Ένα λάθος κλικ, μία λάθος πληρωμή: Οι απάτες που κοστίζουν περιουσίες
Οι επιστήμονες του Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ προειδοποιούν!
Την ώρα εργασίας, ενώ χαζεύσεις βιντεάκια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λαμβάνεις ένα email. Το διαβάζεις και πατάς ένα κλικ που αποδεικνύεται μοιραίο. Μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα οι όποιες καταθέσεις σου έχουν κάνει “φτερά”.
Είδαμε πρόσφατα πως θύματα δεν είναι μόνο ιδιώτες, μπορεί να είναι και δημόσιοι φορείς. Οι κίνδυνοι του διαδικτύου είναι πλέον αναρίθμητοι ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει κάνει τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα.
Ηλεκτρονικές απάτες: Η νέα… επιδημία στην Κρήτη - Οι συνηθέστερες μορφές και τα οκτώ μέτρα προστασίας μας
Η Παρασκευή Φραγκοπούλου, συντονίστρια Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου ΙΤΕ, καθηγήτρια Μηχανικών Πληροφορικής στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο και ο Εμμανουήλ Λακιωτάκης, Υποψήφιος Διδάκτορας στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης, ερευνητής στο Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου ΙΤΕ, μιλούν στο Cretalive για όλα όσα πρέπει να προσέχει κανείς.
Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Ποιες είναι σήμερα οι πιο συνηθισμένες ηλεκτρονικές απάτες και ποια σημάδια πρέπει να προσέχει περισσότερο ο πολίτης;
Παρασκευή Φραγκοπούλου: "Οι ηλεκτρονικές απάτες έχουν εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ο βασικός μηχανισμός τους, όμως, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος: η κοινωνική μηχανική, η προσπάθεια δηλαδή χειραγώγησης του ανθρώπου ώστε να αποκαλύψει στοιχεία, να πατήσει έναν σύνδεσμο ή να εγκρίνει μια συναλλαγή. Ο δράστης πολλές φορές δεν χρειάζεται να «σπάσει» ένα τεχνικά προηγμένο σύστημα, προσπαθεί να πείσει τον χρήστη να του δώσει ο ίδιος πρόσβαση. Αυτό ακριβώς είναι και το κοινό στοιχείο των περισσότερων σύγχρονων μορφών εξαπάτησης.
Στις συνηθέστερες μορφές περιλαμβάνονται το phishing, το γνωστό ηλεκτρονικό ψάρεμα μέσω email, το smishing μέσω SMS ή εφαρμογών μηνυμάτων και το vishing μέσω τηλεφωνικών κλήσεων. Πολύ συχνές είναι οι πλαστές ιστοσελίδες τραπεζών ή δημόσιων υπηρεσιών, οι απάτες μέσω ηλεκτρονικών αγγελιών, οι ψεύτικες επενδυτικές ευκαιρίες και, στον επιχειρηματικό χώρο, το Business Email Compromise (BEC), όπου ο δράστης εμφανίζεται ως πραγματικός προμηθευτής, συνεργάτης ή στέλεχος και ζητά επείγουσα πληρωμή ή αλλαγή IBAN.
Είναι ένας πραγματικός κίνδυνος που συνεχώς κλιμακώνεται. Μέσα στο 2026 η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος έχει προειδοποιήσει, μεταξύ άλλων, για παραπλανητικά SMS που εμφανίζονται ως μηνύματα της Ελληνικής Αστυνομίας για δήθεν τροχαίες παραβάσεις, για πλαστά μηνύματα από e-ΕΦΚΑ και για τηλεφωνικές απάτες στις οποίες οι δράστες επικαλούνται την Ελληνική Αστυνομία. Αντίστοιχα, η ΑΑΔΕ έχει προειδοποιήσει για μηνύματα που εμφανίζονται ως “MYaade” ή “GOV” και χρησιμοποιούν ως πρόσχημα φορολογικές υποχρεώσεις ή επιστροφές χρημάτων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα δεδομένα επιβεβαιώνουν το φαινόμενο. Στο ENISA Threat Landscape 2025, το phishing, μαζί με συναφείς μορφές όπως το vishing, αντιστοιχεί περίπου στο ξεκίνημα του 60% των κυβερνοεπιθέσεων. Αυτό δείχνει πόσο κυρίαρχη παραμένει η κοινωνική μηχανική ως μέθοδος προσέγγισης και παραβίασης του στόχου. Η ίδια τάση αποτυπώνεται και στην Εθνική Στρατηγική Κυβερνοασφάλειας 2026-2030, η οποία επισημαίνει πλέον και νεότερες παραλλαγές, όπως το quishing, δηλαδή phishing μέσω κακόβουλων QR codes.
Ως προς τα σημάδια που πρέπει να προσέχουμε, θα έλεγα ότι σήμερα πρέπει να εστιάζουμε λιγότερο στην εμφάνιση ενός μηνύματος και περισσότερο στη συμπεριφορά που επιχειρεί να μας προκαλέσει. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχει:
έντονη πίεση χρόνου ή απειλή, όπως «ενεργήστε άμεσα» ή «ο λογαριασμός σας θα μπλοκαριστεί»,
απροσδόκητη υπόσχεση χρημάτων, επιστροφής φόρου, επιδόματος ή μεγάλης επενδυτικής απόδοσης,
αίτημα να πατήσουμε σύνδεσμο και να εισαγάγουμε κωδικούς, PIN, στοιχεία κάρτας ή OTP,
αίτημα να εγκρίνουμε μια συναλλαγή ή ειδοποίηση που δεν ξεκινήσαμε εμείς,
ξαφνική αλλαγή IBAN ή ασυνήθιστη οικονομική εντολή,
διαδικτυακή διεύθυνση που μοιάζει με την πραγματική αλλά έχει μικρές αλλαγές.
Κάτι λοιπόν που είναι ιδιαίτερα σημαντικό: τα ορθογραφικά λάθη δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστο “τεστ” απάτης. Ένα μήνυμα μπορεί να είναι άψογα γραμμένο, να έχει σωστό λογότυπο και επαγγελματική εμφάνιση και παρ’ όλα αυτά να είναι πλαστό. Ακόμη και το λουκέτο και το HTTPS αποδεικνύουν μόνο ότι η σύνδεση είναι κρυπτογραφημένη, όχι ότι ο ιστότοπος είναι πράγματι της τράπεζας ή του οργανισμού που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί."
Πόσο έχει αλλάξει το τοπίο με την τεχνητή νοημοσύνη και πόσο πιο πειστικές έχουν γίνει πλέον οι απόπειρες εξαπάτησης;
Εμμανουήλ Λακιωτάκης: "Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αλλάξει το τοπίο, όχι τόσο επειδή δημιούργησε από το μηδέν νέες μορφές απάτης, αλλά επειδή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστικός παράγοντας για ήδη γνωστές τεχνικές κοινωνικής μηχανικής. Αυτό που παλαιότερα απαιτούσε αρκετή προετοιμασία, σήμερα μπορεί να παραχθεί μαζικά και με σημαντικό βαθμό εξατομίκευσης. Στο υλικό του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου επισημαίνεται ότι η ΤΝ αυξάνει την ταχύτητα, την κλίμακα και την πειστικότητα των ήδη γνωστών μορφών εξαπάτησης.
Ένα phishing email δεν έχει πλέον ορθογραφικά λάθη. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα παράγουν μέσα σε δευτερόλεπτα κείμενα με σωστή σύνταξη, επαγγελματικό ύφος και τα προσαρμόζουν για συγκεκριμένους παραλήπτες παραθέτοντας προσωπικά στοιχεία, με αποτέλεσμα η κοινωνική μηχανική να γίνεται σημαντικά πιο πειστική.
Επιπλέον η ΤΝ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία πλαστών εικόνων και βίντεο, για deepfakes και για voice cloning, δηλαδή συνθετική απομίμηση της φωνής ενός πραγματικού προσώπου, ακόμη και μέσω μιας εφαρμογής στο κινητό. Επομένως, ούτε ένα καλογραμμένο μήνυμα, ούτε μια γνώριμη φωνή, αλλά ούτε και μια εικόνα ή βίντεο αποτελούν από μόνα τους απόδειξη γνησιότητας.
Τέλος, ένας δράστης μπορεί να δημιουργήσει χιλιάδες διαφορετικές παραλλαγές ενός παραπλανητικού μηνύματος, προσαρμοσμένες σε διαφορετικές γλώσσες και ομάδες χρηστών. Ο ENISA αναφέρει ότι ήδη από τις αρχές του 2025 οι εκστρατείες phishing με χρήση ΤΝ αντιπροσωπεύουν πάνω από το 80% της δραστηριότητας κοινωνικής μηχανικής παγκοσμίως. Το στοιχείο αυτό δείχνει πόσο γρήγορα η ΤΝ ενσωματώνεται στις συγκεκριμένες τεχνικές.
Κατά συνέπεια, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να εκπαιδεύσουμε τον πολίτη. Πρέπει να μετακινηθούμε από την αναγνώριση της απάτης με βάση αποκλειστικά της εμφάνισης. Αν, για παράδειγμα, δεχθούμε ένα επείγον αίτημα για χρήματα από κάποιον που εμφανίζεται ως συγγενής, προϊστάμενος, λογιστής ή συνεργάτης, δεν αρκεί ότι αναγνωρίζουμε τη φωνή ή ότι το μήνυμα μοιάζει απολύτως φυσιολογικό. Διακόπτουμε την επικοινωνία και τον καλούμε εμείς σε αριθμό ή με τρόπο επικοινωνία που ήδη γνωρίζουμε. Αυτή είναι και η νεότερη σύσταση της Europol για τις σύγχρονες μορφές εξαπάτησης."
Η απίστευτη ιστορία στα Μάλια: Η 12χρονη «έσωσε» τη μαμά της από τη φυλακή και οι αστυνομικοί έπιασαν τους απατεώνες πριν καν γίνει η καταγγελία
Ποια είναι τα βασικά μέτρα που μπορεί να πάρει κάποιος για να προστατεύσει τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, τους λογαριασμούς και τα προσωπικά του δεδομένα;
Εμμανουήλ Λακιωτάκης: "Δεν υπάρχει ένα μέτρο που από μόνο του να εξαλείφει τον κίνδυνο. Χρειάζεται συνδυασμός ισχυρής ταυτοποίησης, προσεκτικής συμπεριφοράς στις συναλλαγές, σωστής διαχείρισης των συσκευών και μεγάλη προσοχή με τα προσωπικά μας δεδομένα.
Σε επίπεδο λογαριασμών, η πρώτη γραμμή προστασίας είναι η χρήση διαφορετικών και ισχυρών κωδικών για κάθε υπηρεσία, κατά προτίμηση με διαχειριστή κωδικών (password managers), και η ενεργοποίηση ταυτοποίησης πολλών παραγόντων (MFA). Το MFA μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο όταν ένας κωδικός έχει υποκλαπεί, δεν αποτελεί όμως απόλυτη προστασία: αν ο ίδιος ο χρήστης εγκρίνει μια πλαστή ειδοποίηση σύνδεσης ή κοινοποιήσει έναν κωδικό μιας χρήσης, ο πρόσθετος μηχανισμός μπορεί να παρακαμφθεί. Γι’ αυτό και στο υλικό του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου τονίζεται ότι δεν εγκρίνουμε μηχανικά αιτήματα σύνδεσης ή συναλλαγών, αλλά ελέγχουμε πολύ προσεκτικά το ποσό, τον δικαιούχο και την ενέργεια που καλούμαστε να επιβεβαιώσουμε.
Στις ηλεκτρονικές συναλλαγές θα έδινα ιδιαίτερη έμφαση σε τέσσερις πρακτικές:
δεν μπαίνουμε ποτέ στο e-banking από link που λάβαμε σε email ή SMS,
χρησιμοποιούμε την επίσημη εφαρμογή ή πληκτρολογούμε εμείς τη διεύθυνση της τράπεζας,
ελέγχουμε προσεκτικά ολόκληρο το domain και δεν κοινοποιούμε ποτέ password, PIN ή OTP.
Κάθε ασυνήθιστο αίτημα, π.χ. αλλαγή IBAN, νέος δικαιούχος ή επείγουσα πληρωμή, πρέπει να επιβεβαιώνεται μέσω δεύτερου, ανεξάρτητου καναλιού, σε αριθμό που ήδη γνωρίζουμε και όχι σε αυτόν που περιέχεται στο ύποπτο μήνυμα.
Υπάρχει πλέον και ένα πρόσθετο επίπεδο προστασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Από τον Οκτώβριο του 2025 οι πάροχοι πληρωμών στην ευρωζώνη οφείλουν να παρέχουν Επαλήθευση Δικαιούχου, δηλαδή έλεγχο αντιστοίχισης του ονόματος του δικαιούχου με το IBAN πριν από μια μεταφορά. Μια προειδοποίηση ότι το όνομα δεν αντιστοιχεί στο IBAN δεν πρέπει ποτέ να αγνοείται και αποτελεί ισχυρή ένδειξη απάτης.
Η τεχνική προστασία δεν υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση. Ένα MFA, ένα antivirus ή ένα σύγχρονο τραπεζικό σύστημα δεν μπορούν να μας προστατεύσουν πλήρως εάν πειστούμε να παρακάμψουμε μόνοι μας τους μηχανισμούς ασφαλείας."
