Κρήτη: Νωρίτερα ξεκινά φέτος η τουριστική σεζόν

Με "πρόωρη εκκίνηση" για ακόμα μία χρονιά φαίνεται να ανοίγει η αυλαία της φετινής τουριστικής σεζόν, επιβεβαιώνοντας μια τάση που παγιώνεται τα τελευταία χρόνια. Από τα τέλη Μαρτίου μεγάλοι τουριστικοί προορισμοί της χώρας καταγράφουν αυξημένες αφίξεις, οι αεροπορικές συνδέσεις πληθαίνουν και η πλειονότητα των εποχικών ξενοδοχείων ξεκινούν να λειτουργούν νωρίτερα από το παραδοσιακό χρονοδιάγραμμα.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως φυσική συνέχεια της περσινής χρονιάς-ορόσημο, κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ αφίξεων και εσόδων, με πάνω από 23 δισ. ευρώ στο καλάθι.

Επαγγελματίες του κλάδου συμφωνούν ότι ο βασικός στόχος για το 2026 δεν είναι απλώς η επανάληψη των περσινών επιδόσεων, αλλά η ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος και η επιμήκυνση της σεζόν. Η νωρίτερη έναρξη λειτουργεί προς αυτή την κατεύθυνση, ενισχύοντας προορισμούς που μέχρι πρότινος εξαρτιόνταν σχεδόν αποκλειστικά από τους καλοκαιρινούς μήνες.

Ήδη περιοχές όπως η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα και η Αττική καταγράφουν ισχυρή ζήτηση για city breaks και οργανωμένα ταξίδια εκτός υψηλής περιόδου. Παράλληλα, οι αεροπορικές εταιρείες επενδύουν σε περισσότερες απευθείας συνδέσεις, κυρίως από αγορές της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, αλλά και από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι προσδοκίες της αγοράς μετά το ρεκόρ

Η περσινή χρονιά ανέβασε τον πήχη ψηλά, δημιουργώντας εύλογα υψηλές προσδοκίες αλλά και πίεση για διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Οι επιχειρηματίες του τουρισμού εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το διεθνές περιβάλλον παραμένει ρευστό: γεωπολιτικές εξελίξεις, πληθωριστικές πιέσεις και αυξημένο κόστος λειτουργίας επηρεάζουν τόσο την προσφορά όσο και τη ζήτηση.

Υπενθυμίζεται πως, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, στο ενδεκάμηνο, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις διαμορφώθηκαν στα 23 δισ. ευρώ, αυξημένες σε σύγκριση με τα 21,1 δισ. ευρώ της αντίστοιχης περιόδου του 2023 και τα 20,2 δισ. ευρώ του 2022. Είναι χαρακτηριστικό πως στο σύνολο του 2024 τα τουριστικά έσοδα είχαν ανέλθει στα 21,7 δισ. ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει τη φετινή δυναμική της αγοράς.

Ανοδική πορεία παρουσίασαν οι βασικές αγορές προέλευσης επισκεπτών. Οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 2,4%, φθάνοντας τα 3,7 δισ. ευρώ, ενώ από τη Γαλλία σημειώθηκε άνοδος 6,2%, με τα έσοδα να διαμορφώνονται στα 1,3 δισ. ευρώ. Θετικό πρόσημο κατέγραψε και η Ιταλία, με αύξηση 4,2% και εισπράξεις ύψους 1,26 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η συμβολή του Ηνωμένου Βασιλείου, από όπου τα έσοδα ενισχύθηκαν κατά 17%, αγγίζοντας τα 3,66 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα, από τις Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφηκε αύξηση 8,5%, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να ανέρχονται στα 1,66 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, ωστόσο, το ζήτημα του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς οι ελλείψεις προσωπικού εξακολουθούν να ταλανίζουν τον κλάδο, ειδικά σε δημοφιλείς νησιωτικούς προορισμούς.

Συντομότερες διακοπές, υψηλότερη δαπάνη

Μικρότερης διάρκειας διακοπές, αλλά με αυξημένη ημερήσια δαπάνη, πραγματοποιούν πλέον οι ξένοι τουρίστες στην Ελλάδα, σύμφωνα με νέα μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, η οποία αποτυπώνει τις αλλαγές στη συμπεριφορά των επισκεπτών την τελευταία δεκαετία. Η μελέτη, με τίτλο "Η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη των εισερχόμενων τουριστών στην Ελλάδα, 2015-2024", αναδεικνύει τη διάρκεια παραμονής ως τον καθοριστικό παράγοντα που επηρεάζει τελικά τη συνολική δαπάνη ανά ταξιδιώτη.

Τα στοιχεία, που βασίζονται στην Έρευνα Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος και αφορούν τους εισερχόμενους τουρίστες πλην κρουαζιέρας, δείχνουν ότι την περίοδο 2015-2024 η Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση (ΜΔΔ) αυξήθηκε κατά 20,6%, φτάνοντας τα 89,1 ευρώ το 2024 από 73,9 ευρώ το 2015. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη (ΜΚΔ) κατέγραψε οριακή μείωση 1,2%, περιοριζόμενη στα 572,8 ευρώ από 579,6 ευρώ, εξέλιξη που αποδίδεται αποκλειστικά στη μείωση της Μέσης Διάρκειας Παραμονής.

Ειδικότερα, η μέση παραμονή των ξένων επισκεπτών μειώθηκε κατά 1,4 διανυκτερεύσεις μέσα στη δεκαετία, από 7,8 διανυκτερεύσεις το 2015 σε 6,4 διανυκτερεύσεις το 2024. Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η αύξηση του ημερήσιου κόστους διακοπών είτε οδηγεί τους ταξιδιώτες σε περιορισμό της διάρκειας των διακοπών τους, ώστε να συγκρατήσουν το συνολικό κόστος, είτε αντανακλά τη μετατόπιση της ζήτησης προς ταξίδια σύντομης διάρκειας, όπως τα city breaks, τα οποία κερδίζουν συνεχώς έδαφος έναντι των παραδοσιακών διακοπών παραθερισμού.

Κατά τη φάση της πανδημίας (2020-2021), παρά τη δραστική μείωση των αφίξεων, όλοι οι δείκτες κινήθηκαν ανοδικά. Η Μέση Διάρκεια Παραμονής αυξήθηκε στις 8,9 διανυκτερεύσεις το 2021, η ημερήσια δαπάνη ενισχύθηκε στα 78,6 ευρώ και η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη εκτινάχθηκε στα 702,4 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 24,5%. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στο επιτυχημένο άνοιγμα της ελληνικής τουριστικής αγοράς και στο ισχυρό αίσθημα ασφάλειας που καλλιεργήθηκε διεθνώς χάρη στην αποτελεσματική διαχείριση της υγειονομικής κρίσης.

Από το 2022 και μετά, με την ομαλοποίηση των ταξιδιών, επανήλθαν σταδιακά οι προ πανδημίας τάσεις. Η Μέση Διάρκεια Παραμονής μειώθηκε εκ νέου, φτάνοντας τις 6,4 διανυκτερεύσεις το 2024. Παρά την αύξηση της ημερήσιας δαπάνης στα 89,1 ευρώ, η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη υποχώρησε κατά 18,5% σε σύγκριση με το 2021.

Σύμφωνα με το ΙΝΣΕΤΕ, οι βασικοί λόγοι της μείωσης αυτής είναι η αλλαγή στο μείγμα των αγορών προέλευσης, με περιορισμό του μεριδίου των παραδοσιακών αγορών υψηλής δαπάνης και ενίσχυση των όμορων βαλκανικών και ανατολικοευρωπαϊκών χωρών, η αυξημένη βαρύτητα των ταξιδιών city break έναντι των πολυήμερων διακοπών παραθερισμού, αλλά και οι πληθωριστικές πιέσεις, που ωθούν τα νοικοκυριά σε πιο συγκρατημένες επιλογές ως προς τη διάρκεια των διακοπών τους.