Μήνυμα για την επιστροφή των νέων επιστημόνων στην Ελλάδα

Μήνυμα προς κάθε κυβέρνηση να δώσει κίνητρα, ώστε οι νέοι επιστήμονες να παραμείνουν ή να γυρίσουν πίσω στην Ελλάδα για να κάνει η χώρα τη μεγάλη στροφή, στέλνει ο Χανιώτης διευθυντής της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Λίβερπουλ της Αγγλίας Walton Centre, Μανώλης Χαβρεδάκης.

Μιλώντας στα “Χανιώτικα Νέα” ο καταξιωμένος νευροχειρουργός, τονίζει πως η βαριά βιομηχανία μιας χώρας σήμερα είναι να παράγει γνώση, επιστήμη και τεχνολογία. Και για να το καταφέρει αυτό η Ελλάδα θα πρέπει να επενδύσει μέσω των Πανεπιστημίων και άλλων Ιδρυμάτων στην Έρευνα.

•Από το Νοσοκομείο Χανίων στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ελσίνκι της Φινλανδίας το 2005 και από εκεί στη Νευροχειρουργική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Λίβερπουλ της Αγγλίας Walton Centre όπου από το 2011 διατηρείτε τη θέση του διευθυντή, ενώ από το 2012 κατέχετε και τη θέση του λέκτορα στο Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ. Ποιες οι διαφορές του Δημόσιου Νοσοκομείου στην Ελλάδα σε σχέση με τη Μεγάλη Βρετανία;

Το πρώτο θέμα είναι η οργάνωση, μετά είναι η επάρκεια του προσωπικού και έπειτα ο καθημερινός έλεγχος της λειτουργίας του συστήματος, που υπάρχει στο εξωτερικό. Το σύστημα, εγώ, οι συνάδελφοί μου, οι ειδικευόμενοι, όλη η ομάδα κρίνεται καθημερινά και κάθε χρόνο έχουμε αξιολόγηση. Όμως αυτή η αξιολόγηση έχει αντίκτυπο. Αν περάσεις την αξιολόγηση, που γίνεται κάθε χρόνο, το Κεντρικό Ιατρικό Συμβούλιο της χώρας θα σου ανανεώσει την άδεια ασκήσεως και κάθε τέσσερα χρόνια οι αξιολογήσεις αυτές -εάν είναι θετικές- θα οδηγήσουν στην επανέκδοση του τίτλου ειδικότητας. Αυτό σημαίνει ότι εγώ τώρα τον Δεκέμβριο θα περάσω από αξιολόγηση που βασίζεται σε βαθμολόγηση από τους ασθενείς μου, σε έλεγχο για το πόσα χειρουργεία έκανα και εάν ο αριθμός των χειρουργείων της ειδικότητάς μου ήταν εντός του μέσου αριθμού των αντίστοιχων σε εθνικό, επίπεδο. Επίσης αξιολογείται το εάν τα χειρουργεία μου είχαν επιπλοκές, η θνησιμότητα και η νοσηρότητα, όλα αυτά μελετώνται και δημοσιεύονται από τον Κεντρικό Μηχανισμό του κράτους. Επίσης αξιολογείται το επιστημονικό σου έργο όσον αφορά στην έρευνα που έκανες όλη τη χρονιά, πόσες δημοσιεύσεις έκανες, πόσες συμμετοχές είχες σε εθνικά και διεθνή συνέδρια, πόσους φοιτητές είχες, πόσα εξωτερικά ιατρεία έκανες, πόσους ασθενείς νοσήλευσες κ.λπ. Όλα αυτά μπαίνουν σε μία φόρμουλα και βγάζουν απάντηση για το εάν πληροίς τις προϋποθέσεις του εθνικού στόχου και εάν συνεχίσεις την επόμενη χρονιά. Αν όχι, τότε περνάς από επαναξιολόγηση, γενική και ειδική, σε έναν χρόνο. Και εάν και στη δεύτερη αξιολόγηση δεν έχεις πιάσει τους στόχους, σου κάνουν αναστολή της άδειας ασκήσεως και τελείς υπό αργία από το Νοσοκομείο. Κάθε χρόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο χάνουν γιατροί την άδεια ασκήσεως. Εννοείται ότι οι διευθυντές δεν μένουν στο απυρόβλητο. Είναι οι πρώτοι που βάλλονται καθώς εάν γίνει κάποιος λάθος από την ομάδα τους, αυτοί αναλαμβάνουν την ευθύνη.

