Η καθημερινή «τελετουργία» του τσαγιού κάνει (πολύ) καλό στην υγεία

Mετά το νερό, το τσάι είναι το πιο δημοφιλές ρόφημα στον κόσμο, καθώς καταναλώνεται από σχεδόν τα δύο τρίτα των ανθρώπων παγκοσμίως. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι επιστήμονες έχουν περάσει δεκαετίες πραγματοποιώντας εκατοντάδες μελέτες σχετικά με τα πιθανά οφέλη του τσαγιού για την υγεία.

Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι οι ενώσεις που περιέχονται στο τσάι μπορούν να προστατεύουν τα αιμοφόρα αγγεία, να μειώνουν τη φλεγμονή, να συμβάλλουν στη χαλάρωση και, ενδεχομένως, να ενισχύουν το μικροβίωμα του εντέρου. Σε μία ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Life Sciences, οι ερευνητές χαρακτήρισαν το τσάι «δώρο της φύσης για την προαγωγή της ανθρώπινης υγείας».

Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι ένα φλιτζάνι τσαγιού περιέχει πολλά αντιοξειδωτικά, πολυφαινόλες και άλλες ωφέλιμες φυτικές ενώσεις, όπως συμβαίνει και με τον καφέ, το κακάο, τα φρούτα και τα λαχανικά, δήλωσε η Τζένιφερ Μπόουμαν, διαιτολόγος με ειδίκευση στην καρδιολογία στο UCHealth, στο Φορτ Κόλινς του Κολοράντο.

Παρότι το πράσινο, το μαύρο, το λευκό και το τσάι oolong έχουν πολύ διαφορετική εμφάνιση, όλα προέρχονται από το ίδιο φυτό: Camellia sinensis. Αυτό που καθορίζει τη διαφορετική γεύση και εμφάνισή τους είναι ο τρόπος με τον οποίο παλαιώνονται και επεξεργάζονται τα φύλλα του τσαγιού. Υπάρχουν, επίσης, τα αφεψήματα βοτάνων, όπως το χαμομήλι, η μέντα, ο ιβίσκος και το τζίντζερ. Αυτά παρασκευάζονται με εκχύλιση μπαχαρικών, βοτάνων και λουλουδιών σε νερό. Τα αφεψήματα βοτάνων περιέχουν διαφορετικές ποσότητες πολυφαινολών και συνήθως δεν περιέχουν καφεΐνη.

Μεγάλο μέρος της έρευνας σχετικά με τα οφέλη του τσαγιού για την υγεία έχει επικεντρωθεί στο μαύρο και το πράσινο τσάι, τα οποία είναι τα είδη τσαγιού που καταναλώνονται περισσότερο παγκοσμίως. Ωστόσο, οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι και τα αφεψήματα βοτάνων μπορούν να προσφέρουν οφέλη για την υγεία με διάφορους τρόπους.

Μακροζωία

Ενα από τα πιο σταθερά ευρήματα της επιστημονικής έρευνας σχετικά με την κατανάλωση τσαγιού είναι ότι οι άνθρωποι που πίνουν τσάι τείνουν να ζουν λίγο περισσότερο από εκείνους που δεν πίνουν.

Σε μία μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 στο Annals of Internal Medicine, οι ερευνητές συνέκριναν ανθρώπους που έπιναν τσάι με ανθρώπους που δεν έπιναν τσάι στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι επιστήμονες παρακολούθησαν περίπου μισό εκατομμύριο ενήλικες ηλικίας 40 έως 69 ετών για περισσότερο από μία δεκαετία, εξετάζοντας τη διατροφή τους, την κατανάλωση ροφημάτων, τις συνήθειες του τρόπου ζωής τους, καθώς και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας τους και τυχόν ιατρικές παθήσεις.

Περίπου το 90% όσων έπιναν τσάι στη μελέτη κατανάλωναν κυρίως μαύρο τσάι, ενώ περίπου 7% δήλωσαν ότι έπιναν πράσινο τσάι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι έπιναν τσάι είχαν μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν κατά τη διάρκεια της περιόδου της μελέτης σε σύγκριση με όσους δεν έπιναν τσάι. Οι συμμετέχοντες που έπιναν δύο έως τρία φλιτζάνια την ημέρα φάνηκε να αποκομίζουν το μεγαλύτερο όφελος: παρουσίασαν 13% χαμηλότερη θνησιμότητα σε σύγκριση με όσους έπιναν σπάνια ή δεν έπιναν ποτέ τσάι.

Οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία

Πολλές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η κατανάλωση τσαγιού προστατεύει και χαλαρώνει τα αιμοφόρα αγγεία, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει την καρδιαγγειακή υγεία.

Σε μία μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Circulation, οι επιστήμονες θέλησαν να εξετάσουν πώς επηρεάζει το μαύρο τσάι την υγεία των αγγείων. Ετσι, επιστράτευσαν 66 ενήλικες με στεφανιαία νόσο και τους ανέθεσαν να πίνουν περίπου τρία φλιτζάνια μαύρο τσάι καθημερινά για τέσσερις εβδομάδες. Σε διαφορετική φάση της δοκιμής, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να πίνουν καθημερινά μόνο νερό αντί για τσάι.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση μαύρου τσαγιού βελτίωσε τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και ότι η βελτίωση φαίνεται να οφειλόταν στην αύξηση των επιπέδων πολυφαινολών στο αίμα των συμμετεχόντων.

Καλύτερος μεταβολισμός

Η κατανάλωση τσαγιού δεν πρόκειται να αποτρέψει τον διαβήτη τύπου 2. Μπορεί όμως να βελτιώσει αρκετές πτυχές του μεταβολισμού. Μικρές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση μαύρου τσαγιού μπορεί να συμβάλει στη μείωση των απότομων αυξήσεων του σακχάρου στο αίμα ύστερα από ένα γεύμα.

Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει επίσης ότι η κατανάλωση τσαγιού έχει ευεργετικές επιδράσεις στη φλεγμονή και στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ενίσχυση της υγείας του εντέρου

Το μαύρο και το πράσινο τσάι αποτελούν πλούσιες πηγές πολυφαινολών. Αυτές οι φυτικές ενώσεις, οι οποίες βρίσκονται σε πολλά φρούτα και λαχανικά, λειτουργούν σαν λίπασμα για το έντερο, ενισχύοντας την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων, εξηγεί ο Κρις Ντάμαν, ειδικός στο μικροβίωμα και γαστρεντερολόγος στο Κέντρο Πεπτικής Υγείας του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον.

Μελέτες έχουν διαπιστώσει, για παράδειγμα, ότι η κατανάλωση μαύρου τσαγιού μπορεί να αυξήσει την αφθονία βακτηρίων στο έντερο που παράγουν λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου. Πρόκειται για ειδικές ενώσεις που προστατεύουν το παχύ έντερο, μειώνουν τη φλεγμονή και διεγείρουν την απελευθέρωση της ορμόνης GLP-1, η οποία καταστέλλει την όρεξη.

Γνωστικά οφέλη

Αν χρειάζεται να συγκεντρωθείτε και να δουλέψετε, τότε ένα φλιτζάνι τσάι ή καφέ μπορεί να σας βοηθήσει να εστιάσετε. Αυτό συμβαίνει επειδή και τα δύο περιέχουν καφεΐνη, η οποία ενισχύει την εγρήγορση και την ικανότητα συγκέντρωσης. Για πολλούς ανθρώπους, όμως, το τσάι μπορεί να αποτελεί καλύτερη επιλογή, επειδή είναι λιγότερο πιθανό να διαταράξει τον ύπνο τους.

Σε μία μελέτη, οι επιστήμονες επιστράτευσαν 30 υγιείς ενήλικες και εξέτασαν τι συνέβαινε όταν τους ζητούσαν να πίνουν είτε τέσσερα φλιτζάνια καφέ καθημερινά είτε τέσσερα φλιτζάνια μαύρο τσάι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τόσο ο καφές όσο και το τσάι προκαλούσαν παρόμοιες βελτιώσεις στην εγρήγορση και στη γνωστική απόδοση. Ωστόσο, οι άνθρωποι παρουσίαζαν λιγότερες διαταραχές στον ύπνο τους τη νύχτα όταν κατανάλωναν καθημερινά τσάι, σε σύγκριση με τις περιόδους που έπιναν καφέ.