"Μας έμαθαν πολλά και μας απογείωσαν"

Εκπληκτική, χαριτωμένη, τρυφερή, ερωτική, απολαυστική, βαθιά διδακτική η παράσταση λόγου και μουσικής των παιδιών του 8ου Γενικού Λυκείου Ηρακλείου! Μια πραγματική μαθητεία στην Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση, με πρωτότυπες συνθέσεις και άψογες εκτελέσεις! Θαυμάσια επικαιροποίηση του αρχαίου λόγου και ανάδειξη της αντοχής και της δύναμης του κλασικού! Επιτέλους, να μάθουμε τι έχουν να μας πουν και τι σημαίνουν για μάς σήμερα τα Αρχαία Ελληνικά. Γιατί τα παιδιά του 8ου Λυκείου μας έδειξαν ότι η ποίηση αυτή (περ. 650-450 π.Χ.) -παρά το ότι μεγάλο μέρος της έχει χαθεί, μαζί με κάθε ίχνος μουσικής που τη συνόδευε- έχει τη δύναμη να συνομιλεί με τον σημερινό αναγνώστη και να τον γοητεύει ακόμα με τη ζωντάνια, την τόλμη και τη χάρης της.

Το δρώμενο των μαθητών ήταν ένα μικρό θαύμα. Αλλά τα μικρά αυτά θαύματα δεν πέφτουν από του ουρανό. Δίπλα στα παιδιά οι υπεύθυνοι δάσκαλοι Ντιάνα Μανουρά, Άρτεμις Γεραρχάκη, Κώστας Δηλάρης, Αντώνης Περαντωνάκης, με έμπνευση και ιδέες κατόρθωσαν να ανασύρουν την ευαισθησία από την ψυχή των παιδιών. Η εκπληκτική Λίνα Ζάχαρη στο πιάνο, ο Γιάννης Μετζάκης στο βιολί, η Μαρία Τερζάκη στην κιθάρα μάς γοήτευσαν. Η εξαιρετική μελοποίηση του Κώστα Δηλάρη, της Λίνας Ζάχαρη και της Μαρίας Τερζάκη, καθώς και η  χορογραφία της Ναυσικάς Μαρκάκη και της Δανάης Ψαρουλάκη μάς απογείωσαν.

Μας έμαθαν πολλά οι μαθητές μας. «Γίγνωσκε οίος ρυσμός ανθρώπους έχει», «μάθε ποια μοίρα τους ανθρώπους κυβερνά», το μέγα μάθημα. Και πλάι σ’ αυτό η μαγεία των ελληνικών κειμένων, η ομορφιά και η ζωτικότητα μιας «νεκρής» γλώσσας, την οποία μάλιστα απέδωσαν με φυσικότητα (απέξω παρακαλώ!), απόδειξη ότι την αγάπησαν και την αφομοίωσαν. Και ο άφθαστος λυρισμός τον οποίο τα εκπληκτικά αυτά παιδιά μετέδωσαν, με τη δροσιά των δεκαεφτά τους χρόνων, ο λυρισμός των νησιών μας, όπως εκφράστηκε από τη Σαπφώ. το χιούμορ ενός χαρούμενου πολιτισμού, όπως αποτυπώθηκε στον Αρχίλοχο. η φιλοσοφική ενατένιση του κόσμου, όπως μάς την κληροδότησε ο Μίμνερμος και ο Σιμωνίδης. η καταλυτική δύναμη του Έρωτα, όπως την τραγούδησε είκοσι έξι αιώνες πριν ο Ανακρέων και η Σαπφώ.
«Γίγνωσκε οίος ρυσμός ανθρώπους έχει» και «ημείς οία τε φύλλα» αλλά και «τοίος γαρ φιλότητος έρως», μας έμαθαν τα παιδιά μας. Και όλα αυτά να προβάλλονται αβίαστα στο σήμερα. Χωρίς καμιά διάθεση διδακτισμού να μεταδίδουν την πολιτισμική δύναμη των κειμένων. Τις ιδέες που ακτινοβολούν και που μας επιτρέπουν ν’ ανοίξουμε διάλογο με αγνοημένους σχεδόν  ποιητές όπως ο Αλκαίος, ο Πίνδαρος ή η Σαπφώ. Και κάτι ακόμη: μάς έμαθαν ότι τα κείμενα αυτά δεν γράφτηκαν για τους φιλολόγους. Ότι όλοι μπορούμε να χαρούμε την ομορφιά και –γιατί όχι;- να νιώσουμε περήφανοι για τη γενναία συνεισφορά των παππούδων μας στο ταμείο του παγκόσμιου πολιτισμού. Να χαρούμε την άνοιξη αυτή της ανθρώπινης σκέψης που συντελέστηκε στη φτωχική αυτή γωνιά της γης. Να ζήσουμε στις ανάποδες μέρες που ζούμε στιγμές του «ελληνικού θαύματος» (που δεν είναι ακριβώς «θαύμα», καθώς έχει ιστορική ερμηνεία) και να υπενθυμίσουμε στους «πολιτισμένους» Ευρωπαίους ότι η ζωή δεν είναι μόνο «Αγορές» και «οικονομία», λέξεις που τους έμαθαν επίσης οι δικοί μας πρόγονοι.

Ναι, οι μαθητές μάς έδειξαν ότι μαθητεύοντας στον αρχαίο κόσμο συνειδητοποιούμε τον δικό μας κόσμο. Το σημερινό παρόν με τις πολλές ρωγμές. Με τους πολέμους, τις κρίσεις, την απανθρωπιά. Και προκάλεσαν αβίαστα το ερώτημα: μήπως ο κόσμος μας θα είχε λιγότερες ρωγμές, αν είχαμε μάθει πιο καλά (όχι μόνο προστακτικές και απαρέμφατα) τους αρχαίους; Αν είχαμε αφομοιώσει το πολύτιμο μάθημα που βρίσκεται μες στο δικό μας σπίτι και απευθύνεται σε όλη την ανθρωπότητα; 

Με το δρώμενο αυτό (που θα άξιζε να παρασταθεί στο φεστιβάλ της πόλης μας, ακόμα και στο Ηρώδειο), μέσα από μια θεσπέσια γλώσσα, μια πρωτότυπη δημιουργική μελοποίηση και με την εμπνευσμένη καθοδήγηση των καθηγητών τους, οι μαθητές μας απέδειξαν ότι το κλασικό στη λογοτεχνία είναι μια σημαίνουσα μορφή που μας «διαβάζει» περισσότερο από όσο το διαβάζουμε εμείς. Ότι έχει ομορφιά και χάρη αλλά και απαντήσεις για κάθε εποχή. Και ότι για το λόγο αυτό οι δάσκαλοι οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε, όχι μονάχα τον τύπο αλλά την ουσία της πολύτιμης κληρονομιάς του παρελθόντος. Και όλα αυτά για την αγάπη του μέλλοντος.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΤΣΑΚΗΣ