Ο Άγιος Γεώργιος των Καταλανών και η Ημέρα του Βιβλίου

Του Γιάννη Σταμέλου

Δεν το ήξερα ότι την ημέρα που εμείς γιορτάζουμε τον Άι Γιώργη, 23 Απριλίου, (Χρόνια πολλά στου εορτάζοντες), στην Καταλονία της Ισπανίας γιορτάζουν την Ημέρα των Βιβλίων και των Ρόδων. Είναι μία τοπική παραλλαγή της γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου, λέει, που συνδυάζεται με την εορτή του προστάτη της περιοχής, Αγίου Γεωργίου. O Άγιος Γεώργιος των Καταλανών, λοιπόν, είναι που σώζει την βασιλοπούλα από τον φοβερό δράκο.

Με το σύνθημα «Ένα τριαντάφυλλο για την αγάπη, ένα βιβλίο για πάντα», την ημέρα αυτή ο άνδρας θα χαρίσει στην αγαπημένη του ένα τριαντάφυλλο κι αυτή θα του το ανταποδώσει με ένα βιβλίο.

Στις 23 Απριλίου 1616 έφυγαν από τη ζωή δύο μεγάλα ονόματα των γραμμάτων: ο Ισπανός συγγραφέας του Δον Κιχώτη Μιχαήλ Θερβάντες (η 23η Απριλίου θεωρείται ημέρα ταφής του), ο οποίος πολέμησε στη ναυμαχία της Ναυπάκτου, στην οποία έχασε το χέρι του, και ο Άγγλος ποιητής και δραματουργός Γουίλιαμ Σαίξπηρ. Με αφορμή το διπλό αυτό γεγονός, η UNESCO έχει καθιερώσει την 23η Απριλίου ως την Παγκόσμια Ημέρα του Βιβλίου.

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, λοιπόν, και αναρωτιέται κανείς αν το βιβλίο σήμερα τείνει να γίνει πλέον «είδος προς εξαφάνιση». Audio book, τάμπλετ, υπολογιστές διαδίκτυο … θα το εξαφανίσουν; Ο Πικάσο με καυστικό χιούμορ είχε απαντήσει αρνητικά λίγο πριν πεθάνει: «Μπορείς με αυτές τις τεχνολογίες να σκοτώσεις μια μύγα;», είχε πει. Στην ίδια κατεύθυνση και η Πέπη Ραγκούση λέει ότι «Ένα βιβλίο δεν είναι μόνο το κείμενο. Είναι και κόκκοι άμμου στις σελίδες του, ένας λεκές από καφέ, ένας άλλος από κέτσαπ, ακόμη και το «κατσάρωμα» όταν το βιβλίο, για κάποιο λόγο, βρέχεται και το στεγνώνουμε με το σεσουάρ» μεταφέρει εκτός από το περιεχόμενό του και τις μνήμες από τη χρήση του.

Αν πάλι θελήσουμε να παίξουμε με τον όρο «τροφή» μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι «τα βιβλία δεν έχουν ημερομηνία λήξεως, διατηρούνται πάντα φρέσκα όσα χρόνια κι αν περάσουν, χωρίς να κινδυνεύεις από τη χρήση τους να πάθεις καμιά δηλητηρίαση».

Με αυτή την αφορμή θέλω ακόμα να καταθέσω και την πληροφορία που διάβασα πριν από καιρό ότι οι Σκανδιναβικές χώρες σταμάτησαν την πολιτική χρήσης των τάμπλετ στα σχολεία τους και επαναφέρουν τα βιβλία στις τάξεις, αφού σύγχρονες μελέτες έδειξαν ότι οι μαθητές με την υπερ-ψηφιοποίηση έχουν οδηγηθεί στη μείωση των βασικών δεξιοτήτων, που είναι κομβικής σημασίας.

Τι να πούμε, οι Σκανδιναβοί παρατήρησαν με τις έρευνες αυτό που λίγο-πολύ όλοι διαισθανόμαστε. Σήμερα τα παιδιά δεν διαβάζουν βιβλία, βλέπουν βέβαια πολλή τηλεόραση και βίντεο, εικόνες από το διαδίκτυο, όμως η ανάγνωση έχει άλλη ταραχή. Είναι ενεργητική κι όχι παθητική γνώση.

Ας μάθουμε στα παιδιά τουλάχιστον να αγαπούν τα βιβλία. Το διάβασμα είναι ένα δικαίωμα, θα τολμούσαμε να πούμε, «ανθρώπινο». Περισσότερο απλά, είναι μια προϋπόθεση κάθε ατόμου που μπορεί, αν δεν έχει την οικονομική δυνατότητα για την αγορά ενός βιβλίου, να χρησιμοποιήσει τις δημόσιες βιβλιοθήκες. Οι οποίες, κυρίως αυτές, έχουν την υποχρέωση να βρίσκονται στη διάθεση του κάθε αναγνώστη.

Το βιβλίο είναι ένα «παιχνίδι» για δύο. Του αναγνώστη και του συγγραφέα του. Ο οποίος, με έναν νοερό τρόπο, ξαναγράφει το έργο του κάθε φορά που το διαβάζει κάποιος. Είναι μια «επικοινωνία», από τις ελάχιστες στις τέχνες, που δεν έχει ανάγκη μεσολαβητή ανάμεσα στον δημιουργό και τον αποδέκτη της. Αυτή είναι η μαγεία της. Η δυνατότητα που σου δίνει να «συνομιλείς» αυτήν την εβδομάδα με τον Καζαντζάκη, την επόμενη με τον Χέμινγουεϊ και τη μεθεπόμενη με τον Τσιφόρο. Μόνοι σας, οι δυο σας, μέσα από ένα κομμάτι χαρτί.