Ηλιούπολη - Αλ. Βγόντζας : Τα «καμπανάκια» που δείχνουν ότι ένας έφηβος χρειάζεται ειδικό ψυχικής υγείας

«Άσε μας, βρε μαμά!»: Μία φράση που ακούγεται σχεδόν καθημερινά όταν σε ένα σπίτι ζουν έφηβοι. 
Πόρτα δωματίου που κλείνει με θόρυβο, ακουστικά με μουσική στο τέρμα και ένα παιδί που μοιάζει να μη θέλει να έχει επαφή με κανέναν.
Όλοι τα βιώνουν ως γονείς και θυμούνται την εποχή που υπήρξαν στην άλλη όχθη, όταν εκείνοι πάλευαν να χωρέσουν σε ένα σώμα που γινόταν από παιδικό ενήλικα.
Πού, όμως, τελειώνει η ας πούμε φυσιολογική αντίδραση ενός εφήβου και πότε χτυπάει ένα καμπανάκι.
Η είδηση με τα δύο 17χρονα κορίτσια που βούτηξαν στο κενό έχει προκαλέσει θλίψη αλλά και προβληματισμό. Γονείς ανησυχούν μήπως κάτι δεν κάνουν σωστά, αν και οδηγίες χρήσης δεν υπάρχουν και αν υπάρχουν είναι αδύνατο να τηρηθούν κατά γράμμα.

Image

Ο ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής Αλέξανδρος Βγόντζας μιλά στο Cretalive για σημάδια που θα πρέπει να κινητοποιήσουν τους γονείς και τονίζει πως πέρα από την οικογένεια ευθύνη έχει το σχολείο αλλά και η ίδια η κοινωνία.

Όπως αναφέρει, το να κλείνεται ένας έφηβος στο δωμάτιό του είναι κάτι φυσιολογικό σε αυτή τη φάση της ζωής του, πρόκειται, στην ουσία, για μία διαδικασία ανάπτυξης της προσωπικότητάς του.
Ωστόσο, αν αυτό το κλείσιμο στον εαυτό του είναι κάτι καθημερινό, αν επιλέγει να μην τρώει με την οικογένειά του, να μη συμμετέχει σε καμία εκδήλωση, αν εκδηλώνει την ίδια συμπεριφορά και στο σχολείο, δε μιλάει με άλλο πρόσωπο, αν πέφτει πολύ η σχολική του απόδοση μέσα σε ένα με δύο χρόνια, τότε το καμπανάκι έχει χτυπήσει δυνατά. Συμπεριφορές που επιμένουν για εβδομάδες ή και μήνες πρέπει να κινητοποιούν γονείς και εκπαιδευτικούς.
Ο κ. Βγόντζας αναφέρει πως το να έχει κάποιος τα νεύρα του, όπως συχνά λέμε, δεν είναι δείγμα κατάθλιψης. Αντίθετα, αν τα βλέπει όλα μαύρα, αν για ένα διάστημα τίποτα δεν τον ευχαριστεί, ούτε οι γονείς ούτε οι φίλοι του, τότε κάτι δεν πάει τόσο καλά.
Το πρώτο που πρέπει να κάνει ένας γονιός είναι να πλησιάσει το παιδί του, να προσπαθήσει να μάθει τι το απασχολεί, γιατί, για παράδειγμα, μάλωσε με τους φίλους του, τι συνέβη στο σχολείο… Ακόμα, είναι κρίσιμο να απευθυνθεί σε άλλες πηγές, να ρωτήσει στο σχολείο τι συμβαίνει, πώς συμπεριφέρεται το παιδί, να μιλήσει με τους φίλους του…
Τα μόνιμα σημάδια, όπως μία κακή διάθεση που είναι διαρκής, μία απομόνωση, η πτώση στην απόδοση, είναι λόγοι για να χτυπήσουμε την πόρτα ενός ειδικού ψυχικής υγείας.

Για το περιστατικό της Ηλιούπολης δε θέλει να πάρει θέση, σχολιάζει όσα έχουν γίνει γνωστά από τα ΜΜΕ και ιδιαίτερα το σημείωμα που το ένα κορίτσι φέρεται να άφησε πίσω του. Εκτός από το θέμα των πανελλαδικών, ένα σύστημα που ισχύει για δεκαετίες στη χώρα μας, ο ίδιος στέκεται στο ότι το παιδί λέει πως επί 3 χρόνια είχε κατάθλιψη. Συμμαθήτριές της είπαν πως τον τελευταίο καιρό το παιδί ήταν απομονωμένο, χωρίς παρέες.
Ο κ. Βγόντζας αναφέρει πως η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων που βάζουν τέλος στη ζωή τους έχουν προϋπάρχουσα ψυχοπαθολογία. 
«Ο ψυχικός πόνος της κατάθλιψης είναι τεράστιος και μεγαλύτερος από τον σωματικό γιατί δεν περνάει εύκολα», αναφέρει. 
Θεωρεί πως το άγχος των πανελλαδικών μπορεί να επηρεάσει ένα ευάλωτο άτομο αλλά αυτό το γεγονός παίζει μικρότερο ρόλο από την ψυχική κατάσταση του ατόμου. Μάλιστα, ενώ το κορίτσι ανέφερε πως αν δεν καταφέρει να περάσει σε Πανεπιστήμιο δε θα μπορέσει να βγάλει χρήματα ο καθηγητής τονίζει πως αυτό δεν ισχύει, υπάρχουν πολλά εξαιρετικά επικερδή επαγγέλματα που δεν απαιτούν πτυχίο.
Για να επιστρέψουμε στα σημάδια, όταν κανείς τα βλέπει όλα μαύρα, λέει πως δεν έχει τίποτα νόημα, μιλάει σαν ένας καταθλιπτικός άνθρωπος.
Ο καθηγητής αναφέρει πως πολλές φορές το οικογενειακό περιβάλλον δεν αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης και δεν απευθύνεται σε ειδικό, όπως θα έπρεπε. 
Σήμερα, τα προβλήματα σε μία οικογένεια είναι πολλά, έχουμε αύξηση των διαζυγίων, της ενδοοικογενειακής βίας, πολλές φορές η οικογένεια είναι, στην ουσία, απούσα. Όπως τονίζει, όλοι μιλάμε για όρια που πρέπει να βάζουμε στα παιδιά. Το πρώτο, όμως, που χρειάζεται ένα παιδί είναι αγάπη, τα όρια έρχονται στη συνέχεια.
Σημαντικό ρόλο παίζει το σχολείο, όπου έχουμε εκπαιδευτικούς με απαράδεκτα χαμηλούς μισθούς και κακής κατάστασης σχολικά κτήρια. Παρόλα αυτά, είναι κρίσιμο οι εκπαιδευτικοί να παρακολουθήσουν σεμινάρια, να μάθουν να «διαβάζουν» τα σημάδια και να ξέρουν τι να κάνουν. Δεν είναι δυνατό να βλέπουν ένα παιδί μόνο με περίεργη συμπεριφορά και να ακολουθούν την… 11η εντολή που λέει «Ου μπλέξεις».
Ο κ. Βγόντζας αναφέρει πως γίνονται προγράμματα δια βίου μάθησης, όπως και ένα του Στ. Νιάρχος που, στην ουσία, είχαν πολύ μικρή επίδραση γιατί έγιναν σε εθελοντική βάση και δεν ήταν υποχρεωτικά για όλους τους εκπαιδευτικούς, κάτι που θα είχε νόημα και αποτέλεσμα.
Το σχολείο, λοιπόν, πρέπει να αναλάβει έναν σημαντικό ρόλο και οι δάσκαλοι και οι καθηγητές να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις για να διαχειρίζονται καταστάσεις που προκύπτουν. 
Τέλος, ως τρίτο παράγοντα ο καθηγητής αναφέρει την κοινωνία, πλέον η αλληλεγγύη έχει χαθεί, επικρατεί η ατομικότητα που δε μας δίνει κανένα νόημα στην ύπαρξή μας…
Γενικά, τα πρότυπα είναι λανθασμένα, τα σχολεία έχουν γίνει πασαρέλα, είδωλα γίνονται ποδοσφαιριστές, μοντέλα, άτομα που κερδίζουν εκατομμύρια και δείχνει πως αυτό είναι που μετράει. 
Για να σταματήσουμε να βλέπουμε κορίτσια να πέφτουν στο κενό πρέπει να αλλάξουν πολλά. Το πρώτο βήμα είναι να ανοίξουμε την αγκαλιά μας και να τυλίξουμε τα χέρια γύρω από τα παιδιά μας, να τους προσφέρουμε ένα καταφύγιο, τα ίδια δε ζητάνε κάτι άλλο…