Τι θα αλλάξει από φέτος στα επαγγελματικά Λύκεια

Παρεξηγημένη και απαξιωμένη, η επαγγελματική εκπαίδευση στη χώρα μας ήταν για χρόνια ο τελευταίος τροχός της αμάξης. Κυριολεκτικά το αποπαίδι στην εκπαίδευση. Η τελευταία προσπάθεια αναβάθμισής της έγινε επί θητείας του Γεράσιμου Αρσένη, με την ίδρυση των Τεχνολογικών Εκπαιδευτηρίων (ΤΕΕ), η οποία όμως δεν ευδοκίμησε.

Τώρα, το υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να γυρίσει νέα σελίδα στην ταλαιπωρημένη επαγγελματική εκπαίδευση, επιδιώκοντας να μετατρέψει τα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ) από λύση ανάγκης σε μια συνειδητή επιλογή.

Η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κυρίως ο θεσμός της μαθητείας σε χώρους εργασίας προβλέπεται στην έκθεση του ΟΟΣΑ για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και αποτελεί ουσιαστικά μέρος της συμφωνίας του υπουργείου Παιδείας με τους θεσμούς. Εξου και η ένταξή του στο τριετές σχέδιο δράσης του υπουργείου Παιδείας.

Τι θέλει να κάνει το υπουργείο

Ο πρώτος στόχος του υπουργείου Παιδείας είναι να κινήσει το ενδιαφέρον των μαθητών ώστε να αυξηθεί ο αριθμός εκείνων που θα επιλέξουν να ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο.

Για να προωθήσει τις αλλαγές αυτές η κυβέρνηση έχει ήδη εξασφαλίσει σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους, ύψους περίπου 350 εκατομμυρίων ευρώ, που θα χρηματοδοτήσουν την αναβάθμιση συνολικά της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ), ώστε αυτή τη φορά οι εξαγγελίες να μην παραμείνουν σχέδια επί χάρτου.

Σε αυτή την κατεύθυνση, δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας ένας συνολικός Στρατηγικός Σχεδιασμός για την ΕΕΚ, ο οποίος μάλιστα έχει αποσπάσει εξαιρετικά θετικές κριτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι δύο βασικοί πυλώνες αυτού του σχεδιασμού είναι τα ΕΠΑΛ και τα ΙΕΚ, ενώ οι αλλαγές που προωθεί το υπουργείο Παιδείας βασίζονται:

1 Στην ολιστική θεώρηση ολόκληρου του συστήματος της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.

2 Στην αναγνώριση και ενίσχυση του κοινωνικού ρόλου της, με τον περιορισμό των κοινωνικών ανισοτήτων.

3 Στην ανάγκη συνεχούς εναρμόνισής της με τις απαιτήσεις της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας.

4 Στην ανάγκη παροχής ποιοτικής εκπαίδευσης στους μαθητές και στις μαθήτριες που την επιλέγουν.

5 Στην ανάγκη παροχής ασφαλών επαγγελματικών διεξόδων στους αποφοίτους της.

6 Στην εμπέδωση εργασιακής ασφάλειας και στη διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού οράματος για τους εκπαιδευτικούς.

Οι σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις

Η πρώτη σημαντική μεταρρύθμιση στην επαγγελματική εκπαίδευση αφορά τη νέα δομή που έχουν τα ΕΠΑΛ, στα οποία υπάρχει: α) ενιαία Α’ τάξη, β) 9 τομείς στη Β’ τάξη γ) 36 ειδικότητες στη Γ’ τάξη και δ) το μεταλυκειακό έτος μαθητείας που παρέχει πλήρη εργασιακά δικαιώματα στους αποφοίτους.

Από εφέτος δίνεται η δυνατότητα στους αποφοίτους των ΕΠΑΛ να έχουν πρόσβαση σε Πανεπιστήμια και ΤΕΙ (ν.4386/16). Συγκεκριμένα, διευρύνεται πλέον η πρόσβαση των αποφοίτων ΕΠΑΛ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και σε άλλες σχολές, πέραν των συναφών που θα είναι κοινές για όλους τους τομείς. Αναλυτικά:

 Το ποσοστό θέσεων σε ΤΕΙ - ΑΣΠΑΙΤΕ θα είναι αναλογικό του αριθμού των υποψηφίων ΕΠΑΛ - ΓΕΛ, με κατώτατο πλαφόν το 20%.

 Από τις φετινές πανελλαδικές εξετάσεις, οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ θα εισάγονται και στα Πανεπιστήμια (1% πρόσθετες θέσεις.) Για παράδειγμα, στο Πολυτεχνείο, στην Ιατρική, στις Οικονομικές σχολές κ.λπ.

 Δημιουργία κοινής ομάδας σχολών, για πρόσβαση από όλους τους τομείς των ΕΠΑΛ, σε ΤΕΙ - Πανεπιστήμια - Στρατιωτικές σχολές, ανάμεσα σε αυτές στα ΤΕΕΦΑ και σε σχολές μουσικών και καλλιτεχνικών σπουδών κ.λπ.

 Επανέρχεται επίσης το 1% των επιπλέον θέσεων για τους αποφοίτους των εσπερινών ΕΠΑΛ που είχε καταργηθεί με τον ν. 4186/13. Δίνεται μάλιστα η δυνατότητα στους αποφοίτους αυτούς να επιλέξουν την εισαγωγή τους είτε με το δικό τους αποκλειστικό ποσοστό θέσεων, είτε μαζί με τους συμμαθητές τους, από τα πρωινά ΕΠΑΛ.

Το μεταλυκειακό έτος

Αλλάζει εντελώς το μεταλυκειακό έτος, η τάξη μαθητείας δηλαδή, που εντάσσεται στην επίσημη επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Με ευθύνη του σχολείου, η τάξη μαθητείας έχει σκοπό να φέρει τους αποφοίτους της τεχνικής εκπαίδευσης σε μια πρώτη επαφή με την αγορά εργασίας.

Τα νέα χαρακτηριστικά του μεταλυκειακού έτους – τάξη μαθητείας, είναι τα εξής:

 Απευθύνεται αποκλειστικά σε ενήλικους αποφοίτους ΕΠΑΛ.

 Συνδυάζει ανά εβδομάδα μία ημέρα εργαστηριακής εκπαίδευσης στο σχολείο και τέσσερις ημέρες εκπαίδευσης στο χώρο εργασίας.

 Διεξάγεται βάσει Προγραμμάτων Σπουδών ώστε να εξασφαλίζεται η ποιοτική εφαρμογή της, η παράλληλη μάθηση στο σχολείο και στον χώρο εργασίας, όπως και η συνεργασία σχολείου και χώρου εργασίας.

 Εξασφαλίζεται πληρωμή (75% του βασικού μισθού) και ασφάλιση των μαθητευομένων οι οποίοι υπάγονται σε καθεστώς εργασιακής σχέσης.

 Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος οι μαθητευόμενοι αποκτούν συγκεκριμένο προσόν και αναγνωρισμένο πιστοποιητικό.

Ήδη από τον Μάρτιο του 2017 ξεκίνησε η λειτουργία τμημάτων του μεταλυκειακού έτους μαθητείας σε 7 ειδικότητες για 1.200 αποφοίτους των ΕΠΑΛ.

Την επόμενη σχολική χρονιά το υπουργείο Παιδείας θα προχωρήσει στη γενικευμένη εφαρμογή των τμημάτων μαθητείας σε ένα μεγάλο εύρος των ειδικοτήτων και σε όσα σχολεία εκφράσουν την επιθυμία να συμμετάσχουν. Στόχος να μπουν στη μαθητεία 5.000 απόφοιτοι των ΕΠΑΛ.