Αγροτικά μπλόκα: Δίκιο ή δυσκολία για όλους;

Στην Ελλάδα, οι αγροτικές κινητοποιήσεις με μπλόκα στους δρόμους αποτελούν έναν διαχρονικό θεσμό διαμαρτυρίας. Την ίδια στιγμή, όμως, δημιουργούν έντονα ερωτήματα σχετικά με την κοινωνική δικαιοσύνη, την αποτελεσματικότητα και την αλληλεγγύη προς τους υπόλοιπους πολίτες.

Οι αγρότες, όντως, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Η ακρίβεια στα καύσιμα και στα λιπάσματα, η διαρκής πίεση των τιμών των προϊόντων, η φορολογία και οι ελλείψεις σε κρατική στήριξη καθιστούν τη ζωή και την παραγωγή τους εξαιρετικά δύσκολη. Δεν είναι λοιπόν παράλογο να ζητούν να ακουστούν και να υπάρξει πολιτική ανταπόκριση στα δίκαια αιτήματά τους.

Όμως εδώ προκύπτει η βασική αντίφαση: η μορφή της διαμαρτυρίας τους — μπλόκα, αποκλεισμοί δρόμων και κυκλοφορίας — ταλαιπωρεί καθημερινά τους πολίτες, επαγγελματίες, οδηγούς και μεταφορικές εταιρείες. Η ταλαιπωρία αυτή δεν είναι αμελητέα· δημιουργεί ένταση, θυμό και αίσθηση αδικίας. Και η απορία που συχνά διατυπώνεται είναι εύλογη: γιατί ζητούν την κατανόηση ή τη στήριξη των πολιτών που πλήττουν με την ίδια τους την κινητοποίηση;

Η απάντηση βρίσκεται εν μέρει στην ίδια τη φύση της αγροτικής κινητοποίησης. Οι αγρότες δεν έχουν εργοδότη ή κλαδικό συνδικάτο που να μπορεί να ασκήσει πίεση στο κράτος με τον τρόπο που το κάνουν οι εργαζόμενοι. Έτσι, το “όπλο” τους γίνεται το τρακτέρ, ο δρόμος και η φασαρία: πρακτικά εργαλεία πίεσης για να γίνουν τα αιτήματά τους ορατά. Από την οπτική τους, πρόκειται για έναν αγώνα που αφορά όλη την κοινωνία — αν οι αγρότες δεν επιβιώσουν οικονομικά, θα υποστεί επιβάρυνση ολόκληρος ο πληθυσμός.

Όμως, το γεγονός ότι διαθέτουν βαρέα οχήματα και μπορούν να κλείσουν δρόμους δεν τους δίνει περισσότερο δικαίωμα από τους υπόλοιπους πολίτες. Η κοινωνική αποδοχή εξαρτάται από τη μορφή της πίεσης: μια διαμαρτυρία που πλήττει άμεσα τους αθώους πολίτες χάνει νομιμοποίηση, ακόμα κι αν τα αιτήματα πίσω της είναι δίκαια. Η “δύναμη του τρακτέρ” δεν αντικαθιστά την κοινωνική ευθύνη.

Η ουσιαστική στήριξη προς άλλους κοινωνικούς κλάδους είναι επίσης περιορισμένη. Οι αγρότες έχουν εκφράσει συχνά συμβολική αλληλεγγύη, αλλά σπάνια παίρνουν μέρος σε κοινές κινητοποιήσεις με εργαζόμενους ή υπαλλήλους. Αυτό σημαίνει ότι, από κοινωνική σκοπιά, η αμοιβαία στήριξη δεν είναι ισχυρή — καθιστώντας τα μπλόκα ακόμα πιο αμφιλεγόμενα.

Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό: υπάρχει τρόπος οι αγρότες να ασκήσουν πίεση χωρίς να προκαλούν ταλαιπωρία στον πολίτη; Η απάντηση είναι ναι. Συμβολικές δράσεις, συγκεντρώσεις στα υπουργεία, ενημερωτικές εκστρατείες, συνεργασία με άλλους κλάδους μπορούν να δώσουν αποτελεσματικότητα στην κινητοποίηση, χωρίς να θυσιάζουν την κοινωνική νομιμοποίηση.

Στο τέλος, η ουσία είναι μία: οι αγρότες έχουν δίκιο να ζητούν στήριξη, αλλά η μορφή και ο τρόπος της διαμαρτυρίας τους καθορίζουν το αν αυτή η στήριξη θα είναι πραγματική ή αν θα μετατραπεί σε κοινωνική ένταση. Η δικαιοσύνη και η ισοτιμία στην πίεση προς την πολιτεία δεν κερδίζονται με βαρέα οχήματα και κλειστούς δρόμους, αλλά με έξυπνη, σεβαστή και συντονισμένη δράση που σέβεται όλους τους πολίτες.

Χαρωνίτης  Κ. Δράκος  DDS, MPH, MSc