Γράφει η Ιωάννα Δακανάλη*
Η Αμίνα δεν υπάρχει, ή μήπως υπάρχει;
Η Αμίνα είναι μυθοπλαστικό πρόσωπο. Είναι όμως κάθε γυναίκα που πήρε το παιδί της αγκαλιά και έφυγε από τον τόπο της χωρίς να το θέλει. Είναι κάθε γιατρός που άφησε πίσω το ιατρείο του, γιατί δεν υπήρχε πια πόλη να υπηρετήσει.
«Με λένε Αμίνα Ελ-Χασάν. Είμαι παιδίατρος από το Χαρτούμ. Δεν ήθελα να φύγω. Δεν ονειρεύτηκα ποτέ να ζήσω στην Ευρώπη. Δεν αναζητούσα καλύτερους μισθούς. Το σπίτι μου ήταν εκεί. Οι γονείς μου είναι θαμμένοι εκεί. Οι ασθενείς μου ήταν εκεί.
Δεν εγκατέλειψα τη χώρα μου επειδή επέλεξα να μεταναστεύσω. Η μετακίνηση δεν ήταν ελεύθερη επιλογή μέσα σε ένα παγκόσμιο χωριό ίσων ευκαιριών. Ήταν αναγκαστική φυγή από μια κοινωνία που βυθίστηκε στη σύγκρουση, αποτέλεσμα της όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για τον έλεγχο πρώτων υλών, εμπορικών δρόμων και γεωστρατηγικής θέσης.
Το Σουδάν δεν είναι αποτυχημένο κράτος. Είναι κράτος ενταγμένο στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα, όπου η ανισόμετρη καπιταλιστική ανάπτυξη παράγει μόνιμα εξάρτηση, αποσταθεροποίηση και συγκρούσεις. Ο χρυσός, τα ορυκτά, οι ενεργειακές διαδρομές της Ερυθράς Θάλασσας δεν είναι ουδέτερα δεδομένα,αποτελούν αντικείμενο ανταγωνισμού ισχυρών καπιταλιστικών κέντρων και περιφερειακών δυνάμεων.
Όταν οι ανταγωνισμοί οξύνονται, οι λαοί γίνονται αναλώσιμοι.
Πρώτα καταρρέει η δημόσια υγεία. Μετά η κοινωνική συνοχή. Τέλος, η ίδια η δυνατότητα επιβίωσης.
Η προσφυγιά, λοιπόν, δεν είναι ανθρωπιστική κρίση. Είναι πολιτικό αποτέλεσμα. Δεν ήταν απόφαση μου να φύγω, εξαναγκάστηκα.
Όταν έφτασα στα σύνορα της Ευρώπης, έμαθα ότι δεν είμαι γιατρός. Είμαι ροή.
Αμέσως κατάλαβα ότι το πρόσφατο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ δεν στοχεύει στην προστασία των εκτοπισμένων, αλλά στη θωράκιση της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας και στη διαχείριση του «πλεονάζοντος πληθυσμού». Η Frontex λειτουργεί ως μηχανισμός επιτήρησης και αποτροπής, ενισχύοντας την κατασταλτική διάσταση της μεταναστευτικής πολιτικής. Παράλληλα, η παρουσία του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα εντάσσεται στη στρατηγική διασφάλισης των συμφερόντων των ισχυρών καπιταλιστικών κρατών. Οι ίδιες δυνάμεις που εμπλέκονται σε στρατιωτικές αποστολές, εξοπλισμούς και συμμαχίες ισχύος, εμφανίζονται ως διαχειριστές των συνεπειών τους.
Δεν πρόκειται για αντίφαση. Πρόκειται για δομική συνοχή του συστήματος. Αλλά η πραγματική αντίφαση είναι άλλη και είναι κραυγαλέα. Αν ερχόμουν ως επενδύτρια, αν έφερνα κεφάλαιο, αν αγόραζα ακίνητα, αν συμμετείχα σε ενεργειακά projects, θα με περίμεναν στο αεροδρόμιο με fast-track διαδικασίες. Αντί για σκηνή, θα είχα golden visa. Αντί για έλεγχο, θα είχα διευκολύνσεις.
Το κεφάλαιο περνά χωρίς διαβατήριο. Οι άνθρωποι σκοτώνονται στα συρματοπλέγματα και στις θάλασσες.
Αυτή είναι η ταξική γραμμή. Αυτή είναι η ουσία της ταξικής διαχείρισης του μεταναστευτικού - προσφυγικού ζητήματος. Οι μετακινήσεις γίνονται αποδεκτές όταν εξυπηρετούν τις ανάγκες της καπιταλιστικής συσσώρευσης και απορρίπτονται όταν θεωρούνται βάρος.
Η Ελλάδα, ενταγμένη στην ευρωενωσιακή στρατηγική, εφαρμόζει πιστά πολιτικές αποτροπής, ενίσχυσης συνόρων και διαχείρισης δομών.
Τα παιδιά στις δομές φιλοξενίας στερούνται σταθερής παιδιατρικής παρακολούθησης. Ο εμβολιασμός εξαρτάται από γραφειοκρατικές διαδικασίες. Το ψυχικό τραύμα δεν αποτελεί προτεραιότητα. Η υγεία μετατρέπεται σε διαχειριστική υποχρέωση.
Οι εργαζόμενοι χωρίζονται σε ντόπιους και ξένους για να μη δουν ότι η αιτία της ανασφάλειάς τους δεν είναι ο διπλανός τους, αλλά οι πολιτικές που παράγουν πόλεμο και φτώχεια. Η ανασφάλεια αποδίδεται στον πρόσφυγα και όχι στις πολιτικές που διαλύουν εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα. Όλοι μαζί, πρόσφυγες και ντόπιοι, δουλεύουμε 13ωρο, σε επισφαλείς συνθήκες εργασίας, έρμαια του κέρδους.
Η προσφυγιά δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Δεν είναι ανθρώπινη ροή χωρίς ιστορία. Είναι αποτέλεσμα ενός παγκόσμιου συστήματος που μετατρέπει χώρες σε ζώνες επιρροής, πόρους σε αντικείμενα λεηλασίας και ανθρώπους σε πλεονάζοντα πληθυσμό.
Αν ήμουν πλούσια, θα ήμουν καλοδεχούμενη. Επειδή είμαι γιατρός χωρίς κεφάλαιο, είμαι πρόβλημα.
Αυτό δεν είναι ανθρωπιστική αποτυχία. Είναι ταξική επιλογή.»
Με λένε Ιωάννα Δακανάλη. Είμαι παιδίατρος από το Ρέθυμνο.
Η απόσταση ανάμεσα σε μένα και την Αμίνα δεν είναι πολιτισμική. Είναι ιστορική συγκυρία. Όταν οι ανταγωνισμοί κλιμακωθούν, όταν οι συμμαχίες μεταβληθούν, όταν η περιοχή μου γίνει πεδίο σύγκρουσης, εγώ θα είμαι εκείνη που θα ζητά άσυλο.
Οι αιτίες που γεννούν την προσφυγιά πρέπει να τεθούν στο στόχαστρο: οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί, η εμπλοκή σε στρατιωτικές συμμαχίες, η εμπορευματοποίηση της ζωής, όχι οι άνθρωποι που εξαναγκάζονται να φύγουν.
Η Αμίνα είναι μυθοπλασία. Η αδικία όχι.
Αλλά αν κάτι μάς διδάσκει η Ιστορία, είναι ότι κανένα σύστημα δεν είναι αιώνιο. Ότι οι κοινωνίες αλλάζουν όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν να αλλάξουν τους όρους με τους οποίους ζουν.
Η λύση δεν θα έρθει από καλύτερη διαχείριση. Δεν θα έρθει από πιο αποτελεσματικά σύνορα.
Θα έρθει όταν οι λαοί διεκδικήσουν έναν κόσμο όπου η υγεία, η ειρήνη και η αξιοπρέπεια δεν θα εξαρτώνται από το αν είσαι κεφάλαιο ή άνθρωπος. Έναν κόσμο όπου οι πόροι θα υπηρετούν τις κοινωνικές ανάγκες και όχι τα κέρδη. Έναν κόσμο χωρίς πολέμους για αγορές και σφαίρες επιρροής.
Έναν κόσμο σοσιαλιστικό.
Δεν είναι ουτοπία. Είναι ιστορική δυνατότητα. Και βρίσκεται στα χέρια μας.
Για να μη χρειαστεί ποτέ ξανά να γεννηθεί μια Αμίνα ως μυθοπλασία, ή ως πραγματικότητα.
*Ιωάννα Δακανάλη, Παιδίατρος, Μέλος ΚΚΕ Ρεθύμνου
