Η Δικαιοσύνη δεν πάσχει από αυτοάνοσο

Του Αργύρη Κατσαμάνη*

Όταν μιλάμε για την κρίση της Δικαιοσύνης, δεν μπορούμε να κοιτάμε μόνο τους δικαστές και το κράτος. Πρέπει να μιλήσουμε και για τη δικηγορία. Γιατί χωρίς έντιμη δικηγορία δεν υπάρχει πραγματική Δικαιοσύνη.

Ο δικηγόρος δεν είναι απλώς επαγγελματίας. Είναι συλλειτουργός της Δικαιοσύνης. Όταν όμως κάποιοι ξεχνούν τον όρκο τους και βάζουν πάνω απ’ όλα το κέρδος, τότε το πρόβλημα γίνεται θεσμικό. Όταν χρησιμοποιούνται τεχνάσματα, μισές αλήθειες, πιέσεις και προσπάθειες επηρεασμού της κρίσης των δικαστών, δεν μιλάμε απλώς για υπερβολικό ζήλο. Μιλάμε για υπονόμευση της ίδιας της δικαστικής λειτουργίας.

Το ίδιο ισχύει και για τις μεγάλες καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης. Δεν οφείλονται μόνο στις ελλείψεις του κράτους και στην κακή οργάνωση των δικαστηρίων. Σε αρκετές περιπτώσεις είναι και αποτέλεσμα δικηγορικών πρακτικών: συνεχείς αναβολές, προσχηματικά κωλύματα, κατάχρηση δικονομικών μέσων, με στόχο να τραβήξει η υπόθεση όσο γίνεται περισσότερο. Όταν η καθυστέρηση γίνεται επαγγελματική στρατηγική, τότε κάποιοι συμμετέχουν ενεργά στο πρόβλημα που δημόσια καταγγέλλουν.

Ανησυχία προκαλεί και η ανάμειξη της δικηγορίας με την πολιτική και τη νομοθέτηση. Ακούστηκαν δημόσια καταγγελίες ότι δικηγόροι που συμμετείχαν σε νομοπαρασκευαστικές επιτροπές στήριξαν ρυθμίσεις που ευνοούσαν πελάτες τους. Αν αυτά δεν ισχύουν, πρέπει να διαψευστούν καθαρά. Αν ισχύουν, τότε πρόκειται για πολύ σοβαρή θεσμική εκτροπή.

Πίσω όμως από τη διαφθορά και τη διαπλοκή δεν βρίσκονται πάντα μόνο απρόσωποι μηχανισμοί. Πολύ συχνά βρίσκονται και δικηγορικά γραφεία ή δικηγόροι που χρησιμοποιούν το επάγγελμά τους ως δρόμο προς την πολιτική και την πολιτική ως εργαλείο επαγγελματικής ισχύος. Αυτός ο κύκλος πρέπει να σπάσει. Και πρέπει να τεθεί σοβαρά το ερώτημα αν είναι θεσμικά ανεκτό συνδικαλιστές της δικηγορίας να αναμειγνύονται ενεργά στην πολιτική, όταν αυτό γεννά συγκρούσεις ρόλων και σκιές.

Είδαμε ακόμη και πορείες, συγκεντρώσεις και δημόσιες προγραφές σε βάρος δικαστών, με συμμετοχή ή πρωτοβουλία δικηγόρων. Πόσο θεσμικό είναι αυτό; Πώς μπορεί ένας συλλειτουργός της Δικαιοσύνης να συμμετέχει στη δημόσια πίεση και στοχοποίηση εκείνων που καλούνται να κρίνουν ανεξάρτητα; Τέτοιες πρακτικές δεν υπηρετούν τη Δικαιοσύνη. Την τραυματίζουν.

Την ίδια ώρα, ακόμη και τα λίγα περιστατικά που φτάνουν στα πειθαρχικά όργανα, σπάνια οδηγούν σε ουσιαστικές κυρώσεις. Έτσι περνά στην κοινωνία η εικόνα ότι σχεδόν τίποτα δεν τιμωρείται. Και όταν δεν υπάρχει λογοδοσία, η σιωπή μοιάζει με ανοχή.

Οι δικαστές καλούνται κάθε μέρα να εφαρμόσουν νόμους που σε μεγάλο βαθμό ψηφίζονται από μια Βουλή γεμάτη δικηγόρους. Δεν γίνεται λοιπόν όλο το βάρος της ευθύνης να πέφτει πάντα μόνο στους δικαστές. Ο καθένας πρέπει να αναλάβει το μερίδιο που του αναλογεί.

Η ιστορία της Δικαιοσύνης έχει γνωρίσει δικαστές που πλήρωσαν τη στάση τους ακριβά, ακόμη και με τη ζωή τους, αλλά και άλλους που παραιτήθηκαν για λόγους συνείδησης. Ας βρεθεί λοιπόν έστω ένας δικηγόρος να μιλήσει καθαρά. Να καταγγείλει όσα γνωρίζει. Να αναλάβει κόστος. Γιατί αν όλοι ξέρουν και κανείς δεν μιλά, τότε το πρόβλημα δεν είναι κρυφό. Είναι ανεκτό.

Αν θέλουμε πραγματικά ανεξάρτητη και αξιόπιστη Δικαιοσύνη, πρέπει να μιλήσουμε ανοιχτά και για την κρίση της δικηγορίας. Όχι από διάθεση ισοπέδωσης, αλλά από ανάγκη κάθαρσης. Γιατί η Δικαιοσύνη δεν πάσχει από αυτοάνοσο· υπονομεύεται και από τις παθογένειες όσων τη συγκροτούν, την περιβάλλουν και οφείλουν να την υπηρετούν.

*Ο κ. Αργύρης Κατσαμάνης είναι:
Πρωτοδίκης ΕΕ
Μέλος Εφετειακής Α Κρήτης