλοηγικής υπηρεσίας, αλλά και προοπτική ηλεκτροδότησης πλοίων εν στάσει (cold-ironing), κάτι που ο ίδιος ο επικεφαλής του ομίλου έχει ανακοινώσει πρόσφατα.
Στην κρουαζιέρα, τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά: το 2025 το λιμάνι μας υποδέχθηκε 536.543 επιβάτες κρουαζιέρας, έναντι 518.575 το 2024 - αύξηση 3,46% - ενώ οι προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων έφτασαν τις 281, από 266, άνοδος 5,64%. Το σημαντικότερο όμως δεν είναι μόνο ο αριθμός, αλλά η επιμήκυνση της σεζόν: η κίνηση ενισχύθηκε και εκτός καλοκαιριού, με ιδιαίτερα θετικές επιδόσεις τον Φεβρουάριο, τον Ιούνιο και τον Οκτώβριο. Αυτό μεταφράζεται σε πραγματική οικονομική αξία: για την περίοδο Μάιος 2023 - Μάιος 2024, το άμεσο οικονομικό όφελος της κρουαζιέρας για το Ηράκλειο διαμορφώθηκε στα 36,05 εκατομμύρια ευρώ, συντηρώντας 521 θέσεις πλήρους απασχόλησης, με μέση δαπάνη 45,2 ευρώ ανά επιβάτη.
Στο εμπορευματικό σκέλος, εκεί που εμείς ως επιχειρήσεις πονάμε περισσότερο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Σε πανελλαδικό επίπεδο, το τελευταίο τρίμηνο του 2025 η συνολική διακίνηση κινητών μονάδων στα ελληνικά λιμάνια αυξήθηκε κατά 1,8%, ενώ σε επίπεδο έτους, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η εμπορευματική δραστηριότητα επιβραδύνθηκε, με πτώση 3,6% το γ΄ τρίμηνο 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο του 2024 - ένδειξη πιέσεων στην αγορά που αισθανόμαστε και εμείς οι ίδιοι στο κόστος μεταφοράς. Παράλληλα, μικρότερα λιμάνια containers όπως το Ηράκλειο, μαζί με Πάτρα και Λαύριο, κατέγραψαν αυξητική τάση στη διαχείριση εμπορευματοκιβωτίων την περίοδο 2022-2023 - δείχνοντας ότι υπάρχει πραγματική ζήτηση για ανάπτυξη containerized εμπορίου από την Κρήτη, αρκεί να υπάρχει η υποδομή να την απορροφήσει.
Για μια ΒΙ.ΠΕ. δημοκρατική, ασφαλή και εξωστρεφή
Γιατί μας αφορά ως βιομηχανία
Η Βιομηχανική Περιοχή Ηρακλείου φιλοξενεί επιχειρήσεις τροφίμων, ποτών, δομικών υλικών, πλαστικών και μεταλλικών κατασκευών, οι οποίες δεν έχουν εναλλακτική οδό εξόδου πλην της θάλασσας. Δεν υπάρχει σιδηρόδρομος στην Κρήτη, και η αεροπορική μεταφορά εμπορευμάτων έχει νόημα μόνο για πολύ μικρό, υψηλής αξίας όγκο. Άρα, ό,τι συμβαίνει στο λιμάνι Ηρακλείου δεν είναι «θέμα υποδομών» με τη γενική έννοια - είναι ο μοναδικός δίαυλος μέσω του οποίου η παραγωγή μας συναντά την αγορά.
Αυτό δημιουργεί τρία συγκεκριμένα προβλήματα ανταγωνιστικότητας
Πρώτον, το κόστος της νησιωτικότητας. Το κράτος έχει ήδη αναγνωρίσει θεσμικά το πρόβλημα μέσω του Μεταφορικού Ισοδύναμου (ΜΙ) - του μέτρου που αποζημιώνει την υπερβάλλουσα μεταφορική επιβάρυνση νησιωτικών επιχειρήσεων σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα. Ωστόσο, η Κρήτη εξαιρείται σε μεγάλο βαθμό από αυτό το καθεστώς - μόνο η Γαύδος περιλαμβάνεται πλήρως - παρότι η απόσταση και το πραγματικό κόστος θαλάσσιας μεταφοράς είναι εξίσου υπαρκτά για τις δικές μας επιχειρήσεις. Επιπλέον, το ειδικό πρόγραμμα «ΜΙ Επιχειρήσεων» έχει υποστεί περικοπές προϋπολογισμού που πλήττουν δυσανάλογα την Κρήτη, λόγω κριτηρίων που βασίζονται σε πληθυσμιακά όρια του νησιού και όχι στην πραγματική απόσταση μεταφοράς. Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση της ΒΙΠΕ Ηρακλείου πληρώνει το πλήρες κόστος της θαλάσσιας απόστασης, αλλά αντιμετωπίζεται θεσμικά σαν να βρίσκεται πιο κοντά στην ηπειρωτική αγορά απ' όσο πραγματικά βρίσκεται.
Δεύτερον, ο ανταγωνισμός χρόνου και χώρου στο ίδιο το λιμάνι. Η επιτυχία της κρουαζιέρας - απόλυτα θετική εξέλιξη για την πόλη - σημαίνει και μεγαλύτερη πίεση σε προβλήτες, ωράρια ελλιμενισμού και χώρους εξυπηρέτησης. Όταν το ίδιο λιμάνι πρέπει να εξυπηρετήσει ταυτόχρονα κρουαζιερόπλοιο, οχηματαγωγό και φορτηγό πλοίο, το εμπορευματικό σκέλος - που δεν έχει δική του «φωνή» με την ίδια πολιτική βαρύτητα από τον τουρισμό - είναι συχνά αυτό που υποχωρεί σε προτεραιότητα. Το αποτέλεσμα είναι καθυστερήσεις φορτοεκφόρτωσης που μεταφράζονται άμεσα σε κόστος αποθήκευσης, σε χαμένες παραδόσεις και σε προβλήματα ιδίως για προϊόντα με περιορισμένο χρόνο ζωής, όπως τα νωπά αγροτικά και τα τρόφιμα.
Τρίτον, η υποδομή διαχείρισης εμπορευματοκιβωτίων υστερεί σε σχέση με τη ζήτηση. Είδαμε ότι λιμάνια σαν το δικό μας, μαζί με Πάτρα και Λαύριο, κατέγραψαν αυξητική τάση στη διακίνηση containers την περίοδο 2022-2023. Αυτό είναι ευκαιρία, όχι μόνο στατιστικό στοιχείο: δείχνει ότι υπάρχει πραγματική ζήτηση για containerized εμπόριο από την Κρήτη που σήμερα δεν εξυπηρετείται πλήρως, γιατί η υποδομή - χώρος στοίβασης, εξοπλισμός φορτοεκφόρτωσης, ταχύτητα εξυπηρέτησης - παραμένει περιορισμένη σε σχέση με τα μεγάλα λιμάνια της ηπειρωτικής χώρας.
5 προτάσεις
Πλήρης ένταξη της Κρήτης στο Μεταφορικό Ισοδύναμο εμπορευμάτων, όχι μόνο σε πιλοτικές δράσεις καυσίμων, αλλά σε όλο το φάσμα της εμπορευματικής μεταφοράς. Τα Επιμελητήρια του νησιού έχουν ήδη καταθέσει σχετική μελέτη στο αρμόδιο υπουργείο· ζητάμε να αξιοποιηθεί άμεσα, όχι να ξεκινήσει από την αρχή μια νέα μελέτη που θα καθυστερήσει περαιτέρω.
Αναθεώρηση των κριτηρίων του «ΜΙ Επιχειρήσεων» ώστε να βασίζονται στην πραγματική μεταφορική απόσταση και όχι σε πληθυσμιακά όρια που αδικούν κατ' ουσίαν τις επιχειρήσεις μεγαλύτερων νησιών όπως η Κρήτη, και αποκατάσταση του προϋπολογισμού στα επίπεδα που καλύπτουν την πραγματική ζήτηση.
Θεσμοθέτηση ξεχωριστού «παραθύρου» εμπορευματικής εξυπηρέτησης στον σχεδιασμό δρομολογίων και ωραρίων του λιμένα, ώστε η ανάπτυξη της κρουαζιέρας να μη γίνεται σε βάρος της ταχύτητας εξυπηρέτησης φορτηγών πλοίων - ιδίως τους μήνες αιχμής όπου συμπίπτουν τουριστική και εμπορική κίνηση.
Επένδυση σε αποκλειστική υποδομή εμπορευματοκιβωτίων - μεγαλύτερος χώρος στοίβασης, σύγχρονος εξοπλισμός φορτοεκφόρτωσης — ως μέρος του νέου επενδυτικού πλάνου του λιμένα, με σαφές χρονοδιάγραμμα και δείκτες παρακολούθησης (π.χ. μέσος χρόνος εξυπηρέτησης φορτηγού πλοίου) που να δημοσιεύονται και να παρακολουθούνται από κοινού με τους φορείς της αγοράς.,
Θεσμική συμμετοχή του Συνδέσμου Επιχειρήσεων ΒΙΠΕ Ηρακλείου και των λοιπών παραγωγικών φορέων στην επιτροπή σχεδιασμού του νέου επενδυτικού πλάνου του λιμένα, ώστε οι ανάγκες της εφοδιαστικής αλυσίδας να ενσωματώνονται εξαρχής στον σχεδιασμό, και όχι να προστίθενται εκ των υστέρων.
Αυτές οι προτάσεις δεν είναι αντίθετες με την ανάπτυξη της κρουαζιέρας - είναι συμπληρωματικές. Ένα λιμάνι που εξυπηρετεί εξίσου καλά επιβάτες και εμπορεύματα είναι λιμάνι που στηρίζει σφαιρικά την τοπική οικονομία, όχι μόνο το ένα της σκέλος.
Το λιμάνι Ηρακλείου έχει αποδείξει ότι μπορεί να είναι ιστορία επιτυχίας - το δείχνουν τα νούμερα της κρουαζιέρας. Ζητάμε, ως βιομηχανία, την ίδια συστηματικότητα και επενδυτική βούληση να εφαρμοστεί και στο εμπορευματικό σκέλος. Γιατί κάθε ευρώ που επενδύεται σήμερα στη σύνδεση και στις υποδομές του λιμένα, είναι ευρώ που κάνει πιο ανταγωνιστικό το κρητικό προϊόν αύριο. Σας ευχαριστώ».
Δείτε εικόνες και βίντεο
Η Ζηνοβία Τσαντρίζου στο Delphi Forum XI: «Η βιωσιμότητα της περιφέρειας είναι συνέχεια, συνέπεια και συνεργασία»
- Αρκαλοχώρι: "Οι άνθρωποι χρειάζονται λύσεις και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα"
- Αμπέλια: ήτανε στραβό το κλίμα… τα εξαφάνισε και η βροχή!
- ΚΤΕΛ για τις καθυστερήσεις μαθητών από τις Γούρνες Τεμένους: «Δεν είναι στην ευθύνη μας το πρωινό δρομολόγιο»
