ΑΠΟΨΕΙΣ
Ένα Μινωικό Μήνυμα στην Νορβηγία
Η επιγραφή αυτή βρέθηκε από τον Νορβηγό Ιωάννη Τζάρνες (Johan Jarnes) και ήταν χαραγμένη με μυτερή πέτρα στην είσοδο ενός σκάμματος εξόρυξης αργύρου
Του δρ. Μηνά Τσικριτσή
Ερευνητή Αιγαιακών Γραφών
Αφορμή για το άρθρο αυτό είναι η πρόσφατη διαπίστωση μου ότι στο αρχείο των επιγραφών της Κνωσού, εμφανίζεται το όνομα (Κότις) ενός βοσκού(βλ. Εικ.5), το οποίο είναι ίδιο με αυτό που εμφανίζεται σε μια εγχάρακτη Μινωική επιγραφή σε ένα βράχο στην περιοχής Κόνγκσμπεργκ (Kongsberg) της Νορβηγίας. Το θέμα της μεταγραφής και ερμηνείας της επιγραφής είχε παρουσιασθεί σε συνέδριο στην Ανδρόγεω, του Δήμου Ηρακλείου και στα ΜΜΕ τον Μάιο 2014.
Η επιγραφή αυτή βρέθηκε από τον Νορβηγό Ιωάννη Τζάρνες (Johan Jarnes) και ήταν χαραγμένη με μυτερή πέτρα στην είσοδο ενός σκάμματος εξόρυξης αργύρου(Εικ.1) στο Κόνγκσμπεργκ. Δεξιά της επιγραφής υπάρχει χαραγμένο ένα μινωϊκό καράβι και δώδεκα κυκλικά κοιλώματα, τα οποία έχουν διάμετρο από 4 ως 8 εκατοστά. Επίσης πλησίον της επιγραφής, πάνω στο βράχο βρέθηκε χαραγμένη ή εικόνα ενός δεμένου σάκου ή ασκού.
Το 1999 ο Jarnæs εξέδωσε ένα βιβλίο(Jarnæs, J. 1999: Før Kongsberg ble til. Kronos media, Kongsberg), το οποίο μου το έστειλε το 2014. Στο βιβλίο αυτό εξιστορεί την ιστορία των ορυχείων ασημιού και της πόλης από την αρχαιότητα έως 1623 και από 1623 έως το 1957, όπου ξεκίνησε η σύγχρονη εξόρυξη καθαρού ασημιού. Το φωτογραφικό υλικό που παρουσιάζεται σε αυτό το άρθρο έχει αντληθεί από αυτό το βιβλίο και από άρθρα στο διαδίκτυο.
Τα ερωτήματα που εγείρονται είναι, μήπως οι Μινωίτες είχαν ταξιδέψει στην περιοχή του Kongsberg, για να εξορύξουν το ασήμι, το οποίο τότε, είχε διπλάσια αξία από τον χρυσό, πριν 3500 χρόνια; Αν ναι, πως το γνώριζαν; Ο Mattias Jakobsson[1] από το πανεπιστήμιο της Ουψάλα, αναφέρει ότι έρευνες που έγιναν στο DΝΑ σκελετικών καταλοίπων ανθρώπων του 3000-2700 π.Χ σε περιοχή της Σουηδίας, μαρτυρούν ότι κάποιοι άνθρωποι είχαν φάει σιτάρι και προέρχονταν από την Μεσόγειο σε αντίθεση με τους γηγενείς που ήταν τροφοσυλλέκτες στην Σουηδία.
Τελικά μήπως η γνώση των ορυχείων και των μεταλλευμάτων στην Σκανδιναβία ξεκινά από την εποχή του Αιγαιακού Πολιτισμού; Στα Κυκλαδικά Τηγανόσχημα της 3ης χιλιετίας π.Χ. εμφανίζονται ποντοπόρα πλοία με 21-5 κουπιά στην κάθε πλευρα. Μήπως οι Αιγαίοι της 3ης χιλιετία π.Χ είχαν την δυνατότητα να ταξιδεύσουν; Και μήπως οι Μινωίτες της 2ης χιλιετία π.Χ ακολούθησαν τα βήματα τους και κατάφεραν να ταξιδεύουν στην Υπερβορεία και την Κρόνια θάλασσα(Βαλτική); Έτσι ίσως μπορεί να εξηγηθεί η ύπαρξη της επιγραφής στην μινωική Γραμμική Α στην Νορβηγία 60 km δυτικά του Όσλο στο Κόνγκσμπεργκ
Γραμμική γραφή Α
Τα σύμβολα που βρήκε ο Jarnæs στο βράχο το 1987 δεν μπορούσε να τα ερμηνεύσει, όμως το 1994 πήγε στο Κόνγκσμπεργκ ο Χιέλλ ΄Ορτουν (Kjell Aarthun), Νορβηγός θεολόγος και γλωσσολόγος, ειδικός στις σημιτικές γλώσσες, ιδιαίτερα στην Ουγγαριτική γλώσσα. Όταν ο Όρτουν είδε τα σύμβολα ισχυρίστηκε ότι η επιγραφή στο βράχο ήταν σαφώς η Γραμμική Α γραφή, η αρχαία γραφή της μινωικής Κρήτης. Την επιγραφή την μετέγραψε σε συλλαβές και βρήκε τις εξής δύο Λέξεις: we-tu yu-pi-ti, που στα σημιτικά σημαίνει «το μαλακό αμιγές» δηλαδή εννοεί, ότι το Ασήμι είναι μαλακό και καθαρό, δηλώντας κάτι σχετικό με τον άργυρο της περιοχής. Το πρόβλημα στην ερμηνεία αυτή είναι ότι δεν έλαβε υπόψη του και τα άλλα σύμβολα δεξιά της επιγραφής το Μινωικό καράβι (Εικ,2a, 3) και τον ασκό (Εικ,4).
Στην Εικ.2 παρατηρούμε τα 5 σύμβολα και στο κάτω μέρος την μεταγραφή του Όρτουν με τις συλλαβικές αξίες που έδωσε. Ενώ στο 1ο και 2ο και 5ο σύμβολο έδωσε τις σωστές αξίες των συμβόλων που είναι ίδιες με της Γραμμικής Β, στο 3ο και το 4ο τους δίδει αυθαίρετα τις αξίες yu και pi επειδή πίστευε ότι ο Μινωικός πολιτισμός έχει σημιτική προέλευση και η γραφή αυτή ήταν σημιτική .
Αν όμως αντικατασταθούν οι αξίες του 3ο και 4ο συμβόλου με τις σωστές αξίες της Γραμμικής Β, βλέπε μεταγραφή Μ. Τσικριτσή στην Εικ. 2α, δηλαδή με το na και ko τότε προκύπτει το κείμενο we-tu-na ko-ti που αποδίδεται ως Fεντύνα Κότις ή ᾿Εντύνας[2]Κότις το οποίο σημαίνει ότι: ᾿Εντύνας > κατασκεύασε (χάραξε )>Διακόσμησε ο Κότις[3] και πιθανόν να αναφέρεται στο πλοίο που βρίσκεται δεξιά του κειμένου και στον ασκό. Το πλοίο όπως παρατηρούμε στην (Εικ. 3) και το οποίο αποτυπώνεται στην Εικ. 3a ομοιάζει με αντίστοιχα μινωικά πλοία (Εικ. 3b και c) όπως εμφανίζονται στους Μινωϊκούς σφραγιδόλιθους.
Ένα άλλο εύρημα που εικονίζεται στο βράχο σε απόσταση μικρή από την επιγραφή και το πλοίο είναι ένας σάκος ή ασκός (Εικ. 4) δεμένος στο άνω χείλος και στην κοιλότητά του παρατηρούνται 3 κυματιστές γραμμές που δηλώνουν ότι περιεχόμενο του είναι υγρό πιθανόν νερό ή κρασί. Το στοιχείο που επιβεβαιώνει ότι το περιεχόμενο είναι κρασί, είναι το μινωικό συλλαβόγραμμα σε σχήμα V που παρατηρείται στην κορυφή του ασκού. Το σύμβολο αυτό εμφανίζεται επάνω/δίπλα/μέσα στα 3 σύμβολα του κρασιού της Γραμμικής Α, που εμφανίζονται στη Εικ. 4a. Στα σύμβολα αυτά του κρασιού εμφανίζεται και το μινωικό συλλαβόγραμμα σε σχήμα V ή Υ άλλοτε στην κορυφή αυτών και άλλοτε μέσα. Το συλλαβόγραμμα αυτό έχει φωνητική αξία sa και πιθανόν να προσδιόριζε το είδος του οίνου.
Σχετικά με το όνομα Κότις του Μινωίτη που άφησε το αποτύπωμα του, στην επιγραφή του Κόνγκσμπεργκ της Νορβηγίας, το λεξικό του Ησύχιου αναφέρει ότι το όνομα αυτό ήταν μάλλον ένας χαρακτηρισμός ανθρώπου που δηλώνει έναν άνθρωπο νευρικό, ευέξαπτο ή τσατίλα. Το ενδιαφέρον είναι ότι το όνομα αυτό Κότις το βρίσκουμε 200 χρόνια μετά σε επιγραφή της Κνωσού(Εικ. 5) που αναφέρει τον Βοσκό Κότι να βόσκει στην περιοχή kutato 80 ευνουχισμένα αρνιά και 20 προβατίνες.
Οι συμπτώσεις που παρατηρούνται στην επιγραφή της γραμμικής Α, στο μινωικό καράβι και στο προσδιοριστικό σύμβολο του οίνου στον ασκό του βράχου είναι επιπλέον στοιχεία, που οδηγούν σε μια πιθανή ερμηνεία ότι δηλαδή κάποιος Μινωίτης με όνομα Κότις υπέγραψε την δημιουργία του, η οποία για ένα ναυτικό της εποχής του Χαλκού θα ήταν ένα καράβι, ο ασκός του κρασιού και ίσως οι δώδεκα κοιλότητες να ήταν χρήσιμες ως υποδοχές σπονδών οίνου για καλό εύπλουν επιστροφής με το ασήμι που θα μάζεψαν.
[1] Mattias Jakobsson, Stone Age farmers in Sweden came from Mediterranean(με συμπληρωματικά στοιχεία στο Nature Communications το 2014) του Πανεπιστημίου της Ουψάλα, Science το 2012
[2] Ησύχιος Λεξικόν: ἐντύνει· ἑτοιμάζει. σπεύδει / ἐντύνειν· κατασκευάζειν / *ἔντυνον· ἑτοίμασον, εὐτρέπισον (Ι 203) /*ἐντύνοντο· ηὐτρέπιζον (Ω 124) AS /Εντύνας· εὐτρεπίσοις (ας), κατασκευάσας
[3] Ησύχιος Λεξικόν: [κοτίς] κότος· *ὀργή, ἔχθρα ASn, χόλος, ἔρις ἔμμονος, καὶ ἡ ἐγκειμένη ὀργὴ
