ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Ο Νικολής Αβραμάκης στο Cretalive: «Η αποδοχή είναι ίσως η πιο ύπουλη μορφή ήττας»
Ο ταλαντούχος σκηνοθέτης μιλά για το έργο «Μεσοπέλαγα» του Σλάβομιρ Μρόζεκ που παρουσιάζει και πάλι στο Πειραματικό Θέατρο του ΠΣΚΗ, μετά από τρεις sold out βραδιές
Μία εξαιρετική παράσταση που συγκίνησε το κοινό του Ηρακλείου έρχεται και πάλι στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο και στην αίθουσα Πειραματικού Θεάτρου. Το «Μεσοπέλαγα» του Σλάβομιρ Μρόζεκ σε σκηνοθεσία του Νικολή Αβραμάκη θα παρουσιαστεί ξανά την Κυριακή 1, την Δευτέρα 2 και την Τρίτη 3 Φεβρουαρίου.
Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό έργο, διαχρονικό και με διαπιστώσεις ανατριχιαστικές…Ο Νικολής Αβραμάκης μιλά στο Cretalive για το έργο και το παράλογο, για το κοινό της Κρήτης και τον Πολιτισμό στο νησί καθώς και για τους συντελεστές μίας δουλειάς που καταχειροκροτήθηκε!
«Μεσοπέλαγα» του Σλάβομιρ Μρόζεκ, μία παράσταση που παρουσιάστηκε στην σκηνή του Πειραματικού Θεάτρου του ΠΣΚΗ στις 9, 10 και 11 Ιανουαρίου. Γιατί επιλέξατε αυτό το έργο;
«Το παράλογο, ιδιαίτερα όπως το χειρίζεται ο Mrożek σε αυτό το έργο, έχει μια βαθιά και άμεση σύνδεση με τον σύγχρονο άνθρωπο. Ζούμε σε ένα περιβάλλον απολύτως ρεαλιστικό ως προς τη μορφή του, αλλά παράλογο ως προς τη λειτουργία του. Πολλά από όσα βιώνουμε καθημερινά δεν βγάζουν πια νόημα, κι όμως τα αποδεχόμαστε, τα συνηθίζουμε, τα ενσωματώνουμε.
Το Μεσοπέλαγα μιλά ξεκάθαρα στο σήμερα, ακριβώς επειδή αγγίζει έννοιες διαχρονικές. Είναι από εκείνα τα κείμενα που τα έχεις στο «συρτάρι» και περιμένεις τη στιγμή που οι συγκυρίες θα το φέρουν στην επιφάνεια. Αυτή η στιγμή ήρθε και ωρίμασε στο τώρα: το έργο συναντά μια πραγματικότητα πιο επίκαιρη από ποτέ.
Κάποια πράγματα δυστυχώς παραμένουν αναλλοίωτα στο πέρασμα του χρόνου. Ο κοινωνικός και ψυχικός ακρωτηριασμός, η παραίτηση, η σιωπηρή συναίνεση επανέρχονται με διαφορετικά προσωπεία αλλά με την ίδια ουσία. Μέσα από το έργο όλοι μπορούμε να αναγνωρίσουμε κωμικοτραγικές πλευρές του εαυτού μας — να γελάσουμε και ταυτόχρονα να νιώσουμε άβολα. Αυτή είναι και η δύναμή του: μιλάει ταυτόχρονα προσωπικά και συλλογικά. Δεν αφορά κάποιον «άλλον», αφορά όλους μας. Και αυτός ο καθρέφτης, όσο σκληρός κι αν είναι, είναι απολύτως αναγκαίος.»
Πως ανταποκρίθηκε το κοινό του Ηρακλείου στη μαύρη κωμωδία του Σλάβομιρ Mpóζεκ;
«Το κοινό της Κρήτης διψά πραγματικά για θέατρο — για ένα θέατρο που μιλά για όσα συμβαίνουν στο σήμερα και έχει το θάρρος να αναμετρηθεί με την ωμότητα της αλήθειας, όσο σκληρή κι αν είναι. Με όχημα την κωμωδία προσπαθήσαμε να φωτίσουμε ζητήματα που μας αφορούν όλους, αλλά στις εποχές που ζούμε δύσκολα κάποιος τολμά να αντιμετωπίσει.
Η ανταπόκριση του κόσμου μάς συγκίνησε βαθιά. Για τρεις συνεχόμενες ημέρες η Πειραματική Σκηνή ήταν κατάμεστη, κάτι που οδήγησε φυσικά στη χαρά και την ανάγκη να την επικοινωνήσουμε ξανά ένα δεύτερο και τελευταίο κύκλο παραστάσεων στις 1, 2 και 3 Φεβρουαρίου, όπως πάντα στο ΠΣΚΗ.
Ιδιαίτερα σημαντικό για εμάς ήταν το γεγονός ότι το κοινό αποτελούταν από ανθρώπους κάθε ηλικίας και διαφορετικών κοινωνικών αναφορών. Και το πιο ουσιαστικό ήταν αυτό που συνέβαινε μετά: να βλέπεις τον κόσμο να μένει στον προαύλιο χώρο, να συζητά, να έχει ανάγκη να επικοινωνήσει την εμπειρία που μόλις βίωσε. Εκεί καταλαβαίνεις ότι το θέατρο εξακολουθεί να λειτουργεί ως ζωντανός τόπος συνάντησης.»
Είμαστε κάπως όλοι...μεσοπέλαγα;
«Ναι — σε έναν βαθμό είμαστε όλοι ναυαγοί στην απογοήτευση που βιώνουμε απόλυτα από την πίεση της εξουσίας σε όλο το φάσμα της ζωής μας. Ζούμε με ένα αίσθημα μοναξιάς, απομόνωσης, προδοσίας, όχι μόνο από τους άλλους αλλά και από τον ίδιο μας τον εαυτό: από την ασυνέπειά μας απέναντι στα όνειρα που κάποτε κάναμε για τον κόσμο αυτό. Είναι σαν να έχουμε αποδεχτεί ότι «δεν γίνεται αλλιώς» — κι αυτή η αποδοχή είναι ίσως η πιο ύπουλη μορφή ήττας.
Το “Μεσοπέλαγα” είναι ακριβώς αυτή η κατάσταση. Φαινομενικά μοιάζουμε στάσιμοι, σαν να είμαστε αδρανείς, λες κι έχουμε παγώσει. Όμως στην πραγματικότητα είμαστε συνεχώς σε κίνηση — απλώς όχι προς τα εκεί που θα θέλαμε. Μας μεταφέρει το ρεύμα της εποχής, οι συνθήκες, οι φόβοι, η ανάγκη για επιβίωση. Και έτσι μένουμε για πολύ καιρό στο μεταίχμιο: ούτε εκεί που ήμασταν, ούτε εκεί που θέλουμε να φτάσουμε.
Όμως το ότι δεν έχουμε βρει ακόμη προορισμό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Είναι κάπου εκεί έξω, αρκεί να ξαναθυμηθούμε ότι μπορούμε να τον ανακαλύψουμε — και κυρίως να τον διεκδικήσουμε. Τα μέσα τα έχουμε· αυτό που λείπει είναι η αντοχή, η πίστη, η συλλογική απόφαση και αναμέτρηση.
Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ουσιαστικό ερώτημα της παράστασης: όχι αν βουλιάζουμε, αλλά αν θα μείνουμε ναυαγοί ή αν, κάποια στιγμή, θα κολυμπήσουμε μαζί προς κάτι διαφορετικό.»
Οι συντελεστές της συγκεκριμένης παραγωγής ...μιλήστε μας για αυτούς και το γεγονός ότι είναι μία παραγωγή βασισμένη σε ντόπιους καλλιτέχνες. Είναι η Κρήτη σε θέση με τον κόσμο που διαθέτει να υποστηρίξει μεγάλες παραγωγές;
«Οι άνθρωποι που φτιάξαμε αυτή την παράσταση δεν είναι απλώς συνεργάτες — είναι «καλλιτεχνικοί συγγενείς». Ο καθένας κουβαλά πολύτιμη γνώση και εμπειρία, αλλά και προσωπική ευθύνη απέναντι στο σύνολο. Ο καθένας έδωσε το δικό του ιδιαίτερο στοιχείο, κι αυτή η σύνθεση είναι που δημιούργησε τελικά το αποτέλεσμα. Με πολλούς από αυτούς έχουμε δουλέψει και στο παρελθόν σε μεγάλες παραγωγές, στην Κρήτη και στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Ξεπέρασαν τον εαυτό τους όχι επειδή τους το ζήτησε ο σκηνοθέτης, αλλά επειδή υπήρχε αυτοδιάθεση, εμπιστοσύνη και πίστη σε αυτό που δημιουργούμε. Η συμβολή όλων είναι καθοριστική — τεχνικά και καλλιτεχνικά. Και γι’ αυτό λέω πως μεγάλες παραστάσεις δεν τις κάνει ένας άνθρωπος· τις κάνει μια κοινότητα σε κοινό συντονισμό.
Όλοι μας έχουμε επιλέξει την Κρήτη ως τόπο δημιουργίας. Έχουμε σπουδάσει, ταξιδέψει, αποκτήσει εμπειρίες, διακριθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, κι όμως επιστρέψαμε εδώ: ως επιλογή ζωής και ως διακύβευμα. Υπάρχουν και άλλοι πολλοί αξιόλογοι καλλιτέχνες που μοχθούν καθημερινά και είναι πλέον δυνατό —περισσότερο από ποτέ— να επικοινωνούμε και να συνεργαζόμαστε ισότιμα με τον υπόλοιπο κόσμο, να αλληλεπιδρούμε, να ταξιδεύουμε τον πολιτισμό μας.
Αυτό που απουσιάζει ακόμη είναι τα χρηματοδοτικά εργαλεία. Ο πολιτισμός δεν χρηματοδοτείται όπως θα όφειλε, για την ακρίβεια βρίσκεται πολύ μακριά από το αξιοπρεπές σημείο, αλλά δεν ήταν ποτέ στην κύρια ατζέντα αυτού του κράτους.
Οι προσπάθειες των φορέων, και ιδιαίτερα του ΠΣΚΗ, είναι αξιοθαύμαστα γιγαντιαίες και οι μεγάλες παραγωγές είναι παρούσες. Το σκηνικό του Πολιτισμού στην Κρήτη αλλάζει σταδιακά με τη συμβολή ενός μεγάλου φορέα όπως είναι το ΠΣΚΗ.
Αν όμως όφειλα να συνοψίσω κάτι από όλη αυτή τη διαδρομή, κι εννοώ αυτήν που είμαστε "Μεσοπέλαγα", θα έλεγα το εξής: κανείς μόνος του δεν μπορεί να δημιουργήσει πραγματικά κάτι ουσιαστικό, το οποίο να μπορεί να σταθεί πλαϊ σε μια ιδέα, σε ένα όραμα κι ένα όμορφο ειλικρινές χαμόγελο.
Ξέρετε, χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον — ίσως περισσότερο από ποτέ, ίσως γιατί η απάντηση σε κάθε ερώτημα οφείλει να παραμένει "ο άνθρωπος".»
Στοιχεία παράστασης
Η αριστουργηματική μαύρη κωμωδία του Σλάβομιρ Μρόζεκ, με την σκηνοθετική υπογραφή του Νικολή Αβραμάκη και ζωντανή μουσική από τον Γιάννη Κιαγιαδάκη, επανέρχεται μετά την επιτυχία και τα soldout των πρώτων παραστάσεων.
Τρεις ναυαγοί, μια σχεδία, κι ένας κόσμος που ακόμη επιπλέει. Όταν τελειώνουν οι προμήθειες, απομένει μόνο η ανθρώπινη φύση — ωμή, παράλογη, κωμικοτραγική. Ο Mrożek στήνει μια μαύρη κωμωδία όπου η πείνα λειτουργεί ως τροφή της εξουσίας. Η δικαιοσύνη, η δημοκρατία και ο πολιτισμός απογυμνώνονται από το προσωπείο τους, αφήνοντας να φανεί η γυμνή φύση του ανθρώπου — ικανή για τα πάντα.
Μέσα από το γέλιο και τον τρόμο, ο συγγραφέας μάς φέρνει αντιμέτωπους με μια κοινωνία που έχει μάθει να καταναλώνει — ιδέες, αξίες, ανθρώπους. Και ρωτά: πόσο μακριά είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε; Τι θυσιάζουμε για να σωθούμε; Πόσοι θα μείνουμε στη σχεδία — και ποιοι θα τολμήσουμε, μεσοπέλαγα , να κολυμπήσουμε στα βαθιά νερά της ελευθερίας;
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Νικολής Αβραμάκης
Μετάφραση: Κυριακή Καζελίδου
Ζωντανή μουσική: Γιάννης Κιαγιαδάκης
Σκηνογραφία-ενδυματολογία: Μαρίνα Μουρτζή
Βοηθός σκηνοθέτη: Εύα Φουρλάνου
Βοηθός ενδυματολόγου-σκηνογράφου: Ζακ Σπινάκης
Κατασκευή σκηνικών αντικειμένων: Νινα Γκουρογιάννη
Παίζουν: Βασίλης Ξενικάκης Νίκος Ανδριγιαννάκης Ορφέας Χατζηδημητρίου
Φιλική συμμετοχή: Ιάσονας Χριστοδούλου
Γραφιστικό περιβάλλον: Χρυσόστομος Σπετσίδης, Γιάννης Μαυραντωνάκης
Φωτογραφίες: Μάνος Πολιτάκης
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο
