Ιστορικά επεισόδια μεταφοράς σκόνης απο τη Σαχάρα

Αγαπητό Cretalive,

Λέμε για τις 1/4/2026 και το σοβαρό επεισόδιο αφρικανικής σκόνης στην Κρήτη, όμως ας γυρίσουμε στις 9-12/3/1901. Σήμερα, οι μετρήσεις αφορούν τα PM10 (σωματίδια με διάμετρο έως 10 μικρόμετρα), τα οποία είναι τόσο ελαφριά που αιωρούνται για μέρες. 

Στα ιστορικά επεισόδια, ωστόσο, οι αεροχείμαρροι ήταν τόσο ισχυροί που μετέφεραν κανονική άμμο (μεγαλύτερα σωματίδια), η οποία δεν "αιωρείται" απλώς, αλλά "πέφτει" με ορμή. 

Τα βαρομετρικά χαμηλά σχηματίζονταν πολύ κοντά στις ακτές της Αφρικής και κινούνταν ταχύτατα προς τα βόρεια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η σκόνη να μην προλαβαίνει να διασκορπιστεί στον ωκεανό ή στη Μεσόγειο, αλλά να πέφτει πάνω στην Ελλάδα ως ένα συμπαγές «τείχος». 

Οι εφημερίδες περιέγραφαν μια «αποπνικτική πορτοκαλί ομίχλη» που έκανε τη μετακίνηση αδύνατη, ενώ η λάσπη που έπεσε ήταν τόσο πυκνή που κάλυψε στέγες και δρόμους με ένα ορατό στρώμα εκατοστών. 

Αναφέρεται ότι η σκόνη «μετέβαλε την ημέραν εις νύκτα», αναγκάζοντας τους Χανιώτες να ανάψουν τα φανάρια των δρόμων από τις 2 το μεσημέρι. Υπολογίζεται ότι 1,8 εκατομμύρια τόνοι σκόνης μεταφέρθηκαν από τη Σαχάρα μέχρι τη Βόρεια Γερμανία και τη Δανία. Οι καταγραφές του 1901 στην Ευρώπη κάνουν λόγο για 11 γραμμάρια σκόνης ανά τετραγωνικό μέτρο σε κάποιες περιοχές.

Αν η σκόνη ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένη σε ένα στρώμα ύψους 1.000 μέτρων (που είναι το σύνηθες για τέτοια φαινόμενα), τότε τα 11 γραμμάρια ανά m^2 αντιστοιχούν σε 11.000.000μg/1.000m^3 ή 11.000μg/m^3.

Με χρήση του τύπου C=D/(Vd*T) σχέση μεταξύ της εναπόθεσης (πόση σκόνη έπεσε στο έδαφος) και της συγκέντρωσης (πόση σκόνη υπήρχε στον αέρα), λαμβάνοντας υπόψη την ταχύτητα με την οποία «κάθισε» η σκόνη. 

Η συγκέντρωση στον αέρα εξαρτάται από το πόσο γρήγορα έπεσε αυτή η ποσότητα. 

Αν υποθέσουμε ότι αυτή η μάζα έπεσε κατά τη διάρκεια ενός έντονου 3ώρου (όπως περιγράφουν οι πηγές για το "σκοτάδι" της εποχής), η αναγωγή δείχνει τα εξής: Λαμβάνουμε C=20370 μg/m^3 πολύ πάνω από τα επίπεδα των 3826 μg/m^3 ή 2γρ./m^2

Λόγω της έντασης, το επεισόδιο του 1901 έγινε το πρώτο που μελετήθηκε συστηματικά από επιστήμονες της εποχής. 

Σήμερα τέτοια γεγονότα καταγράφονται μόνο μέσα στη Σαχάρα κατά τη διάρκεια σφοδρών αμμοθυελλών (haboobs). 

Το γεγονός ότι το 1901 έφτασαν τέτοιες πυκνότητες στην Ελλάδα και την Ευρώπη το καθιστά ένα μοναδικό κλιματικό γεγονός.

Ν. Π.

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο