Μάρκους Ντελ Ρόιου: Η καταστροφική ήττα της Αριστεράς στις προεδρικές εκλογές και οι ευθύνες Λούλα

Οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στη Βραζιλία τον περασμένο Οκτώβριο αποτέλεσαν μία καταστροφική πολιτική και ιδεολογική ήττα για την Αριστερά της χώρας και για το λαϊκό κίνημα. Σε κάποιο βαθμό βέβαια, τούτη η στρατηγική νίκη της ακροδεξιάς ήταν αναμενόμενη, τονίζει ο Μάρκους Ντελ Ρόιου από το brazilmonitor.com.

Σύμφωνα με τον Βραζιλιάνο αρθρογράφο, «αφότου οι ένοπλες δυνάμεις αποχώρησαν από τα κέντρα εξουσίας στη χώρα, το 1985, ήταν η Δεξιά εκείνη που στάθηκε ικανή να χαράξει μια στρατηγική κατάλληλη να της δώσει τη νίκη. 

Στην ουσία, τα τελευταία 30 χρόνια με κάθε τρόπο έχει εδραιωθεί στη Βραζιλία η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία και οι λοιπές φιλελεύθερες αντιλήψεις των κυρίαρχων τάξεων με διάφορα ερείσματα, από την άνοδο των Πεντηκοστιανών Ευαγγελιστών στους κόλπους των υποτελών τάξεων μέχρι και το οργανωμένο έγκλημα: όλα τους συμπληρωματικά στοιχεία στη δομή της ταξικής κυριαρχίας. Και όλα τούτα τα στοιχεία έχουν φυσικά ενσωματωθεί στα διάφορα συμφέροντα του ξένου παράγοντα, ιδιαίτερα του βορειοαμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Τα ίδια τούτα στοιχεία, δεν εξαλείφθηκαν, αλλά απεναντίας συνυπήρξαν και καρποφόρησαν και στα 13 χρόνια της διάρκειας των κυβερνήσεων του PT (Εργατικό Κόμμα, των Λούλα και Ντίλμα Ρούσεφ), οι οποίες υπήρξαν καρπός του συνασπισμού κεντροαριστερών κομμάτων με άλλους συνασπισμούς κεντροδεξιών κομμάτων. 

Αυτή η ευρεία συμμαχία υπήρξε μεν λειτουργική, στο βαθμό που η σχετική οικονομική ανάπτυξη επέτρεψε στην άρχουσα τάξη στο σύνολό της να βγει ωφελημένη από τη σύμπραξη τούτη, ιδιαίτερα δε το μεγάλο κεφάλαιο, αλλά επίσης κατέστησε δυνατό να εφαρμοσθούν και οι λεγόμενες "θετικές πολιτικές" για τη βελτίωση των συνθηκών των φτωχότερων και πιο περιθωριοποιημένων τάξεων. 

Ήταν τότε που θεσπίσθηκαν μία σειρά από ποικίλες ποσοστώσεις επιδομάτων βοήθειας και δημιουργήθηκε ένα υποτυπώδες "καλάθι της οικογένειας", εν είδει κρατικής βοήθειας. Μολαταύτα, δεν υπήρξε κάποια ουσιώδης διαρθρωτική μεταρρύθμιση. 

Στην κυριολεξία, οι κυβερνήσεις του PT (είτε υπό τον Λούλα, είτε με την Ρούσεφ) στην πράξη ευθυγραμμίσθηκαν με τους μεγάλους γαιοκτήμονες. Ούτε και υπήρξε κάποια πρωτοβουλία για να τονωθεί η οργάνωση και η πολιτική εκπαίδευση των μαζών –απεναντίας, τα εργατικά συνδικάτα κλήθηκαν να στοιχιστούν απόλυτα με την κυβέρνηση.

Όταν η σοβαρή καπιταλιστική κρίση του 2008 έφτασε και στη Βραζιλία –αλλά και αργότερα όταν το 2014 η νέα κρίση έπληξε τις αναδυόμενες οικονομίες– ο ιμπεριαλισμός είχε ήδη προωθήσει την επίθεσή του με στόχο να υποτάξει εκ νέου τη Λατινική Αμερική στις προσταγές του: πλέον δεν ήταν ανεκτή η ύπαρξη πολιτικών καθεστώτων που απαιτούσαν μια επαναδιαπραγμάτευση των σχέσεων με τον πυρήνα της παγκόσμιας ηγεμονίας, όπως για παράδειγμα η ακραία περίπτωση της Βενεζουέλας του Ούγο Τσάβες.

Όταν το PT κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2014, και πάλι με την Ντίλμα Ρούσεφ στο τιμόνι του, αλλά με ισχνότατη πλειοψηφία, αμέσως τέθηκε σε κίνηση το θεσμικό πραξικόπημα, που έθεσε υπό αμφισβήτηση τη θεμελιώδη νομιμότητα της εκλογικής διαδικασίας. 

Σε μια προσπάθεια να υπερασπιστεί τον εαυτό της, η Ντίλμα ενσωμάτωσε στην πολιτική της ουσιαστικά στο πρόγραμμα του Αέσιου Νέβες, υποψηφίου του PSDB (Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Βραζιλίας), τον οποίο είχε κερδίσει στις εκλογές. Κίνηση που αποδείχθηκε άκαρπη, διότι η κυβέρνησή της ήδη από την πρώτη μέρα υπονομεύθηκε εκ των ένδον από τη νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Γεγονός που επιδείνωσε την οικονομική κρίση.

Η επιχείρηση Lava Jato (η οποία έχει κάποιες ομοιότητες με την αντίστοιχη ιταλική επιχείρηση "Καθαρά Χέρια" για την πολιτική κάθαρση) είχε διαδραματίσει ήδη έναν καθοριστικό ρόλο για την αποσταθεροποίηση της κυβέρνησης, καθώς είχε αποκαλύψει πλήθος κρούσματα διαφθοράς στους κόλπους της δημόσιας διοίκησης, που περιελάμβαναν επίσης στελέχη του ίδιου του PT. 

Η δικαστική έρευνα είχε σαφέστατο στόχο την αποδυνάμωση του ΡΤ, έστω κι εάν αποκαλύφθηκαν και πολλές άλλες περιπτώσεις διαφθοράς ξένες προς το κόμμα. Η προεδρία βρισκόταν υπό πολιορκία, μέσω μίας ευρείας κινητοποίησης της μεσαίας τάξης της οποίας το αίσθημα αποκαρδίωσης διεγειρόταν διαρκώς από τα ελεγχόμενα μέσα μαζικής ενημέρωσης (εφημερίδες, τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαδίκτυο). Κατηγορούμενη ότι έκανε έναν δημοσιονομικό ελιγμό (ο οποίος όμως δεν ήταν και παράνομος) η Πρόεδρος Ρούσεφ καθαιρέθηκε τον Αύγουστο του 2016 και κατόπιν απομακρύνθηκε. 

Το επόμενο βήμα ήταν η δίωξη και η καταδίκη του Λούλα, προκειμένου να αποτραπεί η εκ νέου υποψηφιότητά του για τη διεκδίκηση της προεδρίας. Και σε αυτήν την περίπτωση καταστρώθηκε μία επιτυχημένη και μια καλά προγραμματισμένη φάρσα από τους νομικούς κύκλους και τα μέσα ενημέρωσης.

Η βαθύτερη ιδέα ήταν να γίνουν σαρωτικές νομοθετικές μεταρρυθμίσεις με φιλελεύθερο χαρακτήρα, που άμεσο στόχο θα έχει τα εργατικά δικαιώματα, όμως η εμπλοκή της κυβέρνησης του διαδόχου της Ρούσεφ, Μισέλ Τέμερ του PMDB (Κόμμα Δημοκρατικού Κινήματος της Βραζιλίας) σε σκανδαλώδεις υποθέσεις διαφθοράς είχε καταστήσει δύσκολη την επιδίωξη αυτού του στόχου. Πρέπει εδώ όμως να σημειωθεί πως η λαϊκή αντίσταση στις μεθοδεύσεις τούτες υπήρξε μηδαμινή. Η πολύχρονη διακυβέρνηση του ΡΤ το μόνο που εξυπηρέτησε ήταν να αφοπλίσει τα μαχητικά στελέχη και να ακυρώσει την όποια ικανότητα αγωνιστικής δράσεις των εργατικών συνδικάτων και των λαϊκών κινημάτων!

Μόλις ξεκίνησε η προεκλογική εκστρατεία, το PT διοχέτευσε όλη την ενέργειά του στην αποφυλάκιση του (φυλακισμένου από τις 7 Απριλίου 2018) Λούλα, ο οποίος εμφανιζόταν ως ο επικρατέστερος υποψήφιος στις δημοσκοπήσεις για την πρόθεση ψήφου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να απομονωθεί ουσιαστικά το PT στην εκλογική μάχη. Τον Αύγουστο ο μόνος πολιτικός σύμμαχος, στον οποίο θα μπορούσε να στηριχθεί, ήταν το PCdoB (Κομμουνιστικό Κόμμα της Βραζιλίας), συνοδοιπόρος του από μακρού χρόνου. Ταυτόχρονα, την ψήφο στο προοδευτικό στρατόπεδο ήλθε να διεκδικήσει κι άλλος ένας υποψήφιος, ο Σίρου Γκόμες, του Δημοκρατικού Κόμματος των Εργατικών (PDT). Το PSB (Σοσιαλιστικό Κόμμα της Βραζιλίας) επέλεξε να μην κατεβάσει δικό του υποψήφιο. Η επικριτική απέναντι στο ΡΤ Αριστερά δε, στήριξε την υποψηφιότητα του Γκιλιέρμε Μπόουλους (PSOL-PC, Κόμμα Σοσιαλισμού και Ελευθερίας- Κομμουνιστικό Κόμμα).

Επίσης και το φιλελεύθερο κέντρο υποστήριξε διάφορους υποψήφιους, καθώς δεν κατόρθωσε να συμπήξει ένα ενιαίο μέτωπο, επωφελούμενο από τις αρνητικές επιπτώσεις που είχε το θεσμικό πραξικόπημα του 2016 στην κοινωνία, συμπεριλαμβανομένης και της τεράστιας φθοράς του PT, το οποίο σφαγιάσθηκε κυριολεκτικά από τα μέσα ενημέρωσης στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των αστοχιών ήταν ότι η υποψηφιότητα μίας μετριότητας, του ακροδεξιού απότακτου λοχαγού Ζαΐχ Μπολσονάρου, προσέλαβε γιγαντιαίες διαστάσεις. Καθώς αυτός είχε πολύ περιορισμένο χρόνο ραδιοτηλεοπτικής παρουσίας και ισχνή υποστήριξη από τον Τύπο, διεξήγε την προεκλογική εκστρατεία του στο Διαδίκτυο, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με μαζικά αποπροσανατολιστικά μηνύματα και με κρυφούς χρηματοδότες. Ο Μπολσονάρου πέφτοντας θύμα μίας επίθεσης στα μέσα της προεκλογικής εκστρατείας, αυτοστιγμής αποκαθάρθηκε από τα αυταρχικού (έως φασιστικού) χαρακτήρα διαπιστευτήριά του, τις ρατσιστικές, σεξιστικές και ομοφοβικές του δηλώσεις, φθάνοντας στον δεύτερο γύρο με σημαντικό πλεονέκτημα κι έχοντας ήδη προσελκύσει τις ψήφους του φιλελεύθερου κέντρου.

Το ΡΤ είχε περάσει μεν στον δεύτερο γύρο με επικεφαλής τον Φερνάντου Αντάτζι, αλλά καλείτο την ίδια στιγμή να αποποιηθεί και να ξεπεράσει δυνητικούς συμμάχους του, όπως τον Σίρου Γκόμες, μέσα από αδέξιους ελιγμούς, που υπονόμευσαν εξ ολοκλήρου τη δυνατότητα να παρεμποδισθεί η επέλαση του Μπολσονάρου προς την εξουσία. Η τεράστια ιστορική ευθύνη του PT και του Λούλα σε αυτή την ήττα δεν μπορεί να αγνοηθεί εάν κάποιος στη Βραζιλία επιθυμεί να δρομολογήσει μία αντιστασιακή δράση και την οικοδόμηση μίας εναλλακτικής λύσης στην απολυταρχικών τάσεων κυβέρνηση του Μπολσονάρου.

Η Βραζιλία αντιμετωπίζει το φάσμα μιας διαδικασία πολιτικού εκφασισμού της, αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να βαθύνει και να παγιωθεί, κυρίως για δύο λόγους: Ο Μπολσονάρου και η πολιτική ομάδα που κέρδισε τις εκλογές δεν διαθέτουν την πλειοψηφία και θα έχουν προβλήματα, αλλά εκτός αυτού δεν φαίνεται ότι θα μπορέσουν να ενοποιήσουν την άρχουσα τάξη. Αυτή είναι μια ομάδα καιροσκόπων που πλούτισαν κατά τον "χρυσούν αιώνα" της διακυβέρνησης Λούλα. Ο άλλος λόγος είναι ότι αναμένεται πως θα υπάρξει μία πλατιά λαϊκή αντίσταση, η οποία όμως θα πρέπει να διαπλάσει την ενότητά της στους αγώνες και στους δρόμους.