ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Ποια μέτρα λαμβάνει η Ευρώπη για να αποφύγει νέο πληθωριστικό σοκ - Η εικόνα ανά χώρα
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προχωρούν σε έκτακτα μέτρα για την ενέργεια και τα τρόφιμα, επιχειρώντας να αναχαιτίσουν τον κίνδυνο νέου πληθωριστικού κύματος, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας
Μέτρα για τον περιορισμό της ανόδου των τιμών ενέργειας και τροφίμων λαμβάνουν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εντείνει τις ανησυχίες για ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Η Γερμανία ανακοίνωσε ότι θα περιορίσει τις αλλαγές τιμών στα πρατήρια καυσίμων σε μία φορά ημερησίως, σύμφωνα με δήλωση του υπουργού Οικονομίας την Τετάρτη.
Στην Ελλάδα, αποφασίστηκε η επιβολή ανώτατου ορίου στα περιθώρια κέρδους για καύσιμα και βασικά τρόφιμα για διάστημα τριών μηνών, σε μια προσπάθεια συγκράτησης των τιμών στην αγορά.
Μέτρα κατά της ακρίβειας: Αυτά είναι τα 61 προϊόντα όπου μπαίνει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους
Την ίδια στιγμή, η Ιταλία εξετάζει το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει τα επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ, που προκύπτουν λόγω της αύξησης στις τιμές των καυσίμων, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση για τους καταναλωτές, ενώ παράλληλα σχεδιάζει κυρώσεις για επιχειρήσεις που θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν την κρίση.
«Θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αποτρέψουμε την κερδοσκοπία πάνω στην κρίση», δήλωσε η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, μιλώντας την Τετάρτη στο κοινοβούλιο. Όπως σημείωσε, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν.
Έντονη ανησυχία για νέο πληθωριστικό κύμα
Οι παρεμβάσεις αυτές αποτυπώνουν τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση τον κίνδυνο νέας πληθωριστικής έξαρσης, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει ουσιαστικά διακόψει τη ροή εμπορευμάτων και ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ — μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου.
Η εξέλιξη αυτή έχει αυξήσει την έκθεση της Ευρώπης στον διεθνή ανταγωνισμό για ενεργειακούς πόρους, ενώ οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, όπου, μεταξύ άλλων, θα εξετάσουν τρόπους περιορισμού του ενεργειακού κόστους.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι βρίσκεται υπό εξέταση ακόμη και η επιβολή πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας να περιοριστεί η επίδραση του εν λόγω ορυκτού καυσίμου στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ανάλογο μέτρο είχε εξεταστεί και κατά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αν και τότε ο μηχανισμός δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ.
Σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, μόλις δέκα ημέρες σύγκρουσης με το Ιράν έχουν ήδη κοστίσει στους Ευρωπαίους φορολογούμενους περίπου 3 δισ. ευρώ, λόγω των αυξημένων εισαγωγών ορυκτών καυσίμων.
«Αυτό είναι το τίμημα της εξάρτησής μας», τόνισε χαρακτηριστικά.
Συντονισμένη διεθνής αντίδραση
Παράλληλα με τα μέτρα που συζητούνται σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, οι χώρες του ΟΟΣΑ συμφώνησαν την Τετάρτη να διαθέσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, σε συντονισμό με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ, με στόχο τη σταθεροποίηση της αγοράς.
Ήδη πριν από τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούσαν τρόπους να αποτρέψουν το κλείσιμο εργοστασίων λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους.
Τα τελευταία χρόνια, μια σειρά κρίσεων — από την πανδημία Covid-19 έως τον πόλεμο στην Ουκρανία — έχουν οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές βασικών αγαθών, με τη νέα αστάθεια στη Μέση Ανατολή να επιταχύνει την ανάγκη για άμεσες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Άνοδος στις τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου
Η άνοδος του ενεργειακού κόστους αποτελεί ήδη μια σοβαρή επιβάρυνση για επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σύμφωνα με στοιχεία του βρετανικού υπουργείου Ενέργειας και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί περίπου 50% από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ - Ισραήλ στο Ιράν, ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν καταγράψει άνοδο περίπου 25%.
Παρεμβάσεις σε εθνικό επίπεδο
Ήδη από τον προηγούμενο μήνα η Ιταλία είχε ξεκινήσει μια μονομερή πρωτοβουλία για τη μείωση των τιμών ενέργειας, πριν ακόμη από τη νέα άνοδο των τιμών. Το σχετικό διάταγμα προβλέπει την αφαίρεση του κόστους άνθρακα από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, μέτρο το οποίο οι αρχές της χώρας επιδιώκουν πλέον να επισπεύσουν.
Παράλληλα, χώρες όπως η Πολωνία και η Τσεχία έχουν ζητήσει χαλάρωση ορισμένων στοιχείων του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS) — ενός από τους βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής — προκειμένου να μειωθεί το ενεργειακό κόστος για τις επιχειρήσεις.
Η Αυστρία, από την πλευρά της, έχει δεσμευτεί να επιστρέψει στους καταναλωτές τυχόν επιπλέον φορολογικά έσοδα που προκύπτουν από τις αυξήσεις στις τιμές καυσίμων.
Μεταξύ των μέτρων που ανακοίνωσε την Τετάρτη περιλαμβάνονται:
παράταση του στρατηγικού αποθέματος φυσικού αερίου 20 τεραβατωρών,
πρόωρη εφαρμογή πλαφόν στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά από τον Ιούλιο,
περιορισμός της συχνότητας αυξήσεων στις τιμές καυσίμων σε τρεις φορές την εβδομάδα.
Την ίδια στιγμή, άλλες κυβερνήσεις εξακολουθούν να εξετάζουν πρόσθετες παρεμβάσεις.
Η γαλλική κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις τιμές στα πρατήρια καυσίμων για ενδεχόμενες ανωμαλίες, ενώ έχει προγραμματίσει σύσκεψη την Πέμπτη προκειμένου να εξεταστούν μέτρα προστασίας των καταναλωτών από το αυξανόμενο κόστος.
Πιέσεις και στη νομισματική πολιτική
Οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να έχουν άμεσο αντίκτυπο και στη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης.
Ο Πέτερ Καζίμιρ, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, προειδοποίησε ότι η ΕΚΤ ενδέχεται να χρειαστεί να αυξήσει τα επιτόκια νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν, εάν οι επιπτώσεις του πολέμου οδηγήσουν σε νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού.
«Θα είμαστε έτοιμοι να δράσουμε, αν χρειαστεί», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Bloomberg.
Με πληροφορίες από Bloomberg