•Έχετε προχωρήσει με επιτυχία σε δύσκολες επεμβάσεις σε ασθενείς με καρκίνο του εγκεφάλου. Ποια είναι τα νεότερα θεραπευτικά δεδομένα για την καταπολέμησή του και ποιες οι τεχνικές που εφαρμόζονται;

Στη Νευροχειρουργική χρησιμοποιούμε την τεχνολογία για να μπορέσουμε να μεγιστοποιήσουμε τα αποτελέσματα. Το Walton Centre ειδικεύεται στις Νευροεπιστήμες, είναι ειδικό Νοσοκομείο στο Ηνωμένο Βασίλειο που υπάρχουν μόνο νευροεπιστήμονες, νευρολόγοι, νευροχειρουργοί, νευροαναισθησιολόγοι κ.λπ. Σε αυτό το Νοσοκομείο έχουμε όλα τα μέσα που σήμερα γνωρίζουμε πως μπορούν να μας βοηθήσουν να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα, πριν λίγα χρόνια αποκτήσαμε διεγχειρητικό μαγνήτη με εφαρμογή ως επί το πλείστον σε όγκους χαμηλής κακοήθειας. Επιπρόσθετα χειρουργικά μικροσκόπια τελευταίας τεχνολογίας, νεύρο πλοηγούς τελευταίας γενιάς, μαγνητικούς τομογράφους τελευταίας γενιάς, λειτουργικό μαγνήτη, (functional MRI). Παράλληλα χρησιμοποιούμε τη διεγχειρητική χαρτογράφηση του εγκεφάλου με τη χρήση προκλητών δυναμικών. Δεν νικήσαμε τον καρκίνο, όμως μεγιστοποιήσαμε το αποτέλεσμα. .

•Σε ομιλία που δώσατε στα Χανιά είχατε αναφερθεί εκτενώς στο γλοιοβλάστωμα, έναν από τους πιο κακοήθεις όγκους του εγκεφάλου. Η μέση επιβίωση είναι 18 μήνες. Όπως αναφέρατε μέσα σε 40 χρόνια η επιστήμη έχει καταφέρει να κερδίσει μόλις 3 παραπάνω μήνες επιβίωσης για κάθε δεκαετία. Πού αποδίδετε αυτή την καθυστέρηση;

Δυστυχώς ο καρκίνος του εγκεφάλου είναι ένα νόσημα για το οποίο, μέχρι στιγμής, δεν έχουμε καταφέρει πολλά πράγματα. Πράγματι, στα τελευταία 40 χρόνια έρευνας, ενώ έχουν ξοδευτεί πάρα πολλά δισεκατομμύρια δολάρια, αυτό που καταφέραμε είναι να κερδίσουμε μόλις 3 μήνες παραπάνω ζωής. Αλλά αυτό δεν αφορά μόνο στον καρκίνο του εγκεφάλου. Αφορά γενικότερα στον καρκίνο. Γίνονται θετικά βήματα αλλά έχουμε ακόμη πάρα πολύ μεγάλο δρόμο.

•Πώς βλέπετε γενικότερα το μέλλον της Χειρουργικής;

Δεν γνωρίζω εάν θα είναι η Νανοτεχνολογία αυτή που θα φέρει την επανάσταση. Σίγουρα θα συμβάλλει σε αυτό. Νομίζω ότι η γονιδιακή θεραπεία θα είναι αυτό που θα αλλάξει τα πράγματα. Θεωρώ ότι στο απώτερο μέλλον, τους επόμενους αιώνες, δεν θα υπάρχουν χειρουργοί και εάν υπάρχουν θα ασχολούνται μόνο με το τραύμα που χρειάζονται ανθρώπινα χέρια… Αν και αυτά δεν αντικατασταθούν από ρομποτικά χέρια. •Θα ήθελα να πάμε στο ζήτημα του brain-drain. Ποιες είναι οι συμβουλές σας προς τους νέους γιατρούς; Επειδή έχετε εργαστεί σε διαφορετικές χώρες του εξωτερικού, θα τους συμβουλεύατε να φύγουν ή να παλέψουν εδώ; Εξαρτάται από το τι θέλει ο καθένας. Όλα είναι θέμα επιλογών. Και ο μόνος τρόπος για να καταλάβεις είναι να ρωτήσεις τον εαυτό σου, τι θέλει πραγματικά η καρδιά σου, πέρα από εξωγενείς παράγοντες και συναισθηματισμό. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι πρέπει να μείνουν και άνθρωποι πίσω στην πατρίδα. Και αυτό είναι και το μήνυμα προς κάθε κυβέρνηση, να κάνει οτιδήποτε είναι δυνατόν ώστε οι νέοι άνθρωποι, οι νέοι επιστήμονες να μείνουν πίσω. Σήμερα η βαριά βιομηχανία είναι να παράγεις γνώση, επιστήμη και τεχνολογία. Και για να το καταφέρει αυτό η Ελλάδα θα πρέπει να επενδύσει μέσω των Πανεπιστημίων και άλλων Ιδρυμάτων στην έρευνα και να τραβήξει πίσω πρωτίστως τα δικά της παιδιά, που είναι στο εξωτερικό αλλά και να τραβήξει και ξένα “μυαλά” για να έρθουν, ώστε να κάνει η χώρα τη μεγάλη στροφή.

•Εσείς θα επιστρέφατε στην Ελλάδα και υπό ποιες προϋποθέσεις;

Από την Ελλάδα λείπω από τα 18 μου -με διάλειμμα 3 χρόνων που έκανα το αγροτικό μου και Γενική Χειρουργική- και συναισθηματικά ήμουν πάντοτε δεμένος με αυτό τον τόπο. Εδώ γεννήθηκα, εδώ μεγάλωσα, αγαπώ την οικογένειά μου, ο πατέρας μου και η μάνα μου ήταν πάντοτε αρωγοί στις προσπάθειές μου, με τον τρόπο τους πάντοτε με στήριζαν και μου άνοιγαν τον δρόμο. Και μόνο και γι’ αυτό θα ήθελα να γυρίσω πίσω. Από την άλλη, όμως, αισθάνομαι ότι έχω να κάνω ακόμη πολλά πράγματα. Μακάρι να υπήρχαν αυτές οι προϋποθέσεις, ώστε να γυρίσω στον τόπο μου, εδώ στα Χανιά, που να μπορούσα να κάνω αυτά τα πράγματα. Πριν δύο χρόνια είχε προκηρυχθεί θέση στη Νευροχειρουργική Κλινική του Νοσοκομείου Χανίων. Εγιναν πάρα πολλές επαφές, έλαβα πολλά τηλεφωνήματα και ευχαριστώ τους ανθρώπους που με σκέφτηκαν. Όμως, την τελευταία στιγμή δίστασα να υποβάλω υποψηφιότητα, για έναν πολύ απλό λόγο. Έβλεπα ότι δεν υπήρχε προοπτική. Δεν υπήρχε το ένα ή δεν υπήρχε το άλλο και εγώ δεν έμαθα να χτυπάω “πόρτες”. Δεν λέω ότι είναι λάθος, απλώς δεν αρμόζει στη δικιά μου ιδιοσυγκρασία. Εγώ έμαθα να κάνω τη δουλειά μου. Και δεν το κάνω για μένα, το κάνω γιατί είναι το επάγγελμα που αγαπώ και αγαπώ τον άνθρωπο και θέλω να προσφέρω στην κοινωνία. Κι έτσι υπό αυτές τις συνθήκες αποφάσισα να μη γυρίσω πίσω. Μακάρι να αλλάξει κάτι…