Τότε που άξιζε να σκοτώνεσαι σε πόλεμο!

Του Δημήτρη Καρυωτάκη

Περιμέναμε πως και πως να γίνουν οι επίσημες ανακοινώσεις από το Υπουργείο Πολιτισμού για το περίφημο φωτογραφικό αρχείο της συλλογής Χόιερ όχι μόνο για να κλείσει μια ιστορική παρένθεση εκείνης της συγκλονιστικής στιγμής που γράφτηκε στο συλλογικό υποσυνείδητο του λαού μας, αλλά και να δούμε τι άλλο έκρυβε αυτός ο πολύτιμος θησαυρός. 
Είχαμε, ως προοίμιο βέβαια, εκείνη την πρώτη γεύση του αρχείου, κάτι σαν τα προσεχώς των κινηματογράφων, με τη χαρακτηριστική φωτογραφία που αποτύπωνε  κάποιους από τους υποψήφιους εκτελεσθέντες να κατευθύνονται αγέρωχοι προς το εκτελεστικό απόσπασμα,  αλλά νομίζω πως η πιο συγκλονιστική εικόνα είναι εκείνη που είδαμε χθες με τη στιγμή της εκτέλεσης.

Από τη μία οι Γερμανοί στρατιώτες με παρατεταμένα τα όπλα να έχουν οπλίσει και να ετοιμάζονται να εκτελέσουν μια 20αδα από κρατούμενους, στη μέση ο Χόιερ που δεν φαίνεται, όμως γίνεται αφανής καταγραφέας της ιστορικότητας του γεγονότος  και καταγράφει ίσως την πιο συγκλονιστική στιγμή του αντιστασιακού κινήματος στη χώρα μας την περίοδο της γερμανικής κατοχής, κι από την αριστερή πλευρά του κάδρου, οι ήρωες κρατούμενοι. 
Ευθυτενείς, αγέρωχοι και θαρραλέοι, έχοντας αφήσει στην άκρη της αυλής του σκοπευτηρίου τα παλτουδάκια τους,  στέκονται απέναντι στον εχθρό έτσι ακριβώς όπως φανταζόμασταν πως θα στέκονταν. Ωραίοι ως Έλληνες! 

Μια φωτογραφία δυο διαφορετικοί κόσμοι. Από τη μία οι Γερμανοί με τη δύναμη των όπλων, κι ας έχει ήδη αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση της πτώσης και της ήττας τους, κι από την άλλη το άνθος της ελληνικής κοινωνίας που δεν συνεργάστηκε, δεν κιότεψε, δεν συμβιβάστηκε και καν δεν πρόλαβε να χαρεί τη ζωή και τα κάλλη της, αντίκρυσε τη χαριστική βολή χωρίς ίχνος φόβου και λύπης. 

Κι αυτά τα πολύτιμα αρχεία αποκαλύφθηκαν κι έγιναν τελικά κτήμα του ελληνικού κράτους σε μια περίοδο που ο πόλεμος δεν είναι ένας μακρινός εφιάλτης αλλά μια ζώσα πραγματικότητα. Που δεν γίνεται με σφαίρες και μάχες πια, μπέτι με μπέτι αλλά με το πάτημα ενός  κουμπιού, στον αποστειρωμένο θάλαμο ενός κλειστού γραφείου ή στο λαγούμι κάποιου υπόγειου στρατιωτικού τολ, χωρίς συναισθήματα, χωρίς να αντικρίσεις καν τον εχθρό, με τον ήχο και την εικόνα που σου μεταφέρει μια κάμερα. 

Αυτοί οι  κόσμοι των δύο πολέμων μοιραία συγκρίνονται στο μυαλό όλων μας. Από τη μια ένας ηρωικός πόλεμος με ιδανικά, ιδεώδη και αξίες, τότε που άξιζε να πεθαίνεις σ’ ένα πόλεμο! Κι από την άλλη μια σύγκρουση εξίσου φονική και αιματοβαμμένη, για να πουκάμισο αδειανό, για ένα βαρέλι πετρέλαιο κι ένα πυρηνικό πρόγραμμα που πιθανότατα όπως και στην περίπτωση του Ιράκ πριν από χρόνια, στο τέλος του μακελειού ίσως αποδειχθεί πως δεν υπήρχε ποτέ!