Αν κάποιος πέσει θύμα και χάσει χρήματα, ποιες κινήσεις πρέπει να κάνει άμεσα και πόσο εφικτό είναι να τα ανακτήσει; Ποια είναι σε αυτές τις περιπτώσεις η ευθύνη των τραπεζών;
Παρασκευή Φραγκοπούλου: "Το πρώτο που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι ο χρόνος είναι κρίσιμος. Αν αντιληφθούμε ότι έχουμε δώσει στοιχεία σε πλαστή ιστοσελίδα, ότι έχει παραβιαστεί λογαριασμός μας ή ότι πραγματοποιήθηκε ύποπτη συναλλαγή, επικοινωνούμε αμέσως με την τράπεζα ή τον πάροχο πληρωμών, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τα επίσημα στοιχεία επικοινωνίας, και ζητούμε, ακύρωση κάρτας, λογαριασμού ή συναλλαγής. Παράλληλα αλλάζουμε τους κωδικούς που ενδέχεται να έχουν υποκλαπεί και ελέγχουμε πρόσφατες συνδέσεις και συναλλαγές.
Εξίσου σημαντικό είναι να διατηρήσουμε τα ψηφιακά αποδεικτικά στοιχεία: email και SMS, αριθμούς τηλεφώνων, URLs, screenshots, IBAN, αποδεικτικά συναλλαγών και οποιαδήποτε επικοινωνία με τον δράστη. Τέτοιου είδους περιστατικά θα πρέπει να αναφέρονται και στη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, στο 11188. Σε εταιρικό περιστατικό θα πρέπει να ενημερώνεται άμεσα και το αρμόδιο τμήμα ασφάλειας ή πληροφορικής, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ευρύτερης παραβίασης.
Το κατά πόσο μπορούν να ανακτηθούν τα χρήματα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο έγινε η απάτη και από την ταχύτητα της αντίδρασης. Αν μια μεταφορά εντοπιστεί εγκαίρως, μπορεί να υπάρχει δυνατότητα ανάκλησης ή δέσμευσης των χρημάτων πριν μετακινηθούν περαιτέρω, αλλά αυτό δεν είναι εγγυημένο. Όσο περισσότερο περνά ο χρόνος και τα χρήματα μεταφέρονται σε άλλους λογαριασμούς, τόσο δυσκολότερη γίνεται η ανάκτησή τους.
Εδώ είναι πολύ σημαντικό να διαχωρίσουμε δύο διαφορετικές περιπτώσεις. Η πρώτη είναι η μη εγκεκριμένη συναλλαγή όπως για παράδειγμα, μια πληρωμή που ο πελάτης δεν εξουσιοδότησε. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, σε μια τέτοια περίπτωση ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών οφείλει, κατά κανόνα, να επιστρέψει το ποσό αμέσως και το αργότερο έως το τέλος της επόμενης εργάσιμης ημέρας από τότε που πληροφορήθηκε τη συναλλαγή, εκτός και αν υπάρχουν υπόνοιες απάτης από τον πελάτη οι οποίες θα πρέπει να γνωστοποιηθούν στην αρμόδια αρχή.
Διαφορετική και πολύ πιο σύνθετη είναι η περίπτωση στην οποία ο πολίτης εξαπατάται και εγκρίνει ο ίδιος τη μεταφορά, για παράδειγμα επειδή πιστεύει ότι μιλά με την τράπεζά του, τον λογιστή του ή κάποιο συγγενικό πρόσωπο. Εκεί η αυτόματη προστασία που προβλέπεται για τις μη εγκεκριμένες συναλλαγές δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο και η ανάκτηση των χρημάτων είναι συνήθως δυσκολότερη.
Επίσης, ένα σημαντικό σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι ότι η απλή τεχνική καταγραφή ότι χρησιμοποιήθηκαν οι σωστοί κωδικοί ή το μέσο πληρωμής δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ότι ο πελάτης πραγματικά ενέκρινε τη συναλλαγή ή ότι επέδειξε αμέλεια. Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει ότι ο πάροχος πληρωμών πρέπει να προσκομίσει στοιχεία που τεκμηριώνουν απάτη ή αμέλεια εκ μέρους του χρήστη.
Συμπερασματικά, όταν χαθούν χρήματα, η ταχύτητα αντίδρασης μπορεί να είναι καθοριστική. Παράλληλα όμως δεν πρέπει να θεωρούμε ότι κάθε απάτη είναι αυτομάτως “ευθύνη του χρήστη”. Το ποιος φέρει την οικονομική ευθύνη εξαρτάται από το αν η συναλλαγή ήταν πράγματι εγκεκριμένη, από τις συνθήκες υπό τις οποίες έγινε και από τα μέτρα ασφαλείας που είχαν εφαρμοστεί."
«Καταιγισμός» από παραπλανητικά email και SMS - Οι απάτες που «ντύνονται» gov.gr ή ΕΦΚΑ
Χρειάζονται αλλαγές στο νομικό και θεσμικό πλαίσιο ώστε να υπάρχει ισχυρότερη προστασία απέναντι στις νέες μορφές ηλεκτρονικής απάτης;
Παρασκευή Φραγκοπούλου: "Ναι, χρειάζεται σίγουρα συνεχής προσαρμογή του νομικού πλαισίου, αλλά θα έλεγα ότι το ζήτημα σήμερα δεν είναι απλώς να θεσπίσουμε περισσότερους νόμους. Η Ευρώπη και η Ελλάδα διαθέτουν ήδη ένα αρκετά ενισχυμένο νομικό πλαίσιο. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να προσαρμοστεί η προστασία στις μορφές απάτης που εξελίσσονται πολύ γρήγορα, να εφαρμοστούν αποτελεσματικά οι υφιστάμενοι κανόνες και, κυρίως, να συνεργάζονται αποτελεσματικά οι αρμόδιοι φορείς.
Οι σύγχρονες απάτες αποκαλύπτουν ένα ιδιαίτερο πρόβλημα: συχνά δεν παραβιάζεται τεχνικά το σύστημα, αλλά χειραγωγείται ο νόμιμος χρήστης. Αυτό ακριβώς αναδεικνύεται και στο υλικό του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου: οι δράστες αξιοποιούν την εμπιστοσύνη, τον φόβο και την πίεση χρόνου, ώστε ο ίδιος ο πολίτης ή ο εργαζόμενος να αποκαλύψει στοιχεία ή να εγκρίνει μια συναλλαγή. Αυτό δημιουργεί νέες προκλήσεις για το παραδοσιακό μοντέλο ευθύνης, το οποίο είχε σχεδιαστεί περισσότερο γύρω από την κλοπή στοιχείων ή τη μη εξουσιοδοτημένη συναλλαγή και λιγότερο γύρω από την εξαπάτηση ενός χρήστη ώστε να ενεργήσει ο ίδιος.
Ήδη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα πρόληψης ενσωματωμένης στη διαδικασία της συναλλαγής είναι η Επαλήθευση Δικαιούχου στις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Από τον Οκτώβριο του 2025 στην ευρωζώνη, πριν από μια μεταφορά, ο πάροχος πρέπει να παρέχει έλεγχο αντιστοίχισης του ονόματος του δικαιούχου με το IBAN. Έτσι δημιουργείται ένας πρόσθετος μηχανισμός που μπορεί να σταματήσει μια λανθασμένη ή απατηλή πληρωμή πριν ολοκληρωθεί (European Central Bank). Αυτή είναι, κατά τη γνώμη μου, η κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσουμε περισσότερο: όχι μόνο να αποζημιώνουμε εκ των υστέρων, αλλά να σχεδιάζουμε συστήματα που δυσκολεύουν την ολοκλήρωση μιας ύποπτης συναλλαγής εξαρχής.
Τέλος, υπάρχει και το θεσμικό κομμάτι της πρόληψης μέσω εκπαίδευσης. Η κυβερνοασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται αποκλειστική ευθύνη των Τμημάτων Πληροφορικής. Ένας εργαζόμενος που αναγνωρίζει μια απόπειρα phishing ή ένα λογιστήριο που έχει θεσμοθετήσει δεύτερη επιβεβαίωση για αλλαγή IBAN μπορεί να αποτρέψει μια πολύ μεγάλη οικονομική ζημία. Επομένως, ειδικά σε δημόσιους οργανισμούς και επιχειρήσεις που διαχειρίζονται οικονομικές συναλλαγές ή ευαίσθητα δεδομένα, η τακτική εκπαίδευση, οι προσομοιώσεις και τα σαφή πρωτόκολλα αντίδρασης πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μέρος της οργανωτικής ασφάλειας και όχι ως προαιρετική δράση ενημέρωσης."
Νέα ηλεκτρονική απάτη στην Κρήτη με λεία 500.000 ευρώ - Τι ψάχνουν οι Αρχές
Σε ποιο πλαίσιο εντάσσεται η συνεργασία του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου με το Επιμελητήριο Ηρακλείου για τη δράση κυβερνοασφάλειας και πώς θα μπορούσε αυτή να επεκταθεί σε άλλους φορείς, όπως η Περιφέρεια Κρήτης ή οι δήμοι, ιδιαίτερα μετά και από περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων που έχουν καταγραφεί σε δημόσιους οργανισμούς;
Παρασκευή Φραγκοπούλου: "Η συνεργασία αυτή δεν αποτελεί μια μεμονωμένη εκπαιδευτική δράση. Εντάσσεται στο Μνημόνιο Συνεργασίας που υπέγραψαν τον Ιούνιο του 2026 το Επιμελητήριο Ηρακλείου και το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, με κεντρικό στόχο την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και της ψηφιακής ανθεκτικότητας των τοπικών επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ ανέπτυξε μαζί με το Επιμελητήριο τις δωρεάν δράσεις Cybersecurity Awareness Training, οι οποίες έχουν πολύ πρακτικό προσανατολισμό. Καλύπτουν phishing και κοινωνική μηχανική, Business Email Compromise, ransomware, απάτες μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης και deepfakes, MFA, ασφαλή χρήση εργαλείων ΤΝ και προστασία εταιρικών δεδομένων. Επιπλέον ενημερώνουν για τους κινδύνους της απομακρυσμένης εργασίας, συνδέσεις WiFi, χρήση κοινών εγγράφων και περιβαλλόντων cloud. Οι δράσεις έχουν πρακτικό χαρακτήρα και περιλαμβάνουν προσομοιώσεις επιθέσεων ώστε ο χρήστης να καταλάβει πόσο εύκολο είναι κάτι τέτοιο να συμβεί. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να γνωρίζει κάποιος τι είναι μια κυβερνοαπειλή, αλλά να μπορεί να την αναγνωρίσει και να αντιδράσει σωστά όταν τη συναντήσει στην καθημερινή του εργασία. Το υλικό των επιμορφώσεων είναι αναρτημένο στην σελίδα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ (https://saferinternet4kids.gr/modern-cyberattacks/).
Θεωρώ ότι ακριβώς αυτό το μοντέλο μπορεί και πρέπει να επεκταθεί και στους άλλους φορείς της δημόσιας διοίκησης, δεδομένου ότι σύμφωνα με το ENISA Threat Landscape 2025, η δημόσια διοίκηση ήταν ο περισσότερο στοχευμένος τομέας στην ΕΕ, με 38,2% των περιστατικών πανευρωπαϊκά. Σημαντική προϋπόθεση, όμως, αποτελεί να μη μείνουμε σε ένα μεμονωμένο σεμινάριο, καθώς η κυβερνοασφάλεια θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως συνεχής διαδικασία επιμόρφωσης.
Μια επέκταση της συνεργασίας προς την αυτοδιοίκηση θα μπορούσε επομένως να βασιστεί σε ένα μόνιμο πρόγραμμα κυβερνοανθεκτικότητας: αρχική αποτύπωση του επιπέδου ετοιμότητας, εκπαίδευση προσαρμοσμένη στον ρόλο κάθε εργαζομένου, προσομοιώσεις phishing και social engineering, ασκήσεις αντιμετώπισης περιστατικών, σαφή πρωτόκολλα αναφοράς και τακτική επανάληψη της εκπαίδευσης. Είναι ευκαιρία να δημιουργηθεί στην Κρήτη ένα ολοκληρωμένο μοντέλο συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και παραγωγικών οργανισμών, το οποίο θα συνδέει την τεχνογνωσία με την καθημερινή λειτουργία των οργανισμών.
Η κυβερνοασφάλεια είναι κοινωνικοτεχνικό ζήτημα. Χρειαζόμαστε ασφαλή συστήματα, αλλά χρειαζόμαστε και ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Επίσημη ιστοσελίδα ενημέρωσης στο ΙΤΕ: https://saferinternet4kids.gr/modern-cyberattacks/
- Στην κορυφή του βράχου προκαλεί δέος: Το εκκλησάκι του Αγίου Παϊσίου με τα χιλιάδες τάματα (pics)
- Ολοκαύτωμα της Βιάννου: Παρουσία του ΠτΔ, Κ. Τασούλα, κορυφώνονται οι εκδηλώσεις
- Παραμένουν και σήμερα οι υψηλές θερμοκρασίες στην Κρήτη (vid)
