Θοδωρής Νίνος: Ρεαλιστικές και άμεσες λύσεις για την υδατική ασφάλεια του νησιού

Ως ζήτημα στρατηγικής διαχείρισης χαρακτηρίζει το οξυμένο πρόβλημα του νερού στην Κρήτη ο πρόεδρος του Οργανισμού Ανάπττυξης Κρήτης Θοδωρής Νίνος, υπογραμμίζοντας μεταξύ άλλων ότι αυτό που απαιτείται είναι μια ενιαία στρατηγική. Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Νίνος αναφέρει:

«Η Κρήτη βρίσκεται μπροστά σε μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε πλέον να αγνοούμε. Η πίεση στους υδατικούς πόρους αυξάνεται, η κλιματική μεταβλητότητα γίνεται εντονότερη, η ζήτηση νερού για ύδρευση, τουρισμό και γεωργία είναι αυξητική και οι διαθέσιμοι πόροι εμφανίζουν όλο και μεγαλύτερη διακύμανση.

Το πρόβλημα του νερού στην Κρήτη δεν είναι μόνο υδρολογικό. Είναι πρωτίστως ζήτημα στρατηγικής διαχείρισης.

Για δεκαετίες αντιμετωπίσαμε τους υδατικούς πόρους του νησιού αποσπασματικά, με τοπικές λύσεις και μεμονωμένα έργα. Η Κρήτη όμως ,δεν είναι ένα σύνολο ανεξάρτητων υδατικών συστημάτων. Είναι ένα ενιαίο γεωγραφικό και υδρολογικό σύστημα που απαιτεί ενιαίο σχεδιασμό και συντονισμένη διαχείριση σε επίπεδο νησιού.

Σήμερα είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαίο να υιοθετήσουμε ένα ενιαίο στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης των υδάτων της Κρήτης, το οποίο θα συνδυάζει την αξιοποίηση των μεγάλων φυσικών υδατικών πόρων του νησιού με στοχευμένες τεχνικές παρεμβάσεις χαμηλού κόστους και υψηλής απόδοσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, ένας από τους σημαντικότερους αλλά ταυτόχρονα λιγότερο αξιοποιημένους υδατικούς πόρους της Κρήτης είναι η καρστική πηγή του Αλμυρού Ηρακλείου.

Η πηγή του Αλμυρού αποτελεί την εκ φόρτιση ενός εκτεταμένου καρστικού υδροφορέα που τροφοδοτείται από τον ανατολικό τομέα του Ψηλορείτη. Οι επιστημονικές μελέτες εκτιμούν ότι το υπόγειο υδατικό δυναμικό του συστήματος αυτού προσεγγίζει τα 250 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος του φυσικού αυτού πόρου.

Παρά το τεράστιο αυτό δυναμικό, η αξιοποίηση του Αλμυρού παραμένει περιορισμένη, λόγω του φαινομένου της υφαλμύρωσης. Η υφαλμύρωση όμως δεν αποτελεί ένδειξη έλλειψης νερού, αλλά αποτέλεσμα της υδραυλικής αλληλεπίδρασης μεταξύ γλυκού και θαλασσινού νερού μέσα στο καρστικό σύστημα. Όταν η παροχή του γλυκού νερού είναι υψηλή, η πίεση του υδροφορέα αυξάνεται και η πηγή αποδίδει νερό καλής ποιότητας. Όταν η παροχή μειώνεται, το θαλασσινό νερό μπορεί να εισχωρήσει στο σύστημα και να αυξήσει την αλατότητα.

Το κρίσιμο στοιχείο που αναδεικνύεται από τις  μελέτες είναι ότι ο Αλμυρός δεν είναι μια μόνιμα υφάλμυρη πηγή, αλλά μια πηγή που σε σημαντικά χρονικά διαστήματα αποδίδει γλυκό νερό υψηλής ποιότητας. Υπολογίζεται ότι κατά μέσο όρο υπάρχουν περίπου 40-45 ημέρες τον χρόνο κατά τις οποίες το νερό της πηγής είναι κατάλληλο για αξιοποίηση, με δυνατότητα άντλησης χιλιάδων κυβικών μέτρων γλυκού νερού ημερησίως.

Η ποσότητα αυτή μπορεί να υπερκαλύψει 100% της ζήτησης ύδρευσης της πόλης του Ηρακλείου κατά τις συγκεκριμένες περιόδους.

Η πραγματική στρατηγική λοιπόν για τον Αλμυρό δεν είναι να προσπαθήσουμε να μεταβάλουμε  τη φυσική λειτουργία της πηγής με μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις, αλλά να αξιοποιήσουμε με ευφυή τρόπο τη φυσική της δυναμική.

Η πλέον ρεαλιστική και άμεσα εφαρμόσιμη προσέγγιση είναι η δημιουργία ενός ευέλικτου συστήματος άντλησης και διαχείρισης που θα ενεργοποιείται όταν το νερό της πηγής είναι γλυκό   σε συνδυασμό με τη σύνδεση της πηγής με το υφιστάμενο υδροδοτικό σύστημα της ευρύτερης περιοχής.(σε δεύτερο στάδιο θα προβλέπεται να τοποθετηθεί μονάδα αφαλάτωσης για αξιοποίηση του νερού την περίοδο που αυτό είναι στα όρια του υφάλμυρου)

Στο σημείο αυτό αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι νέες υποδομές που βρίσκονται ήδη σε σχεδιασμό.

Η κατασκευή του νέου αγωγού μεταφοράς νερού από την Τύλισο προς το Ηράκλειο καθώς και του νέου αγωγού από τις πηγές των Μαλίων προς το ταμιευτήρα Αποσελέμη αποτελούν κρίσιμες υποδομές για το σύστημα ύδρευσης των ΔΕΥΑΗ,ΔΕΥΑΧ και ΔΕΥΑΑΝ. Οι νέοι αγωγοί θα επιτρέψουν τη μεταφορά μεγαλύτερων ποσοτήτων νερού με ασφάλεια, ενώ ταυτόχρονα θα συμβάλουν ουσιαστικά στη δραστική μείωση – έως και τον πρακτικό μηδενισμό – των απωλειών που σήμερα παρατηρούνται στα παλαιά συστήματα μεταφοράς.

Η αναβάθμιση αυτή δημιουργεί και τις προϋποθέσεις ώστε το νερό ,που μπορεί να αξιοποιηθεί από τον Αλμυρό, να ενταχθεί αποτελεσματικά στο υδροδοτικό σύστημα της περιοχής.

Παράλληλα, μια τρίτη στοχευμένη παρέμβαση που θα ενισχύσει σημαντικά την ανθεκτικότητα του συστήματος είναι η κατασκευή ενός ταμιευτήρα στον Γιόφυρο, χωρητικότητας της τάξης των 10 έως 12 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων.

Ένα τέτοιο έργο μπορεί να λειτουργήσει ως στρατηγικός ρυθμιστικός ταμιευτήρας για το σύστημα ύδρευσης και διαχείρισης νερού της ευρύτερης περιοχής του Ηρακλείου , του Δήμου Μαλεβιζίου και των έργων Αποσελέμη αλλά και ως έργο αντιπλημμυρικής προστασίας της πόλεως του Ηρακλείου. Σε περιόδους υψηλών παροχών, το νερό από τον Αλμυρό  θα μπορεί να αποθηκεύεται, ενώ σε περιόδους αυξημένης ζήτησης ή μειωμένων εισροών θα μπορεί να αξιοποιείται για την κάλυψη των αναγκών.

Η συνδυασμένη λειτουργία:

• της αξιοποίησης του Αλμυρού,
• του νέου αγωγού Τυλίσου – Ηρακλείου,
• του νέου αγωγού από τις πηγές των Μαλίων προς το ταμιευτήρα Αποσελέμη
• και ενός  ταμιευτήρα στον Γιόφυρο

μπορεί να δημιουργήσει ένα ευέλικτο και ανθεκτικό σύστημα διαχείρισης νερού, με σχετικά περιορισμένο κόστος και με άμεσο όφελος για την υδατική ασφάλεια της Ανατολικής Κρήτης.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απομονωμένα έργα, αλλά ως τμήμα ενός ευρύτερου σχεδιασμού.

Η Κρήτη διαθέτει σημαντικούς υδατικούς πόρους: φράγματα, ταμιευτήρες, καρστικές πηγές και υπόγειους υδροφορείς. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η κατασκευή νέων έργων, αλλά η έξυπνη διασύνδεση και ολοκληρωμένη διαχείριση των υπαρχουσών υποδομών σε επίπεδο νησιού.

Σε αυτή τη στρατηγική, ο ρόλος του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης είναι καθοριστικός.

Ο ΟΑΚ, ως φορέας με εμπειρία στη διαχείριση μεγάλων υδατικών έργων και υποδομών, μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα ενός σύγχρονου συστήματος ενιαίας διαχείρισης υδάτων για την Κρήτη.

Η αξιοποίηση του Αλμυρού, σε συνδυασμό με τις νέες υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης νερού, μπορεί να αποτελέσει ένα από τα πρώτα και πιο ουσιαστικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.

Το νερό δεν είναι απλώς ένας φυσικός πόρος. Είναι ο θεμέλιος λίθος της ανάπτυξης του νησιού μας, της αγροτικής παραγωγής, της ποιότητας ζωής των κατοίκων και της βιωσιμότητας του τουρισμού.

Πλέον το ζητούμενο και η αναγκαιότητα είναι ο μετασχηματισμός και η ταχύτητα στην  εφαρμογή του υπάρχοντος ενιαίου σχεδίου που  εδράζεται στην επιστημονική τεκμηρίωση και την συνέργεια».

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη