"Έχουν όλα τα παιδιά στα σχολεία μας πρόσβαση σε ασφαλές, ελεγμένο πόσιμο νερό βρύσης;"

Κάθε Σεπτέμβριο συζητάμε ξανά τι πρέπει να έχει η σχολική τσάντα: βιβλία, τετράδια, κολατσιό και, φυσικά, νερό. Η ανάγκη είναι αυτονόητη. Τα παιδιά πρέπει να έχουν εύκολη και συνεχή πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό σε όλη τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρούμε εξίσου αυτονόητο το πλαστικό μπουκάλι μιας χρήσης.

Σε μια εποχή κατά την οποία προσπαθούμε να μειώσουμε τα απορρίμματα, την κατανάλωση πλαστικών μιας χρήσης και το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα, είναι τουλάχιστον παράδοξο να εκπαιδεύουμε μια νέα γενιά παιδιών στην ιδέα ότι για να πιούμε νερό πρέπει πρώτα να αγοράσουμε ένα πλαστικό δοχείο, να το χρησιμοποιήσουμε για λίγες ώρες και μετά να το πετάξουμε.

Το σωστό ερώτημα, επομένως, δεν είναι «ποιο εμφιαλωμένο νερό θα βάλουμε στη σχολική τσάντα;».

Το σωστό ερώτημα είναι: "έχουν όλα τα παιδιά στα σχολεία μας πρόσβαση σε ασφαλές, ελεγμένο πόσιμο νερό βρύσης;"

Αυτό θα έπρεπε να είναι το αυτονόητο.

Κάθε σχολείο θα πρέπει να διαθέτει κατάλληλα σημεία πόσιμου νερού ή σταθμούς επαναπλήρωσης, τακτικά συντηρημένους και με συστηματικό έλεγχο της ποιότητας του νερού. Και κάθε παιδί θα μπορεί να έρχεται στο σχολείο με το δικό του επαναχρησιμοποιούμενο παγούρι, να το γεμίζει όταν χρειάζεται και να πίνει όσο νερό χρειάζεται κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Δεν πρόκειται για κάποια ακραία περιβαλλοντική απαίτηση. Είναι ακριβώς η κατεύθυνση προς την οποία κινείται η ευρωπαϊκή πολιτική για το πόσιμο νερό.
Η Οδηγία (ΕΕ) 2020/2184 ζητά από τα κράτη μέλη να προωθούν τη χρήση νερού βρύσης και, όπου είναι τεχνικά εφικτό, την εγκατάσταση κατάλληλου εξοπλισμού πρόσβασης σε πόσιμο νερό σε δημόσιους χώρους.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί συστηματικά να περιορίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των πλαστικών μιας χρήσης. Τα πλαστικά μπουκάλια αποτελούν μάλιστα ειδικό αντικείμενο της ευρωπαϊκής πολιτικής, με στόχους για συλλογή, ανακύκλωση και χρήση ανακυκλωμένου υλικού. Το επόμενο βήμα όμως μιας πραγματικά κυκλικής οικονομίας δεν μπορεί να είναι μόνο να ανακυκλώνουμε περισσότερα μπουκάλια. Πρέπει, όπου μπορούμε, να αποφεύγουμε εξαρχής τη δημιουργία του απορρίμματος.

Και ποιο καλύτερο μέρος για να μάθει αυτή τη λογική ένα παιδί από το σχολείο;

Το ίδιο το Υπουργείο Υγείας, στους νέους κανόνες για τα σχολικά κυλικεία του 2026, περιγράφει το σχολείο ως ένα περιβάλλον που πρέπει να προάγει σωστές επιλογές και συνήθειες από την παιδική ηλικία. Η περιβαλλοντική υπευθυνότητα είναι και αυτή μια καθημερινή συνήθεια.

Ένα παιδί που κάθε πρωί παίρνει μαζί του ένα παγούρι και γνωρίζει ότι μπορεί να το γεμίσει στο σχολείο μαθαίνει κάτι πολύ περισσότερο από το να ενυδατώνεται σωστά. Μαθαίνει ότι το νερό είναι ένας φυσικός πόρος και ένα βασικό αγαθό, όχι υποχρεωτικά ένα συσκευασμένο καταναλωτικό προϊόν. Μαθαίνει την επαναχρησιμοποίηση αντί της απόρριψης. Μαθαίνει ότι μικρές καθημερινές επιλογές, όταν πολλαπλασιάζονται σε εκατοντάδες σχολικές ημέρες και χιλιάδες μαθητές, αποκτούν πραγματικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Φυσικά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το δίκτυο ύδρευσης μπορεί προσωρινά να μην παρέχει κατάλληλο νερό. Εκεί προέχει απολύτως η δημόσια υγεία και το εμφιαλωμένο νερό αποτελεί αναγκαία λύση μέχρι να αποκατασταθεί το πρόβλημα. Άλλο όμως η εξαίρεση και άλλο να μετατρέπουμε την εξαίρεση σε καθημερινό πρότυπο κατανάλωσης.

Και εδώ βρίσκεται και η ευθύνη της Πολιτείας και των Δήμων.

Δεν μπορούμε να ζητάμε από ένα παιδί να μειώσει το πλαστικό του αποτύπωμα αν το ίδιο του το σχολείο δεν του παρέχει ασφαλή εναλλακτική. Χρειαζόμαστε λειτουργικές βρύσες και σταθμούς επαναπλήρωσης, τακτικούς ελέγχους ποιότητας, καθαρισμό και συντήρηση των εγκαταστάσεων και διαφανή ενημέρωση της σχολικής κοινότητας για την ποιότητα του νερού.

Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύ συγκεκριμένη πολιτική για κάθε Δήμο: "κάθε σχολείο με πιστοποιημένη πρόσβαση σε πόσιμο νερό και κάθε μαθητής με επαναχρησιμοποιούμενο παγούρι."

Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι να στραφούμε εναντίον μιας εταιρείας εμφιαλωμένου νερού. Το ζήτημα είναι ποιο πρότυπο θέλουμε να παρουσιάζουμε στα παιδιά μας ως φυσιολογικό το 2026.

Το νερό πρέπει πράγματι να έχει πάντα θέση στη σχολική καθημερινότητα.

Το πλαστικό μπουκάλι μιας χρήσης, όμως, δεν χρειάζεται να έχει.

Στη σχολική τσάντα ας βάλουμε το παγούρι.

Και στα σχολεία μας ας εξασφαλίσουμε επιτέλους αυτό που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο: ασφαλές, δωρεάν και προσβάσιμο πόσιμο νερό για κάθε παιδί.